Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Os efectos da subida do IVE nos consumidores domésticos

Todo custará preto dun 2% máis, salvo os produtos de primeira necesidade, xa que o IVE que se lles aplica non variará
Por Marta Molina 10 de Febreiro de 2010
Img calculadora
Imagen: Paige Foster

Mal recibida por uns e aplaudida por outros, a subida de impostos a partir de xullo de 2010, vía IRPF e IVE, terá consecuencias directas sobre o consumidor doméstico, pero tamén aliviará as débedas do Estado sen necesidade de reducir o investimento en plans sociais.

Do 16% ao 18%

Os ingresos esborralláronse como consecuencia da recesión: menos consumo, menos renda, menos beneficios empresariais… conducen a menores ingresos a través dos impostos indirectos, o IRPF ou o Imposto de Sociedades. Ao mesmo tempo, o gasto público dispárase con medidas paira compensar a caída da actividade económica, como o subsidio de desemprego ou o Plan E. Máis desempregados equivale a un correlativo aumento do investimento en prestacións por esta causa. Acábase de anunciar una prórroga de seis meses respecto da axuda concedida polo Goberno aos parados, de 426 euros. O resultado é una débeda pública enorme.

A situación é tan excepcional, que é necesario un plan que logre a sustentabilidade das finanzas públicas paira canalizar o déficit no menor prazo posible: o IVE subirá do 16% ao 18% a partir de xullo. Nas mesmas datas, o tipo reducido deste imposto rexistrará un incremento do 7% ao 8%. A tributación das rendas de capital aumentará do 17% ao 19%. En que se traduce? Todo custará ao redor dun 2% máis, fóra dos produtos de primeira necesidade, xa que o IVE que se lles aplica (4%) non variará.

Agora ben, o impacto sobre os cidadáns será diferente. A curto prazo, prexudicará sobre todo aos consumidores con rendas medias. O IVE é un imposto que, en termos relativos, reduce o seu peso a medida que aumenta a renda, polo que se prevé que, una vez executada a subida, as persoas con maior poder adquisitivo poderán destinar máis diñeiro ao aforro.

De maneira paralela, cabe esperar que a subida do IVE trasládese de modo íntegro aos prezos. É previsible una diminución da renda real no caso de moitas familias, co perigo de que esta circunstancia free o consumo xusto nun momento no que se require o seu despegamento.

Esta subida podería influír sobre as decisións de gasto e aforro dos fogares. Nunha conxuntura como a actual, cando o crecemento económico español é moi dependente do consumo, subir o IVE podería supor un freo no gasto dos fogares e das empresas. A reforma impositiva afectaría de maneira máis aguda aos autónomos e pequenos empresarios xa que, se non queren perder carteira, non poderán repercutir a subida no prezo que cobran aos seus clientes.

A subida prevista por sectores

  • Inmobiliaria. A Asociación de Promotores e Construtores de España (APCE) alerta de que o prezo dunha vivenda nova libre será máis caro, debido á subida do IVE reducido que se aplica ás casas. Paira una vivenda de 300.000 euros situada na Comunidade de Madrid, estímase que a subida será duns 3.000 euros, de acordo ao prezo medio da vivenda na rexión (2.863 euros por metro cadrado).

  • Automóbiles. Os vendedores de coches tamén alertaron das consecuencias do aumento. Paira o presidente da Asociación Nacional de Vendedores de Vehículos a Motor, Juan Antonio Sánchez Torres, a medida “canibalizará” parte da axuda económica do Plan 2000E, que ascende a 500 euros. Se o prezo medio dun automóbil rolda 21.000 euros, a subida dun 2% no IVE suporía un encarecemento de 420 euros.

  • Comercio: O secretario xeral da Confederación Española de Comercio (CEC), Miguel Anxo Frade, opina que a subida fiscal non favorecerá a reactivación do consumo. A alza de impostos debería implicar incentivos fiscais ás familias paira a adquisición de bens duradeiros paira o fogar, así como paira a reforma e a rehabilitación de vivendas. Un televisor que custa 1.299 euros encarecerase en 25 euros, xa que se aplica un 16% de IVE.

  • Restauración: A este sector aplícaselle o tipo reducido. Nun menú de 10 euros, a subida sería só de 10 céntimos. Cada establecemento decidirá se a carga no importe final.

