Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Revisión do plan de pensións

Aínda que a fiscalidade é un dos principais incentivos que poden motivar a contratación dun plan de pensións, hai que analizar coidadosamente o perfil de investimento e a aversión ao risco
Por miren 15 de Decembro de 2006

A falta de pouco máis dun mes para que conclúa o ano, convén revisar os investimentos e levar a cabo as operacións necesarias paira pagar menos na próxima Declaración da Renda. Os plans de pensións son un dos principais produtos financeiros que permite aos contribuíntes rebaixar a súa factura fiscal. Desde que se crearon en 1998, abríronse máis de 7 millóns de contas de partícipes de plans de pensións. O seu patrimonio alcanza xa os 45.000 millóns de euros. É nesta época, na recta final do ano, cando as entidades financeiras envórcanse en campañas paira captar novos clientes. Paira iso, non dubidan en ofrecer atractivos agasallos que, ao final, poden saír moi caros ao partícipe si non elixe o produto adecuado. Se ten previsto abrir nos próximos días un plan de pensións, convén ter en conta una serie de consellos e advertencias antes de tomar una decisión.

Como funciona?

Como funciona?

Investir nun plan de pensións vai gañando ano tras ano adeptos en España. A súa esencia, aforrar de face á xubilación, e os seus incentivos fiscais han convertido a estes produtos nun dos mellores instrumentos privados de previsión. Destinar una parte do aforro a un plan de pensións é una necesidade ineludible paira quen queira asegurarse una xubilación sen estreitezas. Nin sequera as últimas propostas do Goberno de limitar as xubilacións anticipadas e alargar a vida laboral, restan atractivo a este produto. Segundo María Anxos Garralda, directora de Vida e Pensións de Aviva, o plan de pensións “é un dos mellores instrumentos paira complementar a pensión pública”.

Na actualidade, existen en España máis de sete millóns de clientes de plans de pensións.

Na actualidade, existen en España máis de sete millóns de clientes de plans de pensións

O diñeiro total investido nestes produtos alcanzaba os 45.753 millóns de euros a peche de outubro de 2006. Un 20% do total xestiónanse en EPSV, entidades de previsión social voluntaria (modalidade de plans de pensións que se comercializa unicamente en País Vasco).

Hoxe en día, as entidades financeiras (bancos, caixas de aforros e aseguradoras) comercializan máis de 900 plans de pensións distintos. Estes produtos permiten ir acumulando un capital que poderá rescatarse- obterse- cando o seu titular xubílese ou en situacións especiais como paro de longa duración, invalidez ou falecemento (neste último caso, o aforro acumulado herdaríano os beneficiarios do plan). Por tanto, trátase dun produto que se adoita contratar con vistas a longo prazo, no que os partícipes realizarán achegas ao plan durante moito tempo, polo xeral máis de dez anos. Durante todo o período no que se manteña aberto o plan de pensións, o produto irá variando o seu capital, en función do comportamento que teñan os activos nos que inviste. O plan pode investir en renda variable (en Bolsa), en renda fixa ou en ambos os tipos de activos. “As múltiples posibilidades que ofrece o mercado fan aconsellable ir variando os investimentos en plans de pensións, en función do tempo que quede ao partícipe até a súa xubilación. O lóxico é ir desde posicións máis agresivas cara a posicións máis conservadoras, de maneira que reduce o seu perfil de risco a medida que se aproxima a data de rescate”, afirma Javier de Antonio, director de produtos de investimento de ING Direct. Que vantaxes fiscais pódense obter?Investir nun plan de pensións coa intención de reducir o pago de impostos é un dos principais atractivos deste produto financeiro. As achegas aos plans de pensións poden deducirse da base impoñible do IRPF, pero sempre até un determinado límite, que depende tanto dos rendementos netos do traballo do contribuínte como da súa idade. “As achegas a plans de pensións producen aforro fiscal no exercicio no que se realizan. Tendo en conta que o IRPF é un imposto progresivo, o aforro fiscal estará en función de devandita base impoñible, podendo chegar a ser do 45% das achegas”, explica José María Leys Mayán, avogado de Ernst & Young.

