Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Pensión de xubilación, como calculala?

Paira pescudar o seu importe só fan falta as últimas nóminas e a información sobre as cotizacións anteriores que proporciona o INSS
Por miren 29 de Setembro de 2004

Parouse a pensar canto diñeiro pode quedarlle ao mes como pensión de xubilación? É consciente de que ha de cotizar durante 15 anos como mínimo paira chegar a cobrar esta prestación? Sabe cantos anos de cotización esixiranlle paira chegar a cobrar o máximo que lle corresponda cando se retire? Coñece que as pensións tamén teñen un tope de importe máximo, e non só un mínimo? E, se está vostede xubilado, está seguro de que a paga que cobra é a correcta? Pódese calcular este importe de forma moi aproximada, posto que a súa contía determínase en función das cotizacións de cada beneficiario á Seguridade Social. O cálculo realízase en todos os réximes (Xeral, Autónomos, Agrario…) practicamente de maneira idéntica.

Requisitos mínimos

O sistema público de pensións de xubilación está pensado paira cubrir a perda de ingresos que sofre una persoa ao retirarse. Os traballadores afiliados á Seguridade Social poden beneficiarse ao finalizar a súa actividade laboral das chamadas pensións “contributivas”, é dicir, daquelas reservadas paira os cidadáns que contribuíron a manter o sistema. Paira acceder a elas é necesario reunir certas condicións de idade e un grao mínimo de cotización.

Entre os requisitos xerais atópase o de estar afiliado e en alta ou en situación de alta asimilada na Seguridade Social (desemprego total e subsidiado ou paro involuntario una vez esgotada a prestación, sempre que se manteña a inscrición como parado no INEM); ter cuberto un período mínimo de cotización de 15 anos, dos cales polo menos dous deben estar comprendidos nos últimos 15 anos inmediatamente anteriores á data do cesamento no traballo (ou o día da solicitude da pensión, en caso de alta asimilada); ter cumpridos 65 anos e deixar de traballar. Tamén se pode acceder á xubilación, aínda que non se estea en alta ou alta asimilada, sempre que se cumpriron 65 anos e acredítese o período mínimo de contribución á Seguridade Social (15 anos).

Proporcionalidade coas cotizacións

As pensións pretenden gardar certa proporcionalidade coas cotizacións pagas durante a vida laboral. Así, a contía da pensión de xubilación dependerá en cada caso da cantidade de anos cotizados e, segundo cantos sexan, aplicarase unha porcentaxe sobre a súa base reguladora. Este concepto é a pedra angular do importe das pensións, “do que se obtén a cantidade final”, explica Pablo Navarro Castelo, secretario xeral da Unión de Pensionistas e Xubilados de UXT. Vexamos coa súa axuda a que se refire e cales son os pasos que dá o Instituto Nacional da Seguridade Social (INSS) paira determinar a pensión que lle corresponde a cada xubilado:

  • A base reguladora é o cociente que resulta de dividir por 210 as bases de cotización do interesado durante os 180 meses inmediatamente anteriores á xubilación. A base reflicte “o que o traballador pagou”, e aparece na nómina (o xustificante no que constan todos os elementos que conforman o salario e que entrega a empresa como recibo) real de cada empregado como “base de cotización”. Contabilízase 180 veces porque é o número establecido, en concreto refírese ás mensualidades que corresponden a 15 anos, e divídese por 210 porque serán 14 as pagas anuais que outorgue a Seguridade Social ao pensionista cada ano. Resumindo, pode dicirse que a base de cotización de 15 anos multiplícase por 12 (o número de meses ao ano que se pagou á S.S. porque o importe correspondente ás pagas extras se prorratea) e divídese por 14 paira obter a base reguladora.
  • Paira achar o valor mensual en euros da pensión súmase o valor nominal (a cifra exacta que consta na nómina no apartado de base de cotización) dos dous últimos anos que se cotizou á Seguridade Social. Logo sumar o que cotizou o traballador durante os 13 anos inmediatamente anteriores (que han de ser consecutivos), pero antes de achar o total, a contía destes 13 anos (non dos dous previos á xubilación) ha de ser actualizada conforme ás subidas do IPC.
  • Una vez que se contabilizaron os anos cotizados -súmanse todas as cotizacións, independentemente de si realizáronse no Réxime Xeral ou no de Autónomos- e en función do seu número aplicarase unha determinada porcentaxe sobre a base reguladora paira estipular a contía da pensión. Así, por exemplo, con quince anos cotizados aplícase o 50%; con 25 anos, o 80%; até chegar ao 100%, que corresponde a 35 anos cotizados ou máis. Sempre que falemos dunha xubilación aos 65 anos e no Réxime Xeral, pode dicirse que con 35 anos cotizados cóbrase o 100% e que por cada ano cotizado por baixo desta cifra descóntase un 2% da base reguladora. No Réxime Especial da Minería do Carbón o 100% alcánzase aos 45 anos, por exemplo, e hai outras moitas excepcións.
  • A partir dos 60 anos os traballadores por conta allea poden acceder á chamada “xubilación anticipada” sempre que “procedan do paro”; se foron despedidos do seu emprego. Nestes casos prodúcese una redución na contía do 8% por cada ano de anticipación, salvo que o interesado cotice 40 anos ou máis, nese caso a redución será do 7% cada ano.
  • Una vez feitos todos os cálculos, se o resultante é una pensión que se atopa por baixo da pensión mínima establecida (484,89 euros paira titulares con 65 anos cumpridos e cónxuxe a cargo, e 411,76 euros sen cónxuxe; 453,16 euros con cónxuxe e 383,66 sen el paira menores de 65) estableceranse os complementos precisos paira chegar ao importe mínimo. Doutra banda, o importe máximo paira este ano 2004 é de 29.205,40 euros anuais ó 2.086,10 euros ao mes.