  • Turismo: O incremento do IVE suporá o encarecemento dos servizos turísticos paira os consumidores españois. Ás viaxes organizadas aplícase un IVE reducido do 7%, polo que a subida paira unha viaxe que custase preto de 1.000 euros roldaría os 10 euros.

Outros efectos directos da subida do IVE

Outros efectos directos da subida do IVE

Diversas fontes oficiais aseguran que xa urxía unha alza de impostos xeneralizado paira paliar o déficit do Estado (en 2008 gastáronse 60.000 millóns de euros máis da cantidade que se ingresou). A subida -explican- contribuirá a conter de modo parcial o crecemento da débeda pública e evitará os seus efectos negativos sobre a economía, sen necesidade de recorrer á diminución de gastos que se consideran prioritarios. No entanto, esta medida non se recibiu igual desde todos os ámbitos. As voces máis críticas advirten de que chega nun momento difícil paira os cidadáns, cando o consumo privado esborrallouse, mentres que son numerosos os analistas que consideran que é una decisión acertada. En comparación co resto de países europeos, o IVE ao que tributan os produtos de consumo en España é baixo, de maneira que goza de marxe paira subir sen ter que recorrer a recortes en plans sociais, necesarios nun momento de crise como o actual.

Efectos directos da subida do IVE

  • É previsible un aumento das compras nos meses previos á subida, o que resultaría positivo paira o conxunto da economía, aínda que non se descarta unha alza dos prezos antes de xullo de 2010. O temor ao incremento do IVE animaría as vendas antes do verán, pero tamén provocaría una subida dos custos. A pesar diso, é conveniente adiantar as adquisicións de produtos de alto custo e realizar as plusvalías correspondentes a rendas de capital antes da entrada en vigor da medida.

  • Se a subida leva a cabo demasiado pronto, terá un impacto negativo sobre o xa maltreito consumo nacional, posto que carrexaría un freo á recuperación económica e o beneficio esperado podería tornarse en prexuízo. Os expertos recomendan atrasar a entrada en vigor da medida se paira esas datas non hai mostras de melloría. Nisto coinciden Antonio Piña, de Analistas Financeiros Internacionais (AFI), Juan Ortín, asociado senior de Ernst & Young, e Miguel Buñuel, profesor de Economía e Facenda Pública da Universidade Autónoma de Madrid.

  • Segundo datos da OCDE, o IVE representa ao redor do 17% do total de ingresos tributarios do conxunto de administracións públicas e a tendencia apunta a que aumentará o seu peso relativo co paso do tempo. Nos países da Unión Europea, chega ao 19%. Este imposto é un dos alicerces dos sistemas fiscais actuais, polo que “elevar este imposto resulta máis eficiente que aumentar outros tributos”.

Con todo, as subidas en xeral non se aceptan de forma positiva. O contribuínte non quere pagar máis e o aumento do IVE é moi rechamante paira el, xa que hai conciencia clara do seu impacto nos prezos e pódese comprobar no recibo de cada compra.

Tipos de IVE

Si en 1965 só había no mundo dúas nacións que aplicaban un imposto xeral sobre o consumo similar ao IVE, hoxe seguen esta práctica ao redor de 135 estados. Todos os países desenvolvidos, excepto Estados Unidos, dispoñen dun tributo parecido.

Os tipos de IVE con que se grava o consumo en España son:

  • Xeneral: paira a maior parte de produtos e servizos. Pasa do 16% ao 18%.
  • Reducido: alimentos (excepto os de primeira necesidade), vivendas de primeira man, transportes de viaxeiros, hoteis e restaurantes, teatros, concertos, espectáculos deportivos e museos. Pasa do 7% ao 8%.
  • Superreducido: alimentos de primeira necesidade (fariñas, leite, ovos, froitas, verduras, hortalizas, legumes, tubérculos e pan), medicamentos, libros e prensa, vehículos paira persoas con mobilidade reducida, prótese e implantes e vivendas VPO. Manteñen intacta a súa tributación.
  • Libre de IVE: determinados produtos e servizos permanecen exentos, como os servizos financeiros, a sanidade, a asistencia social e a educación. No entanto, incrementarase o custo das súas compras debido á subida, que se trasladará previsiblemente ao consumidor a través do prezo dos produtos.