Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Pensións de xubilación

A lei regula a posibilidade de xubilarse aos 61 anos, e de ampliar a vida laboral
Por Laura Ramiro 8 de Maio de 2003

Mentres o progresivo envellecemento da poboación pon en perigo a viabilidade do actual sistema nas próximas décadas, barállase a posibilidade de introducir diversas reformas legais que van desde aumentar a idade mínima paira xubilarse ou o número de anos necesarios de cotización, até destinar os actuais excedentes da Seguridade Social a unha “hucha”, o Fondo de Reserva, e mesmo facer compatible o traballo a tempo parcial co cobro dunha pensión.

Xubilación flexible e gradual

Persoas moi activas ou aquelas cuxo traballo achégalles gran satisfacción tanto a nivel económico como persoal perciben a xubilación como un feito negativo.

Iso, unido á pretensión de incentivar a ampliación da vida laboral a partir dos 65 anos, deu lugar a un sistema de xubilación gradual e flexible, regulado pola Lei 35/2002 do 12 de xullo. Brinda a posibilidade de compatibilizar o cobro da pensión de xubilación coa realización dun traballo a tempo parcial, que como mínimo ten que supor o 15% dos ingresos do xubilado.

A contía da pensión redúcese, pero mantéñense farmacia gratuíta e servizos sociais

A contía da pensión redúcese en proporción á xornada que se traballa, pero mantéñense a farmacia gratuíta e os servizos sociais, así como o resto de dereitos como pensionista. Ademais, cando chega a xubilación ao completo, a pensión se recalcula e o cotizado no traballo durante estes anos de xubilación parcial se extrapola ao 100%.

Segundo os principais sindicatos, promover a demora da xubilación é incoherente cos frecuentes despedimentos de traballadores de 50 a 55 anos. Organizacións de pensionistas e xubilados, pola súa banda, avogan por rebaixar a idade de xubilación paira conseguir así un dobre efecto:

  • Desbloquear a entrada dos mozos ao mercado laboral
  • Asegurar a pervivencia do sistema público de pensións

En canto á xubilación anticipada, agora pode accederse a ela con 61 anos se se cumpren os seguintes requisitos:

  • Levar un mínimo de 30 anos cotizados de vida laboral
  • Estar inscrito polo menos 6 meses nas oficinas de emprego antes de solicitar a xubilación anticipada
  • Que o cesamento do traballo non sexa voluntario

As pensións en euros

Segundo Juan Silva, secretario rexional da federación Unión de Traballadores Xubilados e Pensionistas de UXT en Estremadura, máis de catro millóns de pensionistas cobran no noso país o Salario Mínimo Interprofesional (SMI), 451,29 euros ao mes, e 1,3 millóns cobran menos de 300 euros mensuais.

Asegurar que a contía das pensións contributivas e non contributivas non sexa nunca inferior ao SMI, 75.000 pesetas das de antes, é a principal reivindicación da Organización Social de Xubilados e Pensionistas de Esquerda Unida, presente no Consello Estatal dos Maiores. Ademais, en palabras do seu presidente, Jaime Moreno, as de viuvez “tampouco debesen estar por baixo do 75% do salario do ‘causante’, posto que hai gastos fixos que o falecemento dunha persoa non elimina”.

De todas as pensións, as de viuvez son as que experimentaron o maior aumento, xa que tal e como asumiu o Goberno no Acordo paira a mellora e o desenvolvemento do sistema da Seguridade Social asinado o 8 de Abril de 2001 xunto a CC.OO. e a Patronal, a súa base reguladora ha subido este ano do 46% ao 48%, pero deberá alcanzar nos próximos o 52%.

Segundo fontes do INSS, “si a persoa que percibe este tipo de pensión ten tamén ao seu cargo a un familiar menor de 26 anos ou a maiores incapacitados, a base reguladora aumenta ao 70%”. Ademais, as pensións mínimas paira menores de 65 anos terán un 1,5 % máis de mellora.

As contías mínimas mensuais, confirmadas polo INSS, son as seguintes:

  • XubilaciónCon cónxuxe a cargo: con 65 anos, 471,68 euros. Con menos de 65 anos, 428,22 eurosSen cónxuxe a cargo: con 65 anos, 400,54 euros. Con menos de 65 anos, 362,54 euros
  • Incapacidade permanenteCon cónxuxe a cargo: por gran invalidez, 707,52 euros. Por invalidez absoluta ou por ser maior de 65 anos, 471,68 eurosSen cónxuxe a cargo: por gran invalidez, 600,81 euros. Por invalidez absoluta ou por ser maior de 65 anos, 400,54 euros.
  • ViuvezCon 65 anos: 400,54 eurosEntre 60 e 64: 362,54 eurosMenor de 60: 289,30 eurosCon menos de 60 con cargas familiares: 362,54 euros
  • OrfandadePor beneficiario: 117,60 eurosAbsoluta un beneficiario: 406,90 euros
  • Favor de familiaresPor beneficiario: 117,60 euros
  • SOVI (Seguro Obrigatorio de Vellez e Invalidez)Vellez, invalidez e viuvez: 285, 89 euros
  • Prestación familiar por fillo a cargo maior de 18 anosMinusvalía 65%: 260,79 eurosMinusvalía 75%: 391,19 euros

