Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Economía doméstica

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Motivos paira denegar a pensión de viuvez

Non levar casados o tempo suficiente ou a falta de cotización son algunhas causas para que a prestación por viuvez non sexa concedida

Cando una persoa morre, o seu cónxuxe, a súa parella de feito ou a súa expareja ten dereito, se cumpre os requisitos, a recibir una pensión de viuvez. Pero as modificacións legais levadas a cabo no ano 2008 endurecen as condicións para que divorciados e separados poidan acceder a unha prestación, algo que pode provocar que moitos solicitantes non cheguen a cobrar esta paga vitalicia. Como se explica ao longo do seguinte artigo, a falta de cotización, levar pouco tempo casados ou non poder certificar una convivencia prolongada no caso das parellas de feito son outras das razóns polas que a Seguridade Social pode denegar a concesión da pensión de viuvez.

Pensión de viuvez con restricións

Img tardesfresca 2012 mercesuroes 1822 articulo
Imaxe: Amics da Gent Gran

Nas súas orixes, a pensión de viuvez estableceuse paira protexer á muller, que dependía economicamente do marido por dedicarse de forma exclusiva ás tarefas do fogar e ao coidado dos fillos. Tras o falecemento da cabeza de familia, de non existir esta prestación, quedaban con frecuencia nunha situación de desamparo.

Si a morte prodúcese por un accidente ou enfermidade profesional, non se esixe ningún período de cotización

A sociedade evolucionou e esta prestación estendeuse tamén aos homes. Despois chegou o divorcio e lexislouse para que as persoas separadas ou divorciadas tivesen dereito a percibir a pensión de viuvez. Pero en 2008, a lexislación cambiou e endurecéronse os requisitos para que os excónyuges sobreviventes cobrasen esta axuda. Á vez, abriuse a posibilidade de que as parellas de feito, con certas restricións, puidesen recibir esta paga.

En virtude dos cambios na regulación, hai quen viron restrinxido o seu dereito a recibir una pensión de viuvez. En todo caso, segundo a situación laboral do falecido, das causas da súa morte ou da duración da convivencia, o cónxuxe sobrevivente poderá optar ou non a esta prestación vitalicia.

Cotización insuficiente

Para que una acode viúva teña dereito a cobrar una pensión tras a morte do seu cónxuxe, é necesario que o falecido cotice durante un período determinado ao longo da súa vida. Sen cumprir esta condición, seralle denegada. O tempo obrigatorio de cotización depende, á súa vez, da situación laboral en que se atopase a persoa que dá dereito ao cobro da prestación no momento da súa defunción.

  • No caso de que estivese en alta ou situación similar ao alta cando se produciu o falecemento, basta con 500 días cotizados dentro dun período ininterrompido de cinco anos inmediatamente anteriores á defunción, ou 15 anos ao longo de toda a vida laboral.

  • Si no momento de falecer, a persoa que dá dereito ao cobro da pensión non está en alta, deberá haber cotizado 15 anos ao longo da súa vida laboral para que o cónxuxe viúvo poida acceder á prestación.

  • Cando o falecido é un pensionista, non se lle esixe ningún período de cotización.

Por tanto, si o falecido non cotizara o tempo suficiente ao longo da súa vida laboral, a Seguridade Social pode denegar ao cónxuxe sobreviviente a pensión de viuvez.

No entanto, cando a morte prodúcese como consecuencia dun accidente ou enfermidade profesional, non se esixe ningún período de cotización e o viúvo poderá beneficiarse desta prestación vitalicia.

Haberse casado de novo

Outra das causas para que o Instituto Nacional da Seguridade Social (INSS) non recoñeza a unha persoa o dereito a recibir a pensión de viuvez (salvo en situacións excepcionais) é que contraia un novo matrimonio ou constitúa una parella de feito.

En caso de separación ou divorcio

As persoas separadas de forma legal ou divorciadas teñen dereito a percibir a pensión de viuvez polos anos que permaneceron casadas, pero non en todos os casos poderán beneficiarse desta paga.

Por mor da modificación lexislativa que entrou en vigor en xaneiro de 2008, si non cobran a pensión compensatoria, en función do ano no que terminou o seu matrimonio e a situación económica do sobrevivente, é posible que a Seguridade Social denéguelles a axuda. Quen rexeitou no seu momento obter esta pensión, rexeitaba tamén, quizá sen sabelo, a pensión de viuvez.

Ao divorciado que non cobre a pensión compensatoria pódeselle denegar a prestación por viuvez

Tamén é posible que non tivese dereito a cobrar a compensatoria porque fose o cónxuxe que quedaba nunha posición económica mellor tras o matrimonio; neste suposto tamén verá denegada a súa solicitude de percibir a prestación. Si o sobrevivente é a persoa que pasaba ao falecido a pensión compensatoria, tampouco tería, en principio, dereito a cobrar a paga por viuvez.

