Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Que son os bonos lixo?

Conceden altos investimentos pero a posibilidade de quebra real das empresas que os emiten confírelles un elevado risco de falta de pagamentos
Por Rosa Cuevas 10 de Abril de 2009
Img bolsa
Imagen: peter mueller

Mala tempos paira o aforro

Non corren bos tempos paira os aforradores. O Euribor está de canga baixa: non só segue á baixa, senón que á mínima de cambio volve anotarse unha marca nunca antes coñecido. Una baixada ansiada e aplaudida polos hipotecados, que acollen cos brazos abertos as reducións que iso supón na cota mensual do seu crédito, pero que ocasiona danos colaterais naqueles aforradores que teñen contratados produtos financeiros. Ao estar tan baixos os tipos de interese, as entidades bancarias non están dispostas a pagar tanto polos aforros dos seus clientes. Adeus aos depósitos estrela cunha rendibilidade irresistiblemente atractiva. E si a todo iso engádeselle o ingrediente máis daniño do que foxe toda receita financeira, a desconfianza e o receo que suscitan algunhas entidades na conciencia do consumidor, o panorama antóllase algo complicado. No entanto, a cara positiva é que, afortunadamente, paira aforrar sempre hai outras opcións. Os fondos de investimento poden ser un bo refuxio no que acubillar os aforros ata que a crise pase, pero se o que se busca é un produto seguro e sen riscos, atención! Porque non vale calquera. É o caso dos xa coñecidos como “bonos lixo”. Repudiados por algúns e apoiados por outros, o certo é que convén tomar precaucións e coñecer algunhas das súas particularidades antes de investir o capital neles.

A súa orixe

Mala tempos paira o aforroEste termo naceu en Estados Unidos, na década dos anos 80, cando un número importante de “empresarios” comezou a comprar compañías que tiñan dificultades financeiras, pero que posuían patrimonios que superaban amplamente o endebedamento. A película Wall Street, e o seu personaxe principal Gordon Gekko, protagonizado por Michael Douglas, retratan á perfección a figura empresarial que reinaba nesa época.

Paira obter a dirección desas compañías, estes “empresarios” emitían os chamados “bonos lixo”, o que en inglés se coñece como “junk bonds”. Una ferramenta máis da enxeñaría financeira coa que se ofrecía una rendibilidade moi elevada pero que tiña uns altísimos riscos: o da quebra inminente das empresas nas que se investía, e a consecuente falta de pagamento das rendibilidades.

Os bonos lixo son os que presentan un risco maior e como compensación ofrecen un tipo de interese moi elevado

Co capital obtido pola venda dos bonos, os “empresarios” tomaban o control da compañía e pagaban os intereses dos bonos lixo. Os 80 foron a época de máxima euforia deste tipo de bonos, pero a súa presenza e participación foron permanentes no mercado dos investimentos, con etapas de resurgimiento e outras de maior declive.

Quen lles pon ese título?

Os “bonos lixo” -coloquialmente falando pois o seu nome oficial é o de bonos de baixa calidade crediticia- son os que presentan un risco maior que outro tipo de bonos como poden ser os emitidos polo Estado, e como compensación ofrecen un tipo de interese moi elevado. Por iso reciben este nome, un tanto despectivo, porque o seu nivel de risco excede todos os límites dun investimento común e corrente. E, quen di que son arriscados? As axencias de cualificación ou de rating, que lles conceden una baixa cualificación crediticia, das peores.

Estas axencias son entidades auxiliares especializadas na análise de valores e empresas. Son intermediarias da información, e as súas conclusións sobre a capacidade dunha compañía paira facer fronte ás súas obrigacións financeiras, a curto e longo prazo, quedan reflectidas no “rating”. Desta maneira, orientan aos investidores sobre a toma de decisións, pero as súas cualificacións e comentarios non son nin moito menos de obrigado cumprimento. Calquera cualificación crediticia non debería ser interpretada como una recomendación de compra ou venda dun valor, aínda que as axencias de “rating” traballan con predicións, probabilidades e proxeccións de futuro sobre a posibilidade de que un emisor de bonos crebe incumprindo os seus compromisos.

Polo momento, existen no mercado financeiro tres grandes axencias de “rating”: Standard & Poor’s, Moody’s, e Fitch. Estas entidades publican as súas cualificacións nas que se adoitan combinar letras, en maiúsculas ou minúsculas, e números. Na práctica, a nomenclatura varía dunha axencia a outra, pero por norma xeral as mellores cualificacións adoitan conter a letra “A” e aquelas que son peores a “B”. Desta forma, os bonos lixo adoitan ostentar por exemplo segundo a axencia Fitz, a cualificación BB+.

