Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Redondeo bancario

Bancos e caixas de aforro ingresan máis de 270 millóns de euros anuais mediante o redondeo
Por miren 14 de Novembro de 2002

Poucos son os afortunados que poden adquirir una vivenda sen entrar de cheo ao complexo armazón dos créditos hipotecarios, onde 2,3+2,3 non son 4,6, senón 5. A maioría das entidades financeiras en España aplican desta maneira a chamada cláusula do redondeo cando o interese do crédito hipotecario é variable. A través do redondeo á alza, bancos e caixas de aforro ingresan una cantidade superior a 270 millóns de euros anuais. Institucións e usuarios puxeron en marcha diversas iniciativas paira frear esta práctica. Así, desde o pasado mes de setembro o redondeo atópase limitado pola Lei Financeira a un máximo de 0, 125 puntos de aumento ou rebaixa. Ademais, por primeira vez en España, una sentenza declarou nulo, por abusivo, o redondeo á alza utilizado nunha entidade bancaria, Caixa Madrid, tras unha demanda interposta pola Asociación de Usuarios da Banca.

690.000 créditos solicitados en 2001

O mercado hipotecario converteuse nun dos máis rendibles paira as entidades financeiras. Segundo a Asociación Hipotecaria Española, o pasado ano solicitáronse en España un total de 690.000 créditos hipotecarios. Na maioría dos casos, supón o maior desembolso que realiza una persoa ao longo da súa vida.

A estabilidade laboral, a gran oferta entre a multitude de bancos e caixas, e un maior coñecemento do produto son factores que contribuíron a que xa non se teña medo a pedir un préstamo. Poderíase cualificar de transformación cultural a evolución que sufriron tanto os bancos como os futuros clientes ante as hipotecas.

Pese ao cambio de percepción que se produciu na sociedade española a este respecto, os custos que debe afrontar una persoa cando consegue un crédito destas características seguen sendo moi elevados, polo que a competencia entre as entidades é cada vez maior. Préstamos por Internet, renuncia á comisión de apertura ou de cancelación parcial, aumento temporal nos prazos e a exclusión do redondeo figuran como os maiores atractivos neste mercado onde un número cada vez maior de entidades financeiras lánzanse á caza do cliente.

Os desexos do prestatario de conseguir o crédito son talles que, na maioría das ocasións, non se dá conta de que moitas destas “vantaxes” que lle ofrece o banco de quenda non son talles. A maioría destas prácticas apenas están controladas legalmente e só algunhas, como a do redondeo bancario, empezan a regularse dunha maneira gradual.

Que é o redondeo?

O redondeo aplícase cando o interese do crédito hipotecario é variable e cando o banco contempla a existencia desta cláusula. A práctica máis habitual ten lugar cando, ao revisar o prezo do crédito, a entidade decide elevalo ou reducilo para que coincida cun múltiplo de 0,25 ou de 0,10 puntos na maioría dos casos.

Se una persoa decídese por un crédito hipotecario a un interese variable, o que se toma como referencia é un índice máis un diferencial. O índice que se pode tomar como referencia aparece publicado polo Banco de España. Os máis aplicados son o Euribor e o IRPH (índice de referencia de préstamos hipotecarios).

O Euribor é o tipo de interese de oferta paira depósitos interbancarios denominados en euros e realizados entre bancos de primeira fila na zona do euro. Respecto ao IPRH, este é a media de tipos equilibrados polo importe de créditos hipotecarios a máis de tres anos. Pódese calcular paira as Caixas de Aforros (IRPHCA) ou paira os bancos (IRPHB).

É habitual que o resultado de sumar o tipo de referencia máis o diferencial, porcentaxe que engaden as entidades aos índices de referencia paira calcular os tipos de interese dos préstamos a tipo variable-mixto, teña tres decimais porque o Banco de España publica desta maneira os tipos de referencia. A conversión deste tres decimais en dous é o obxecto da aplicación do redondeo.

Una das queixas máis frecuente, segundo a Asociación de Usuarios da Banca (Ausbanc), é o redondeo á alza do cuarto punto superior, tras aplicar o tipo de referencia. Segundo Ausbanc esta práctica destaca polo seu “carácter abusivo e inxustificado desde o punto de vista xurídico”. Un estudo práctico efectuado pola mesma asociación estuda una familia que solicitou una hipoteca por 120.000 euros paira pagar en 20 anos. O tipo de interese é do 5,76% e coa aplicación da cláusula de redondeo queda nun 6%. O resultado é que a familia ao longo deses anos paga 3.606,7 euros máis.