Segundo fontes do INSS, a pensión de xubilación recoñécese e calcúlase en todos os réximes de maneira idéntica ao Réxime Xeral, coa excepción de que nos réximes por conta propia non se integran as lagoas de cotización no período tomado paira a base reguladora nin se contempla a xubilación parcial, que está pendente de desenvolvemento regulamentario.

Un exemplo facilitará a comprensión deste cálculo:

  • Imaxinemos que un traballador que acaba de cumprir 65 anos e que conta con 35 anos de cotización xubílase o 31 de decembro de 2004. Paira obter a súa base reguladora, tomaríanse os valores nominais da base de cotización da súa nómina dos anos 2004 e 2003, mentres que desde 2002 até 1990 revisaríanse os importes coa correspondente acumulación do IPC.
  • Poñamos por caso que a media resultante da súa base de cotización ten un valor de 1.000 euros. Como xa se dixo, paira obter a súa base reguladora multiplícase por 180 (1.000 X 180 = 180.000) e o resultado divídese entre 210 (180.000 : 210 = 857,1).
  • Como se trata dun traballador con dereito a unha pensión equivalente ao 100% da súa base reguladora, o importe mensual da súa prestación por xubilación sería xustamente de 857,14 euros.
  • Se tivese 34 anos cotizados corresponderíalle o 98% do total, é dicir 839,96 euros.
  • Se tivese 64 anos e 40 anos cotizados a súa pensión quedaría reducida nun 7%, é dicir, o 93% da base: 797,01 euros ao mes.
  • Se tivese 60 anos e 35 anos cotizados, a súa paga mensual quedaría reducida nun 40% (8% por cada ano que lle falta até chegar aos 65), é dicir, cobraría o 60% do que lle correspondeu de haberse xubilado 5 anos despois: 538,26 euros.

A prexubilación ou xubilación anticipada “xuridicamente non existe”, segundo Aladino Tresguerres, membro da Executiva da Federación de Pensionistas e Xubilados de Comisións Obreiras. Quen accede a ela ha de proceder dun ERE (Expediente de Regulación de Emprego) e a indemnización que recibe polo seu despedimento está pensada, en teoría, paira “repor as cotizacións que quedan da Seguridade Social” e así emendar a diferenza coa pensión que lle quedou en caso de ser íntegra.

É importante determinar o réxime concreto polo que se accederá á pensión se se cotizou a varios réximes durante a vida laboral, pola posibilidade ou non de anticipar a idade de xubilación. Se se cotizou a distintos réximes, en primeiro lugar recoñecerá a pensión o réxime no que o interesado estea dado de alta no momento de xubilarse, sempre que reúna no mesmo todos os requisitos. Se non lle corresponde o dereito a xubilarse por ese réxime, aplicarase a mesma formula nos réximes aos que cotice anteriormente. Si en ningún deles acredítanse as cotizacións necesarias, optarase por aquel en que o interesado acredite maior número de cotizacións.

Prepararse paira a xubilación

O INSS dispón dun teléfono gratuíto de atención cidadá, o 900 16 65 65, no que se atenden todo tipo de consultas relacionadas coas pensións de xubilación e os períodos de cotización. Quen atenden este servizo teñen acceso aos arquivos oficiais e si non poden resolver nese mesmo momento as dúbidas da persoa que efectuou a chamada, remitiranlle á oficina máis próxima ao seu domicilio.

Tamén a páxina web da Seguridade Social facilita a información para que calquera cidadán poida coñecer cal é a contía das prestacións ás que ten dereito. Nestas páxinas aparecen as instrucións paira descargar o programa de cálculo, os requisitos paira acceder a elas, onde e como solicitalas, o seu importe, duración e revalorización. Ademais, existe a disposición do cidadán un apartado do pensionista que permite aforrar aos usuarios algúns desprazamentos, posto que nel obtéñense formularios paira solicitar prestacións e certificados.