Doutra banda, atópanse as pensións non contributivas, aquelas pensións por xubilación ou invalidez que se outorgan a persoas que carecen de recursos económicos suficientes e non cotizaron á Seguridade Social ou o fixeron de modo insuficiente. A contía mensual queda establecida en 268,77 euros por beneficiario e non pode ser inferior á mínima do 25% da establecida, é dicir, a 67,19 euros. Así mesmo, os pensionistas de invalidez non contributiva con minusvalía ou discapacidade igual ou superior ao 75% e que certifiquen que necesitan doutra persoa paira os actos máis fundamentais, poden solicitar 1.881 euros adicionais anuais.

Debate sobre a contía das pensións

O Goberno e os axentes sociais acordaron en 1996 que o IPC final anual fose o referente paira actualizar a contía das pensións. En palabras de Rafael Mateos Carrasco, Director Xeral do Instituto Nacional da Seguridade Social, a campaña de revalorización 2003 “fai realidade o principio de mantemento do poder adquisitivo das pensións, consolidando o diferencial de IPC de 2002 e abonando una paga única compensatoria correspondente a máis de 7,5 millóns de pensións”.

A previsión do goberno do IPC de 2002 non se correspondeu co seu valor final, que foi 1,9% superior ao previsto. Por iso o 27 de decembro do pasado ano, o Consello de Ministros aprobou o real decreto que establece paira este ano “una revalorización xeral das pensións da Seguridade Social, tanto na súa modalidade contributiva […] como das non contributivas, do 2 por 100”, engade Mateos Carrasco. O IPC real do ano 2002 foi superior ao previsto nun 1,9%, co cal os prezos sufriron un aumento e isto orixina directamente un descenso do poder adquisitivo dos cidadáns. Paira compensar aos pensionistas incrementóuselles por lei as pensións nese mesma porcentaxe e outorgóuselles en xaneiro una paga adicional única, co cal a subida total alcanza o 3,9%.

En canto a una nova revisión do cálculo que recolla toda a vida laboral, Félix Cañada, avogado, considera que suporía una rebaixa das pensións ao redor dun 20% e que sería máis beneficioso manter os 15 anos de cotización, “pero que sexan os 15 mellores anos cotizados ao longo da vida laboral”. Formulación co que está de acordo Jaime Moreno, presidente da Organización de Pensionistas e Xubilados de EU, porque se non levaría un abaratamento das pensións. Son estas persoas que se xubilan antes de tempo as que polo xeral necesitan un avogado porque non están de acordo co cálculo da contía da pensión, tal e como o confirma Aurora Montes desde a Asociación de Defensa do Pensionista (ADEPEN).

As pensións dos autónomos son outra pedra de toque. Horacio Matas, presidente da Organización de Profesionais Autónomos (OPA) de Barcelona, quéixase da mala situación destes profesionais respecto doutros colectivos. Segundo comenta, o Goberno prepara a súa equiparación co réxime xeral da Seguridade Social en canto á xubilación parcial a partir dos 60 anos. No entanto, a demanda de igualdade dos autónomos esténdese á xubilación anticipada desde os 61 anos, as bonificacións nas cotizacións a partir dos 60 e a posibilidade de compartir xubilación e traballo una vez cumpridos os 65.

Un estudo baseado nas proxeccións do Instituto Nacional de Estatística (INE) revelaba que en “o ano 2030 habería case tres millóns máis de persoas maiores de sesenta e cinco anos” das que había en 2000. Paira previr posibles situacións desfavorables do sistema creouse hai tres anos o Fondo de Reserva das Pensións. O pasado 31 de xaneiro o Consello de Ministros aprobou un anteproxecto de lei que regula este aspecto e que, segundo o Ministerio de Traballo e Asuntos Sociais, dálle garantía xurídica”.

Félix Cañada explica que a creación deste fondo foi posible grazas a que nos últimos anos a Seguridade Social ha recadado máis do que gastou, é dicir, “houbo un superávit”. As cantidades excedentes afórranse” no Fondo de Reserva paira empregalas no caso de que os ingresos da Seguridade Social non fosen suficientes paira entregar aos cidadáns as súas debidas pensións. Até agora dependían das cotizacións directamente e co que se recadaba cada ano facíase fronte ao pago de devandito exercicio.