Sentenza contra Caixa Madrid

Por primeira vez en España moitos afectados viron cumprido o seu obxectivo de que se regulase a cláusula de redondeo grazas á sentenza ditada pola Audiencia Provincial de Madrid o 11 de setembro de 2001. A Asociación de Usuarios da Banca, encabezada por Luís Pineda, denunciou a Caixa Madrid por considerar “inxusta, incorrecta e ilegal” esta práctica de redondeo á alza que a entidade aplicaba nos créditos hipotecarios. “Este tipo de cláusulas son contrarias á boa fe e teñen un carácter abusivo”, expresa Pineda, presidente de Ausbanc.

Este razoamento legal ha prosperado no Tribunal Supremo, ao pronunciarse o pasado ano a favor da Asociación de Usuarios da Banca. A sentenza do Xulgado de Primeira instancia número 50 de Madrid condenaba por primeira vez a unha entidade bancaria a eliminar dos contratos hipotecarios a cláusula de redondeo á alza e a “absterse de utilizala nos sucesivo”. O xuíz de instancia argumentaba, ademais, que a estipulación do redondeo carece de xustificación. “Leva un desequilibrio contractual importante paira o consumidor e usuario contrario en si mesmo á boa fe obxectiva, xa que pode verse obrigado a abonar á entidade bancaria, no transcurso do período de duración do préstamo concertado, una cantidade notablemente superior á que se vería obrigado a satisfacer no orzamento de que devandito redondeo en beneficio exclusivo da entidade prestamista non se concertou”, explicaba.

O pasado 30 de novembro, a Audiencia Provincial de Madrid volveu dar a razón á Asociación de Usuarios da Banca nunha sentenza definitiva contra a que non cabe recurso ordinario algún. Esta sentenza permite que as 270.000 familias afectadas poidan reclamar a esta entidade a devolución do sobreprezo que estiveron pagando de maneira indebida. Segundo Ausbanc, se a demanda interposta non prosperase, Caixa Madrid obtería nun só ano uns ingresos por valor de 31 millóns de euros.

A sentenza crea un importante precedente, e faio cunha das entidades de aforro máis importantes en España. En 1990, Caixa Madrid completou un proceso de absorción e adquisición de caixas rurais, cooperativas de crédito e una caixa de aforros mediante o que integrou a 11 entidades con 211 oficinas distribuídas por Baleares, Cantabria, Castela León, Cataluña, Comunidade Valenciana, Madrid e Ceuta. A todas estas entidades pode ser extensible, segundo os casos, a sentenza.

Leste removeu os cimentos de usos e prácticas existentes até a data no mercado bancario español. Así, Ausbanc continuou coa súa política de denunciar as abusivas prácticas bancarias e demandou tamén pola aplicación abusiva da cláusula de redondeo ás seguintes entidades bancarias: SCH, BBVA, Banesto, Banco Atlántico, Banca March, Bancaja e Deustche Bank.

Lei financeira

A partir da aprobación da Lei Financeira, na actualidade en trámite no Senado, os préstamos hipotecarios que se formalicen con cláusula de redondeo terán que aplicar a nova normativa. Esta establece nun oitavo de punto á alza ou á baixa o tope que as entidades poderán aplicar aos tipos de interese. O goberno pretende estender esta lei aos créditos con garantías non hipotecarias a través de una emenda no Senado.

Coa súa aplicación, o redondeo nos préstamos hipotecarios a interese variable quedará limitado a un máximo de 0,125 puntos de aumento ou rebaixa no tipo a aplicar en cada revisión de crédito. Segundo esta norma, os bancos, caixas e entidades de crédito poden aplicar a cláusula de redondeo bancario sempre que este efectúese ao intervalo máis próximo, xa sexa á alza ou á baixa.

Ana Branco, profesora titular da Facultade de Ciencias Económicas e Empresariais do País Vasco destaca o valor da lei. “Non hai que esquecer que a cláusula de redondeo é una práctica legal, aínda que até agora a lexislación vixente só obrigaba ás entidades de crédito a informar da existencia do redondeo e do seu mecanismo de cálculo. Con esta lei os límites están máis claros”, comenta.

Branco, especialista en Xestión de Entidades Financeiras, considera que paira previr os malentendidos respecto ao redondeo bancario hai que ter en conta una serie de requisitos nos créditos hipotecarios. A saber:

  • Se o tipo de interese é fixo ou variable
  • Si é variable, cal é o índice de referencia
  • O diferencial que se suma ao índice de referencia
  • Se existe cláusula de redondeo. Neste caso, a que intervalo e de que contía. A cláusula nunca pode exceder o 0,125%.