Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Os “lapsus” con Facenda teñen o seu prezo

As sancións por estafas ou "esquecementos" ao realizar a Declaración da Renda supoñen entre 50 e 100.000 euros
Por EROSKI Consumer 10 de Xuño de 2009
Img billetes
Imagen: Steve Woods

Facer a Declaración da Renda e, en xeral, cumprir coas obrigacións fiscais é una esixencia non só legal senón tamén moral que cada cidadán ten coa sociedade. Non hai civismo nin solidariedade se cada cal non paga os impostos que lle corresponden: o erario público necesita, cada ano, cuantiosos ingresos paira facer fronte ás súas incontables frontes de gasto, desde a sanidade até a educación, desde as estradas ou a AVE até a revitalización dunha economía en crise como a que sufrimos, desde a atención aos máis desprotexidos até a promoción da investigación científica. Pero despois de haber ido adiantando a Facenda cada mes una boa parte do salario, a numerosas persoas fáiselles moi costa arriba cumprimentar a Declaración correspondente ao exercicio 2008. Os motivos poden ser moitos. Poden calcular que este ano lles sairá “a pagar”, ou que por razóns especiais xa abonaron moito diñeiro ao longo do ano e non queren pagar máis; ou, simplemente, porque a crise deulles de cheo e a súa capacidade económica viuse bruscamente mermada. Non faltan por tanto, nalgúns fogares, as tentacións de facer algunha trampa a Facenda; o obxectivo, só uno: que a Declaración da Renda resulte un pouco máis favorable.

Sanciones cuantiosas

Sanciones cuantiosasAs consecuencias das infraccións, que non sempre son detectadas pola Administración, son sempre as mesmas: pagar a cantidade resultante de cumprimentar a Declaración seguindo as pautas establecidas, e ademais una multa. Non declarar ingresos aos que por non tratarse de cantidades elevadas concédeselles pouca importancia, suplantar a identidade doutra persoa, atribuír bens ou patrimonios a outra persoa e ocultar ou falsear datos ao encher a Declaración son algunhas das argucias máis comúns paira non pagar ao fisco todo o que corresponde. As fraudes e estafas a Facenda son numerosos e boa parte deles finalizan en cuantiosas sancións contra o infractor. Aínda que en ocasións a fraude é intencionado e o infractor é consciente do risco que asume, o máis común é que estes ardides non sexan senón lapsus, erros aos que -por pouco relevantes en termos económicos- apenas se lles concede importancia. O problema é que xeran graves consecuencias paira quen os cometen. Abonda con que a Axencia Tributaria cumprimente una Declaración paralela do IRPF de calquera cidadán paira decatarse de que introduciu datos erróneos ou en apartados incorrectos.

Antes de presentar a Declaración hai que asegurarse de que a información é correcta e está colocada na casa adecuada

Dino os expertos de economía doméstica de CONSUMER EROSKI: antes de presentar a Declaración da Renda convén asegurarse de que toda a información consignada é correcta e está colocada na casa adecuada. As penalizacións por posibles erros parten dos 50 euros pero poden superar os 100.000 euros, en función da súa gravidade. As sancións tributarias prescriben aos catro anos; desde que se presenta a Declaración, Facenda ten até catro anos paira iniciar una investigación e reclamar, no seu caso, as indemnizacións correspondentes.

Os castigos máis comúns

Todas as infraccións resúmense na seguinte: ocultar ou falsear datos na Declaración da Renda. Como a forma de infrinxir a norma fiscal pode ser moi diversa, o é tamén a contía da sanción. Comecemos indicando que as infraccións tributarias (Lei 58/2003) clasifícanse en leves, graves e moi graves. Polo xeral, as sancións que impón Facenda son económicas. Nuns casos, a contía da multa é fixa, pero noutros a Axencia Tributaria pode esixir o pago dunha determinada porcentaxe sobre a cantidade defraudada. En ambos os casos, o infractor deberá abonar o que deixou de pagar á Axencia Tributaria máis o importe da sanción.

Una das trampas máis habituais consiste en non facer do todo ben a Declaración do IRPF e, con iso, pagar menos do debido a Facenda. Pero basta, por exemplo, con non declarar os ingresos procedentes dun segundo pagador, por insignificantes que poidan parecer, paira ser merecedor dunha sanción. En concreto, a multa por declaracións incompletas, inexactas ou con datos falsos é como mínimo de 150 euros. Paira determinar a súa contía exacta hai que coñecer a base da sanción, canto deixou de declarar a Facenda o contribuínte. A infracción será leve cando a base da sanción sexa inferior ou igual a 3.000 euros ou cando, sendo superior, non exista ocultación. Agora ben, se se utilizaron facturas, xustificantes ou documentos falsos a infracción non se considerará leve. A sanción por infracción leve consiste nunha multa cuxo importe é o 50% da cantidade que se deixou de pagar a Facenda. Si a un contribuínte correspóndelle pagar 2.000 euros como resultado da súa Declaración e, por exemplo, non os ingresou a tempo (no prazo paira a presentación do imposto, aberto até o 30 de xuño), a multa de Facenda ascenderá a 1.000 euros, co que deberá ingresar 3.000 euros. Convén sabelo.