O consello xeral que ofrecen estas páxinas oficiais é que sempre que una persoa aproxímese á data da súa xubilación debe estar moi “atenta” paira reunir toda a documentación, e que as xestións de solicitude da súa pensión sexan levadas a cabo correctamente. Algunhas das recomendacións que deben ter en conta os futuros xubilados son as seguintes:

  • Gardar as nóminas, sobre todo as dos últimos 2 anos, paira cotejar a base de cotización mes a mes coa documentación que enviará o INSS ao solicitante cuns 6 meses de antelación. Paira evitar dúbidas pódense pedir as cotizacións de cada mes á Seguridade Social. Resultará beneficioso paira o traballador que a súa base de cotización sexa o máis aproximada ao seu soldo, é dicir, que a súa empresa cotice polo seu salario real.
  • Asesorarse e reunir toda a documentación (certificación da/s última/s empresa/s nas que traballou, xustificantes de pago de cotas se o interesado é un profesional autónomo, certificados do INEM si está en desemprego…).
  • Informarse sobre a aplicación dos subsidios que lle corresponden e os impostos que se lle van a aplicar.
  • Se se chega á xubilación cun despedimento, é conveniente revisar a liquidación paira reclamar a subsanación de erros ao momento.

      Tamén é importante saber…

      Sempre que se fale de pensións de xubilación é fundamental facelo con propiedade. Paira Tresguerres, conviría matizar e aclarar que quen se retiran do traballo e perciben prestacións sociais por “outras continxencias”, léase accidentes laborais ou por unha enfermidade incapacitante, son pensionistas pero non xubilados. Sería o caso daquelas persoas ás que un tribunal médico ha recoñecido un grao de invalidez dos que o sistema cualifica con dereito a unha prestación, a saber:

      • Gran invalidez: cando a persoa incapacitada precisa do auxilio de alguén que lle asista paira realizar os actos máis elementais da vida diaria. En devandito caso a contía da prestación de calcula aplicando á base reguladora o 150%.
      • Incapacidade permanente total: cando a un traballador despois dun tratamento médico e xa dado de alta quedan reducións funcionais graves e definitivas que diminúen ou anulan a súa capacidade paira desempeñar a súa actividade laboral, aínda que poida exercer outro tipo de traballo. A prestación económica será una pensión vitalicia do 55% da base reguladora, que pode incrementarse nun 20% respecto da mesma se o traballador ten 55 anos e está desempregado.
      • Incapacidade permanente absoluta: é aquela que imposibilita por completo ao traballador paira exercer calquera profesión ou oficio. O importe da pensión é do 100% da base reguladora.
      • Incapacidade permanente parcial: trátase de lesións permanentes non invalidantes, por exemplo, un traballador que se corta un dedo. Está prevista una indemnización económica por unha soa vez, cunha contía determinada paira cada caso.

      Xunto a este tipo de pensións, pervive a pensión do Seguro Obrigatorio de Vellez e Invalidez (SOVI) destinada a persoas con 65 anos ou con 60 no suposto de incapacidade total que non teñan dereito a ningunha outra pensión. Atópase tamén a pensión de viuvez, que se outorga en España a máis de 2 millóns de persoas e é compatible con calquera renda de traballo dos beneficiarios, polo que non ha de relacionarse coa xubilación.

      Respecto da xubilación parcial, se se establece un contrato a tempo parcial dentro dos límites de redución de xornada (mínimo de 25% e máximo do 85%), reducirase a pensión tendo en conta as horas que se traballe. A realización de xornadas inferiores ao 15% pode dar lugar á “xubilación flexible”, mentres que xornadas superiores ao 75% suporán a suspensión da pensión.

      Ao Réxime Xeral da Seguridade Social están afiliados nestes momentos 13 millóns de traballadores, dos 17 millóns que compoñen o conxunto do sistema. No Réxime Especial de Traballadores Autónomos (RETA), ao que pertencen 3 millóns españois, o traballador pode elixir a base de cotización entre unha base mínima de 755,40 euros mensuais e una base máxima de 2.731,50 euros. Existen réximes especiais paira artistas, xogadores de fútbol profesionais, profesionais taurinos, representantes de comercio, traballadores agrarios, empregados de fogar e traballadores da minería e o mar.

      Actualmente son máis de 7,5 millóns de españois os preceptores dunha pensión de xubilación, pero pode dicirse que dependen deses ingresos preto de 11 millóns de persoas (enténdese que existe dependencia económica cando o cónxuxe do pensionista non ten ingresos).

      Paira obter una información máis individualizada pódese consultar a Guía Laboral e de Asuntos Sociais 2004 e o Boletín Oficial do Estado (BOE) do 31-12-2001, que recolle o Real Decreto 16/2001 de Medidas paira o Establecemento dun Sistema de Xubilación Gradual e Flexible.