As achegas reducen a base impoñible do IRPF. Así, pode obterse un aforro fiscal de até un 45% e até un 44% en Navarra (segundo a lexislación vixente en xaneiro do 2006). Todas as persoas de até 52 anos poden deducirse até 8.000 euros das achegas. No caso dos maiores de 52 anos, a contía das achegas que se poden deducir aumenta en 1.250 euros por cada ano que exceda de 52, cun tope a partir dos 65 anos de 24.250 euros. Ademais, os contribuíntes cuxo cónxuxe ou parella de feito obteña rendementos inferiores a 8.000 euros anuais, poderán reducir na base impoñible do IRPF as achegas realizadas a EPSV das que sexa socio devandito cónxuxe ou parella de feito, co límite máximo de 2.000 euros en Álava e Guipúzcoa e de 2.404,05 euros en Biscaia. Pola súa banda, en Navarra, os partícipes de até 52 anos poden deducirse até 7.212.15 euros das achegas. O límite máximo deducible sitúase en 15.025,30 euros, paira os maiores de 65 anos.

A partir de 2007, a nova reforma fiscal cambia algunhas das actuais peculiaridades tributarias destes produtos. Por exemplo, a reforma prevé aumentar as achegas anuais máximas deducibles até os 10.000 euros paira os particulares menores de 50 anos. A partir desta idade, o tope máximo será de 12.500 euros anuais. En calquera caso, as achegas máximas non poderán superar o 30% das rendas activas do contribuíntes, é dicir, as derivadas do traballo ou actividades empresariais. Esta porcentaxe elévase até o 50% paira os maiores de 50 anos.

En canto ao cobro, a próxima lei do IRPF eliminará a redución do 40% si cóbrase o plan en forma de capital, é dicir, todo dunha vez.

En que plan interesa investir?

Aínda que a fiscalidade é un dos principais incentivos que poden motivar a contratación dun plan de pensións, paira elixir o produto que máis convén, o partícipe debe analizar coidadosamente o perfil de investimento e a súa aversión ao risco. Na actualidade, hai máis de 800 produtos diferentes no mercado. Antes de elixir é recomendable fixarse na súa política de investimento. Como norma xeral, Javier de Antonio, de ING Direct, propón investir unha porcentaxe en renda fixa igual á idade do partícipe e a porcentaxe restante (até sumar 100) en renda variable. Segundo esta formula, una persoa de 45 anos podería dedicar o 45% do seu investimento a renda fixa e o 55% a renda variable (100-45=55). “Evidentemente, existen outros factores particulares que poden facer variar esta distribución do investimento, como poden ser a capacidade de aforro, o maior ou menor nivel de risco que se desexe asumir…”, asegura. Segundo a fórmula proposta, a medida que o partícipe vai facéndose maior debe ir reducindo a súa presenza en renda variable. En España, polo xeral, o perfil dos aforradores é conservador: máis dun 40% ten contratados plans de renda fixa mixta, que invisten como máximo o 30% en bolsa e o 70%, en renda fixa. A segunda modalidade máis elixida é a de renda variable, que supón un 14,8% dos partícipes do sistema individual.

O ideal é ir axustando a estratexia de investimento ao horizonte temporal que separa ao partícipe da xubilación. A renda variable é atractiva cando queda moito tempo paira xubilarse,

A renda variable é atractiva cando queda moito tempo paira xubilarse

pero segundo se vaia reducindo este prazo, é recomendable ir adoptando posicións máis defensivas, con maior presencia en renda fixa. “Os partícipes con idades entre 30 e 50 anos non deben ter medo de apostar por plans de pensións investidos ao 100% en renda variable. Queda moito tempo paira a xubilación, polo que é posible asumir risco, mesmo no caso daqueles aforradores máis conservadores”, comenta Javier de Antonio.

Entre 50 e 55 anos, hai que mostrarse algo máis prudente nas decisións de investimento. É bo momento de variar a estratexia e pasar a investir a partes iguais en renda variable e renda fixa (50%-50%). Luís Pena, conselleiro delegado da xestora Fonditel afirma que entre 55 e 60 anos, o partícipe debe facerse máis defensivo, xa que entra nas portas da idade de xubilación. “A partir dos 55 anos é aconsellable reducir a porcentaxe de bolsa e fixarse, por exemplo, nos fondos de diñeiro, o produto conservador por excelencia. Investir un 35% en renda variable, un 40% en renda fixa e un 25% en activos monetarios sería una boa distribución paira as carteiras deste perfil de idade”, asegura.