A multa por declaracións incompletas, inexactas ou con datos falsos é como mínimo de 150 euros

A infracción convértese en grave cando a base da sanción é superior a 3.000 euros e existe ocultación. Quen a cometa e sexa descuberto deberá pagar una multa de entre o 50% e o 100% da cantidade que se deixou de pagar a Facenda. E pasa a considerarse moi grave cando se comproba que o infractor utilizou medios fraudulentos. É entón cando, sobre a base da sanción, sumarase una multa de entre o 100% e o 150%. Se o contribuínte que debe ingresar a Facenda 6.000 euros como pago dos seus impostos, non o fai e ademais falsea documentación, a sanción pode ascender a 9.000 euros, aos que haberá que sumar os 6.000 euros que debe recadar Facenda. En total, a Axencia Tributaria reclamaría 15.000 euros. Moito risco.

No caso de que o contribuínte recibise una devolución de Facenda sen merecela, a sanción por non informar desta circunstancia ascenderá ao 100% da contía que debería ingresar á Axencia Tributaria. Trasladándoo a cifras: se quen debe pagar 500 euros, en lugar de facelo, recibe una devolución de 1.000 euros, non o notifica e é pillado pola Administración, terá que devolver os 1.000 euros cobrados indebidamente, pagar os 500 euros que lle correspondían e, ademais, facer fronte a una sanción adicional doutros 500 euros.

Constitúe tamén infracción tributaria solicitar de maneira indebida una devolución mediante a omisión de datos relevantes ou a inclusión de datos falsos en autoliquidaciones, comunicacións de datos ou solicitudes. Nestes supostos, a multa é do 15% sobre a devolución solicitada. Por outra banda, cualifícase tamén de infracción solicitar indebidamente beneficios ou incentivos fiscais mediante a omisión de datos relevantes ou a inclusión de datos falsos. Consideraríase grave e saldaríase cunha multa fixa: 300 euros. Aínda que menos frecuente que as anteriores, outra incorrección que castiga Facenda é que as persoas físicas que non realicen actividades económicas non comuniquen o seu domicilio fiscal ou o cambio do mesmo. A infracción enténdese leve e a multa, de importe fixo, queda en 100 euros. Outra infracción é omitir ou comunicar mal o NIF, e carrexa o pago dunha multa de 150 euros. Os donos, titulares ou empresarios da sociedade ou empresa que non entreguen o certificado de retencións ou ingresos a conta dos traballadores contratados serán castigados cunha sanción económica de 150 euros.

As sociedades, por pequenas que sexan, non se libran do control fiscal

As infraccións leves, en xeral, cométenas os contribuíntes individuais ao encher o seu IRPF e as máis graves prodúcense nas declaracións do Imposto de Sociedades, no momento en que os cidadáns renden contas co fisco por desenvolver una actividade empresarial propia. A ocultación de información á Administración tributaria cando non se presenten declaracións ou se realicen incluíndo feitos ou operacións inexistentes ou con importes falsos castígase. E o propio ocorre cando se omiten total ou parcialmente operacións, ingresos, rendas, produtos, bens ou calquera outro dato que incida na determinación da débeda tributaria. As multas móvense nunha pinza moi ancha, de 150 a 6.500 euros. Considérase fraude, por tanto, calquera anomalía importante na contabilidade e nos libros ou rexistros dunha sociedade privada. Crear facturas, xustificantes ou outros documentos falsos ou falseados supón asumir o risco de pagar una sanción a Facenda. Neste caso, as penalizacións parten de 150 euros e calcúlanse sumando un 10% ao importe non pago. Outra modalidade de fraude é ocultar a identidade do contribuínte mediante terceiras persoas ou entidades interpostas, con ou sen o seu consentimento, co obxectivo de atribuírlles a titularidade de certos bens ou dereitos, ou a obtención das rendas ou ganancias patrimoniais. Obviamente, quen cometa esta infracción grave e sexa descuberto terá que facer fronte a una onerosa sanción. Outra infracción tributaria é comunicar datos falsos ou falseados nas solicitudes de número de identificación fiscal provisional ou definitivo, acción que se considera falta moi grave e leva una multa de 30.000 euros.

