Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Picos de demanda de electricidade

En xaneiro batéronse as marcas de consumo cinco veces, até alcanzar os 43.708 megawatts
Por miren 16 de Febreiro de 2005

Desde que hai pouco máis de 120 anos inaugurásese en Nova York a primeira central eléctrica, a dependencia desta enerxía é cada vez maior. Durante o pasado mes de xaneiro superáronse cinco veces en España as marcas de demanda de enerxía eléctrica, até chegar a 43.708 megawatts (MW), que se demandaron nun instante do 27 de xaneiro. Por que se deron estes máximos? Estamos preparados paira afrontalos? Por que non se produciron apagamentos? Seguirán elevándose estas cifras?

Picos de consumo

En xaneiro, as marcas de demanda de potencia instantánea batéronse cinco veces. O día 10 foron 40.080 MW e o máximo foise superando os días 11, 25 e 26, até alcanzar o día 27 os 43.708 MW. Moitos máis megawatts que os que se consumiron por exemplo, o 4 de xaneiro, 36.840 MW, un total de 6.868 MW menos. Como resultado final do mes, o incremento respecto de xaneiro de 2004 foi próximo ao 15%, segundo datos de Rede Eléctrica de España.

Os expertos consultados, Rede Eléctrica de España, Comisión Nacional de Enerxía, Iberdrola, CIRCE e Greenpeace, coinciden en resaltar que estes máximos foron causados polas ondas de frío polar e siberiano que cubriron de neve toda a península. Isto provocou que nos fogares demandásese máis enerxía eléctrica paira xerar calor e soportar mellor o tempo adverso. Ao contrario do que se podería crer polas circunstancias climáticas, o consumo das empresas non contribuíu especialmente a que se alcanzase a marca, dado que estas seguen un ciclo produtivo marcado e apenas incrementan o seu consumo de enerxía pola meteorología. É máis, segundo explican na Comisión Nacional de Enerxía (CNE), as empresas que máis electricidade utilizan reducen a súa produción nestas datas porque o quilowatt é máis caro que noutras épocas do ano.

Por tanto, o aumento explícase en gran medida polo consumo doméstico de electricidade, especialmente o dos aparellos eléctricos paira producir calor, que son ineficientes, segundo Carlos Bravo de Greenpeace. “O noso sistema enerxético é tan pouco eficaz que se ten que elevar o consumo nestas datas e non debería ser así. É absurdo usar electricidade paira quentar auga ou producir calor. As estufas eléctricas por exemplo consumen demasiado, de 2 a 4 quilowatts/hora. Desta forma malgástase moita enerxía, porque na xeración, sobre todo si tivo lugar en centrais nucleares ou térmicas, pérdese enerxía e despois no fogar moi pouca da electricidade utilizada polo calefactor transfórmase en calor”. A alternativa que propón Bravo paira facer máis eficiente a xeración de calor en casa é recorrer a calefaccións de gas, solares ou una combinación de ambas.

Vivimos nun país que no seu maior parte goza de temperaturas tépedas ou altas e onde una onda de frío provoca que se empreguen todas as calefaccións dispoñibles. É habitual que quen dispoñen de sistemas paira producir calor que utilizan gas natural ou fuel recorran como complemento a un calefactor eléctrico ou a un brasero paira manter a comodidade, como apuntan desde o CNE. “Estamos afeitos vivir todo o ano a temperaturas de 24 graos centígrados. Ademais, moitas vivendas non están preparadas paira soportar tanto frío. En Andalucía, que viven non a 24 graos senón a 26 graos, moitas vivendas non teñen calefacción central nin os mesmos equipamentos que poden ter as do norte, máis habituadas ao tempo invernal”, apunta José Sanz, xefe de proxecto do Centro de Investigación de Recursos e Consumos Enerxéticos (CIRCE).

Ademais do frío, outro factor determinante nos máximos de demanda de electricidade é a actividade económica. Cando se traballa, o consumo é maior.

E os apagamentos?

No verán pasado e noutros invernos, o sistema eléctrico foi vítima de varios apagamentos. Con todo, agora que o consumo de enerxía eléctrica disparouse non se ten noticia de ningún apagamento reseñable. Por que agora non?

En leste mesmo momento, cunha potencia instalada de 66.784 MW, grazas á creación de novas centrais de ciclos combinado e parques eólicos, pódese asumir sen problemas un máximo de demanda de enerxía eléctrica de 43.708 MW. “O sistema eléctrico español non funciona ao cento por cento porque non é necesario. É aconsellable deixar unha marxe dun 10% entre o consumo de enerxía e a potencia instalada. O excedente actual é máis que suficiente, por iso aínda que haxa máximos de demanda non se producen apagamentos por falta de enerxía eléctrica”, explica Carlos Bravo.

Os apagamentos chegan por outras causas. No camiño que leva a enerxía eléctrica desde as centrais até os enchufes dos fogares, primeiro percorre as redes de alta tensión, cuxa función é distribuír a electricidade até outras redes máis pequenas e próximas a cidades, pobos ou polígonos industriais, que se coñecen como redes de distribución. A abafadora maioría dos apagamentos prodúcese por fallos nestas últimas. Segundo aseguran no CNE, tomáronse medidas paira mellorar a rede de distribución desde os últimos grandes apagamentos, aínda que desde Greenpeace afirman que as de Cataluña e Andalucía, entre outros lugares, atópanse en mal estado por mor da falta de investimentos paira melloralas.

José Sanz achega un dato relevante sobre os apagamentos. “As máquinas que traballan en todo o proceso eléctrico fano no verán a temperaturas altísimas -de 40 a 45 graos- e exceden a temperatura normal de funcionamento, mentres que no inverno, con temperaturas de 0 graos funcionan á perfección”.

Como funciona o mercado da electricidade

No modo de vida occidental a enerxía eléctrica é cada vez máis imprescindible e emprégase paira un maior número de funcións. En 2004 o consumo aumentou un 3,5% respecto ao ano precedente e un 21,6% entre 1999 e 2003, segundo datos de Rede Eléctrica. Desde Iberdrola recalcan que, en xeral, os fogares atópanse máis equipados e consómese máis, o que unido á maior poboación provoca que aumente a demanda. Como se prepara o sistema eléctrico paira seguir asumindo máis máximos de demanda?

Rede Eléctrica elabora todos os días una previsión da demanda. O mercado da electricidade ten una característica que o diferencia dos demais: a electricidade xérase sen parar e non se pode almacenar. Desde 1998 o mercado atópase liberalizado e está operado OMEL (Operador do Mercado Ibérico de Enerxía – Polo Español S.A.). As compañías eléctricas compiten entre si e venden determinadas cantidades de enerxía ao prezo que consideran oportuno, nas diferentes horas do día.

Mentres, os consumidores cualificados, que son os que teñen que superar determinados niveis de consumo, realizan ofertas de compra directamente e os demais consumidores efectúanas a través das empresas subministradoras de electricidade. A suma constitúe a demanda de electricidade e paira cubrila elíxense as ofertas de venda máis baratas, que determinan o seu prezo. Pola súa banda, os consumidores só poden elixir o subministrador.

Una vez que se casaron as ofertas, sábese en todo momento cales son as centrais de xeración que van cubrir a demanda e en que cantidade, xa que se debe producir a enerxía que se necesita en cada instante. Tamén hai centrais de xeración preparadas tanto paira producir máis enerxía como paira deixar de xerala se a demanda redúcese.

Máis centrais e eficiencia

Desde Iberdrola apuntan que é necesario construír centrais porque “o consumo seguirá aumentando, e non só o doméstico senón tamén o industrial, que é un 60% do total”. Pola súa banda, José Sanz engade que tamén se deben potenciar os sistemas de enerxías renovables e a xeración distribuída, é dicir, instalar pequenos xeradores preto de cidades, pobos ou empresas, co que ademais aumentaría a capacidade de transporte da rede eléctrica.

Nesta liña, pódese aproveitar a enerxía eólica mariña, con aeroxeradores situados no mar e non en terra. “En países como Inglaterra ou Dinamarca úsanse e a electricidade prodúcese de forma continua, o que supón un potencial xigantesco”, sosteñen en Greenpeace.

Con todo, tan importante como construír novas centrais resulta incentivar un uso eficiente da enerxía, de modo que reducindo o consumo mantéñase o nivel de benestar dos fogares. Os expertos coinciden en que o principal inconveniente paira lograr ese obxectivo é o gasto extra que deben asumir os consumidores paira illar a casa e comprar electrodomésticos eficientes. Por esta razón, desde hai algúns anos empezáronse a implantar por normativa uns requisitos mínimos de eficiencia enerxética no deseño dos edificios. Pola súa banda, desde o CNE puntualizan que o concepto da eficiencia afecta sobre todo ao sector industrial. “O sector servizos e o doméstico teñen menos posibilidades de ter un consumo de enerxía eléctrica eficiente. Si nunha casa hai que acender una luz, acéndese e coa calefacción igual”.

De todos os xeitos, o IDAE, a Comisión Nacional de Enerxía e Iberdrola e o Centro de Investigación de Recursos e Consumos Enerxéticos (CIRCE), animan a seguir estes consellos paira aforrar enerxía nas casas xa construídas:

  • Utilizar electrodomésticos máis eficientes
  • Illar a casa paira evitar fugas de calor. Una temperatura durante o día de entre 19 e 21 graos, e pola noite entre 15 e 17 graos é confortable paira a maioría das persoas.
  • Substituír os sistemas eléctricos de calefacción e produción de auga quente por outros métodos.
  • Aproveitar ao máximo a luz solar
  • Apagar as luces nas habitacións que non se estean utilizando
  • Substituír as lámpadas incandescentes por lámpadas de baixo consumo
  • Non ter todo o día acendida a televisión se non se está vendo
  • Utilizar o frigorífico adecuadamente. Segundo o IDAE, este electrodoméstico consome o 19% da enerxía eléctrica que se utiliza nos fogares. É importante manter a parte traseira limpa e deixar sitio para que circule o aire. Non introducir alimentos quentes.
  • Usar pota a presión
  • Lavar a roupa sempre que se poida cos programas de baixa temperatura e a plena carga.