Por último, cando se superan os 60 anos éntrase na idade na que una persoa xa se pode xubilar. É neste momento cando hai que facerse definitivamente conservador e deixar paira outros produtos, e non paira os fondos de pensións, as alegrías e os experimentos. A renda fixa debe dominar nas carteiras nestes momentos.

Canto diñeiro pódese aforrar?

Algunhas entidades están a esforzarse en educar ao partícipe e concierciarle de que, canto antes comece a investir neste produto, mellor. Rocío Torres, xefa de produto de Citibank, sinala que una das súas maiores inquietudes é ir rebaixando a idade de apertura dun plan de pensións. ?Queremos educar aos aforradores, inculcarlles a idea de que canto antes se comece a investir nun plan de pensións mellor?, comenta. Na actualidade, a maior parte dos seus clientes teñen entre 35 e 40 anos. “Queremos facer que a idade de entrada rebáixese até os 30 anos”, engade. O aforro acumulado até a xubilación será maior, e tamén as posibilidades de extraer maiores rendibilidades, adaptándose á conxuntura do mercado.

A diferenza entre o que se pode aforrar cun plan de pensións tamén vén determinada, por unha banda, pola idade á que se comece a investir. E, por outra banda, pola política de investimento do produto no que se manteña o aforro en cada momento. Una acode que empezo aos 25 anos a facer achegas de 120 euros ao mes a un plan que lle ofreza una rendibilidade do 3,21% acumularía un aforro de 179.405,90 euros cando se xubile, aos 65 anos.

Una acode que empezo aos 25 anos a facer achegas de 120 euros ao mes a un plan que lle ofreza una rendibilidade do 3,21% acumularía un aforro de 179.405,90 euros cando se xubile, aos 65 anos

Se esa mesma persoa atrasa a entrada nun plan de pensións aos 40 anos, o aforro acumulado sería de 80.000 euros, un 54% menos. Paira calcular o aforro que teremos, é necesario ter en conta o aumento do IPC estimado paira cada ano. No exemplo anterior, a inflación estimada é dun 2% anual.

Que comisións hai que soportar?

As comisións teñen un impacto moi importante sobre a rendibilidade final dun plan de pensións, polo que convén analizar a súa contía antes de elixir produto. Una diferenza de só un 1% nas comisións do plan pode engadir ou restar varios miles de euros á pensión do cliente ao longo do tempo. Por exemplo, se o partícipe aforra no seu plan durante 30 anos esta diferenza pode superar os 138.000 euros, segundo un informe realizado por Analistas Financeiros Internacionais.

Nesta época do ano, ofrecer un agasallo ou una bonificación figuran entre as estratexias comerciais máis utilizadas polas xestoras de fondos de pensións paira atraer partícipes. A primeira ollada, os obsequios son atractivos (televisores planos, DVD´s portátiles, equipos de música…), pero o aforrador non debe deixarse seducir sen máis por eles. En ocasións, o agasallo acaba pagándose con fartura coas comisións asociadas aos plans que a entidade obriga a pagar. De feito, segundo un informe de analistas financeiros internacionais paira ING Direct, máis da metade dos partícipes de plans de pensións soportan comisións máximas. No mercado, as comisións totais dos plans oscilan entre o 0,80 e o 2,5%.

Javier de Antonio, director xeral de produtos de investimento de ING Direct, “as comisións son un factor crave á hora de elixir un plan de pensións. A pesar diso, os españois aínda non estamos concienciados de que un plan con altas comisións supón menos diñeiro paira a nosa xubilación”.

Por tanto, ademais de elixir o plan adecuado ao seu perfil e de facer os cálculos fiscais correspondentes é moi recomendable analizar as comisións que aplica o plan. A oferta é moi ampla así que, entre dous plans que realizan investimentos similares, é recomendable elixir o que menos gastos asociados teña.