As consecuencias de non colaborar

Se un contribuínte resístese a colaborar con Facenda e obstruye a investigación, e négase ou pon escusas e non entrega a documentación ou os datos requiridos pola Administración, deberá acatar as consecuencias, en forma de importantes sancións. Non facilitar o exame de documentos, informes, antecedentes, libros, rexistros, ficheiros, facturas, xustificantes, programas e arquivos informáticos, sistemas operativos e de control, ou calquera outro dato con transcendencia tributaria son circunstancias que supoñen o pago dunha multa. Tamén é sancionable negarse ou impedir a entrada ou permanencia en leiras ou locais aos funcionarios da Administración tributaria, ou a que se inspeccionen locais, máquinas, instalacións e explotacións con obrigacións tributarias. Neste caso, as multas parten de 150 euros e poden alcanzar 600 euros. A sanción será de 150 euros se se incumpriu por primeira vez un requirimento, ascenderá a 300 euros se se incumpre por segunda vez, e chegará a 600 euros cando se produza por terceira vez.

A Axencia Tributaria pode impor sancións a quen cometen infraccións graves ou moi graves

Por outra banda, a multa será fixa, de 300 euros, cando non se comparece ou non se facilita a actuación administrativa ou a información esixida no prazo concedido na primeira notificación. Chegará até 1.500 euros se non se comparece ou non se facilita a actuación administrativa ou a información esixida no prazo concedido no segundo aviso. E a multa será proporcional de até o 2% da cifra de negocios do suxeito infractor no ano natural anterior a aquel en que se produciu a infracción, cun mínimo de 10.000 euros e un máximo de 400.000 euros, cando non se compareceu ou non se facilitou a actuación administrativa ou a información esixida no prazo concedido no terceiro requirimento.

Máis aló da multa: non todo se paga con diñeiro

As penalizacións que impón Facenda son, polo xeral, económicas. No entanto, en certos casos a Axencia Tributaria impón outro tipo de castigos a quen cometen infraccións graves ou moi graves. Cando a sanción imposta é igual ou superior a 30.000 euros, poden reclamar penalizacións accesorias, como perder a posibilidade de obter subvencións, axudas públicas e de asinar contratos coa Administración pública. Outro caso: se quen comete a infracción grave exerce una profesión oficial (rexistrador da propiedade, notario…) ou exerce funcións públicas pero non percibe directamente haberes do Estado, comunidades autónomas, entidades locais ou outras entidades de dereito público, ademais de múltaa Facenda poderá imporlle a suspensión do exercicio da súa profesión, emprego ou cargo público por un prazo mínimo de tres meses e un máximo de doce meses.

Multas acumulables

O responsable da sanción é, en principio, quen cometeu a falta fronte a Facenda; e, por tanto, é quen carga coa responsabilidade de pagar a multa. As sancións tributarias non se transmiten aos herdeiros e legatarios das persoas físicas infractoras, pero no caso das sancións por infraccións cometidas por sociedades e entidades disoltas, as multas si se transmitirán aos sucesores das mesmas.

O responsable da sanción é quen cometeu a falta fronte a Facenda

Resistirse a presentar a Declaración da Renda é unha tentación que debe superarse. É una práctica irresponsable, e ademais ten castigo. Se una Declaración de IRPF con resultado “a pagar” non se entrega en prazo pero o contribuínte rectifica o seu erro e cumpriméntaa antes de que a Administración esíxallo, a sanción será do 5%, 10% ó 15% da cantidade non ingresada en prazo, en función de que sexa presentada no tres, seis ou doce meses seguintes desde a finalización do prazo obrigatorio de declaración. E a recarga será do 20% si supérase o ano, ao que haberá que engadir os intereses en concepto de demora. O escenario, obviamente, empeora si é a Administración quen require ao contribuínte a presentación da súa declaración. Neste caso, e con independencia do ingreso da cota correspondente e dos intereses de demora, imporá una sanción de entre o 50% e o 150% da cantidade non ingresada en prazo. E se un cidadán non presenta a Declaración cando está obrigado a facelo, e sempre que o resultado desta sexa negativo, a Axencia Tributaria podería imporlle una sanción por unha infracción tributaria simple de entre 6,01 e 901,52 euros.

Facenda tamén se equivoca

Este ano, Facenda enviou o borrador da Declaración a máis de seis millóns de contribuíntes españois. Todos eles puideron confirmar os datos e esperar a correspondente devolución ou o pago comprometido. Os borradores conteñen os datos máis importantes sobre os ingresos e movementos bancarios realizados polos cidadáns. Con todo, estes borradores poden ter erros e omisións, como algunhas deducións, importantes porque supoñen un importante aforro paira o contribuínte. O borrador pódese confirmar até finais de xuño pero o máis acertado non é dar o visto e prace canto antes con tal de cobrar de inmediato (paira este ano, a Axencia Tributaria acelerará as devolucións -un 85%- antes de agosto), senón facelo ben. Hai que asegurarse de non deixar pasar por alto ningunha posible omisión.