O binomio que existe entre a alta rendibilidade dos bonos lixo e o risco que se corre con este investimento pode resultar moi atractivo

Estas entidades auxiliares levan máis dun século traballando, pero non por iso están exentas de recibir críticas. De feito, a súa reputación e valía foron cuestionadas durante determinados episodios, por exemplo a actual conxuntura económica. Cando a crise estalou en EE.UU., as axencias de cualificación foron postas no ollo do furacán por non reaccionar coa rapidez adecuada paira alertar aos investidores sobre os riscos de investir en valores apoiados por hipotecas subprime. Estas entidades sempre se defenderon con dous potentes argumentos paira eludir responsabilidades: o primeiro, que as súas avaliacións e cualificacións son tan só meras opinións, e o segundo, alegando que a súa función non é detectar as fraudes financeiras.

Oportunidade, si ou non?

O binomio que se dá entre a alta rendibilidade dos bonos lixo e o risco que se corre con este investimento pode resultar moi atractivo, como sinala Alberto Matellán, director de Estratexia e Macroeconomía de Inverseguros. Pero, tal e como recomenda, “habería que esperar uns meses máis paira ver cal é o devir das turbulencias do mercado en xeral”. En calquera caso, Matellán aconsella que sempre que se poida non se invista todo o capital nestes bonos, senón que se opte por pequenas partes. No entanto, é una operación altamente arriscada e non apta paira aforradores prudentes ou non moi experimentados nestas lides.

Poñamos por exemplo, que una empresa emite un bono a un ano de 200 euros polo que ofrece un interese do 10%. Entón, o bono emítese a data do 1 de xaneiro do 2010 e vence o 1 de xaneiro do 2011, momento no que se todo vai ben se devolve aos seus titulares os 200 euros de capital, máis os 20 de intereses que se xeraron. En total, suman 220 euros. A medida que se achegue a data de vencimiento, o prezo de venda do bono irase achegando cada vez máis aos 220 euros, pois a data de cobro dos intereses aproxímase tamén. Pero, que sucede si nese intervalo de tempo a empresa suspende pagos ou entra en quebra? Nese suposto, temos dous problemas: por unha banda, existe a gran posibilidade de que chegada a data de vencimiento do bono a empresa non pague os 220 euros prometidos, e por outro, o prezo de venda do bono baixa estrepitosamente pois moi poucos quererán pagar por algo cuxo valor rolda os cero euros, dependendo da situación particular na que se atope a empresa.

Os bonos do Estado poden ser una alternativa interesante, pois combinan una rendibilidade medianamente atractiva coa seguridade

Supoñamos que o bono cotiza no mercado a 15 euros. O investidor que pague eses 15 euros pódeos perder, pero existe a posibilidade de que a empresa non desapareza e que cando chegue o 1 de xaneiro do 2011 pague os 220 euros, tal e como se pactou. Iso suporía que o investidor que comprou o bono por 15 euros multiplicou o seu investimento case por 15 en pouco tempo, xa que desembolsou 15 e vai recibir 220. Hai ademais outra situación que se pode dar: a empresa creba pero ao liquidar os seus activos, paga a parte da débeda que sexa posible co diñeiro obtido e os investidores reciben por exemplo 30 euros por cada bono. Paira os investidores que compraron os bonos por 200 euros antes de que as cousas puxésense feas paira a empresa a perda é do 85%, pero paira o que viu neses bonos una oportunidade e investiu neles comprándoos a 15 euros, a operación permitiulle multiplicar por dúas o diñeiro investido.

Sempre hai alternativas

Está claro que os “bonos lixo” non son a mellor opción paira os investidores máis cautelosos ou paira aqueles que non desexan vivir pendentes das páxinas sepias dos xornais ou do destino das empresas nas que invistan. Con todo, convén ter en conta que non existe no mercado ningún produto similar que ofreza una rendibilidade tan alta. Probablemente, dentro do mercado de renda fixa sexan os bonos do Estado una das alternativas máis interesantes, pois combinan una rendibilidade medianamente atractiva- aínda que moi lonxe da concedida polos “junk bonds”- coa seguridade que dá saber que a priori o risco de quebra do Estado é inofensivo.