Pero esta obrigación de ser acredor da pensión compensatoria non se aplica en todos os casos. Cando a separación xudicial ou o divorcio sexan anteriores ao 1 de xaneiro de 2008, o recoñecemento do dereito á pensión de viuvez non estará supeditado ao cobro da compensatoria por parte do sobrevivente, si cumpre os seguintes requisitos:

  • É necesario que entre a data do divorcio ou separación e a do falecemento do causante non transcorran máis de dez anos.
  • O vínculo matrimonial ten que durar polo menos dez anos.

  • Ademais, tense que dar polo menos una destas circunstancias: ter fillos comúns ou que o beneficiario teña máis de 50 anos no momento da defunción do causante.

Aquí tamén hai una nova excepción paira as mulleres que poidan acreditar que no momento da separación eran vítimas da violencia de xénero. Terán dereito a cobrar a pensión de viuvez aínda que non estean a percibir a pensión compensatoria, a pesar de que o divorcio fose posterior ao 1 de xaneiro de 2008.

No caso de matrimonios declarados nulos, se se lle recoñeceu o dereito de indemnización por desequilibrio económico, si que poderá recibir a pensión de viuvez, a condición de que non se casou de novo ou constituído una parella de feito.

Parellas de feito

O sobrevivente dunha parella de feito ten dereito a cobrar una pensión de viuvez, pero os requisitos que se lle piden son bastante máis ríxidos que os solicitados no caso dos matrimonios. Por este motivo, a moitos viúvos deste tipo de unións denégaselles o cobro da pensión.

Paira poder percibila, é necesario que o falecemento se producise con posterioridade ao 1 de xaneiro de 2008. Ademais:

  • O solicitante debe acreditar que a parella de feito estaba inscrita como tal nun rexistro específico dos existentes nas comunidades autónomas ou os concellos, ou a formalización dun documento público no que figure a constitución de dita parella. En ambos os casos, será necesario habelo feito polo menos dous anos antes da data na que faleza o causante.

  • Debe haber una convivencia estable e notoria con carácter inmediato á morte e cunha duración ininterrompida non inferior a cinco anos. Isto pódese acreditar por medio dun certificado de empadroamento.

  • Durante o período de convivencia, ningún compoñente da parella debe estar impedido paira contraer matrimonio nin pode ter vínculo matrimonial con outra persoa.

  • En canto aos ingresos, a lei sinala que se ha de acreditar:

    • Que durante o ano natural anterior ao falecemento non alcanzaron o 50% da suma dos propios máis os do causante habidos no mesmo período, ou o 25% no caso de inexistencia de fillos comúns con dereito a pensión de orfandade.
    • Ou que son inferiores a 1,5 veces o importe do salario mínimo interprofesional vixente no momento do falecemento. Este límite increméntase en 0,5 veces a contía do salario mínimo por cada fillo común con dereito a pensión de orfandade que conviva co sobrevivente.

As parellas de feito teñen que cumprir máis requisitos que os matrimonios paira percibir a pensión

Nalgúns casos, a falta dun destes requisitos fai que o sobrevivente non poida ser beneficiario da pensión de viuvez, a pesar de que conviva co falecido durante anos. Si, por exemplo, trátase de acreditar a convivencia mediante un Libro de Familia obtido a raíz do nacemento dun fillo, é posible que o cobro da pensión sexalle denegado por non ser una das fórmulas legais paira facelo.

Non levar casado o tempo suficiente

En determinadas circunstancias, a pesar de que o falecido cumpra os requisitos de cotización que darían dereito a que o cónxuxe sobrevivente cobrase a pensión, é posible que o beneficiario non chegue a recibila. Se a causa da defunción é una enfermidade común anterior ao matrimonio, paira poder percibir a pensión é necesario cumprir polo menos uno destes requisitos:

  • Ter fillos comúns.
  • Que o matrimonio se celebrase cun ano de antelación ao falecemento. No entanto, non se esixirá esta duración se na data de celebración do matrimonio acredítase un período de convivencia co causante como parella de feito que sumado ao do matrimonio supere os dous anos.

O lexislador trata, neste caso, de evitar unións de conveniencia feitas co obxectivo de cobrar a pensión de viuvez. Por este motivo fálase de enfermidade común e non de accidente.

Non estar realmente casado

Aínda que se trata de casos estraños, danse algunhas veces. Hai parellas que levan toda a vida convivindo como matrimonio no convencemento de que están legalmente casados e, cando uno deles falece, o sobrevivente dáse conta de que non pode cobrar a pensión. É o caso de certos ritos, como o xitano.

A pesar de que Estrasburgo deu a razón a unha muller casada polo rito xitano, o Estado español negoulle en sucesivas ocasións e en case todas as instancias (Tribunal Superior e Tribunal Constitucional) o seu dereito durante case una década por non estar considerado este tipo de unión como una forma de matrimonio no noso ordenamento xurídico.

Violencia de xénero

Hai uns meses saltaron á luz varios casos de homes que asasinaran ás súas mulleres e estaban a cobrar a pensión de viuvez. Esta situación era legal nese momento se a morte produciuse con anterioridade á Lei Integral contra a Violencia de Xénero, aprobada no ano 2004. A partir desta data, a lexislación impide que os asasinos das súas parellas herden delas ou cobren a pensión de viuvez.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións