Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Separación de bens

Nun réxime económico de separación de bens, a cada cónxuxe perténcenlle os bens obtidos antes e durante o matrimonio
Por Pablo Pico Rada 7 de Marzo de 2012
Img divorcio
Imagen: Bogdan Migulski

No momento de contraer matrimonio, establécese unha relacióneconómica entre os cónxuxes e destes respecto de terceiros. Esta unión está reguladapor un estatuto xurídico, o réxime económico matrimonial, isto é, o marco normativo que rexerá as relacións patrimoniais e económicas durante o matrimonio edeterminará a repartición de bens tras a súa disolución. Con todo, e a pesar de que levaunha gran transcendencia, a elección do tipo de réxime é un aspecto ao que apenas se presta atención. Se o réxime elixido é de separación de bens, a cada cónxuxe pertenceranlle os bens obtidos antes e durante o matrimonio.

1. Separación de bens: lexislacións dispares

O Dereito Civil Común establece de forma automática o réxime conxugal de sociedade de gananciales. Con todo, en Cataluña, Baleares, Navarra, Valencia, Aragón e algunhas zonas do País Vasco, o dereito foral propio establece o tipo de réxime económico matrimonial, que conta cunha serie de particularidades propias.

O réxime económico pódese cambiar no momento de contraer matrimonio ou en cada etapa do mesmo

En ocasións, é similar ao réxime de gananciales (Consorcio Conxugal en Aragón) e, na maior parte, ao de separación de bens (Cataluña, Baleares, Navarra ou Valencia).

A pesar do establecemento automático dun réxime ou outro, cabe a posibilidade decambialo no momento de contraer matrimonio ou en cada etapa do mesmo, sobre a base do principio de mutabilidad. Os cónxuxes, en virtude do artigo 1.315 do Código Civil e mediante as denominadas capitulaciones matrimoniais, teñen garantida a liberdade de pacto para fixar e regular o réxime que consideren, en función das súas circunstancias familiares, económicas, fiscais, profesionais e laborais.

2. Características do réxime de separación de bens

  • Está regulado polo artigo 1.437 do Código Civil.

  • Aínda que se constatou nos últimos anos unha tendencia á alza no número de matrimonios que se rexen por este sistema, a súa implantación é aínda moi inferior respecto ao réxime de gananciales. Apenas o 20% das parellas casa baixo este réxime.

  • Co réxime de separación de bens, ao contrario que co de gananciales, cada cónxuxe é propietario dos seus bens. Pode actuar con total independencia, administralos e dispor deles con liberdade, dentro dos límites establecidos pola Lei. A única obrigación é contribuír aos gastos comúns do matrimonio en proporción á súa poder adquisitivo ou ao pactado nas capitulaciones matrimoniais.

  • En caso de divorcio, cada cónxuxe dispón dos seus bens, tanto os considerados como bens privativos no réxime de gananciales, como os adquiridos. Só os bens que foron comúns débense repartir entre ambos. O traballo no fogar considérase como unha contribución á carga do matrimonio, polo que é habitual que o membro que traballe no fogar reciba unha pensión compensatoria do outro tras a separación.

  • A separación de bens non obriga a que todo sexa de propiedade individual. Este réxime pode ser de carácter absoluto ou parcial. Neste último caso, os bens non adscritos a este tipo de réxime pertencerán aos dous membros por igual. Cando non hai ningún ben compartido, é unha separación de bens absoluta.

  • Este réxime non exime do pago da manutención ou outras obrigacións que estableza o xuíz respecto dos fillos. Ademais, ao estar a vivenda familiar vinculada aos fillos, estes teñen dereito ao seu uso e goce e, por extensión, o proxenitor que queda co seu garda e custodia. Esta persoa tería dereito a seguir na casa cos fillos ata que sexan maiores de idade, aínda que a propiedade sexa do outro cónxuxe.

3. Vantaxes da separación de bens

  • Maior independencia. Cada cónxuxe mantén a propiedade e a libre disposición daquilo que posuía de solteiro, do que adquire de casado e ante futuras herdanzas.
  • Supón máis vantaxes se algún cónxuxe realiza unha actividade profesional que leve riscos para o patrimonio familiar. Como as obrigacións son persoais, se un cónxuxe declárase en quebra, os bens da parella non ven afectados.

  • Expón menos problemas en caso de separación. En liñas xerais, cada un queda coas súas propiedades e só hai que dividir os bens comprados en común.

  • Desde o punto de vista fiscal, ao declarar de forma individual, a renda será máis baixa que se se fai de forma conxunta e os impostos que os gravan serán tamén menores.

4. Desvantaxes da separación de bens

  • Se non se toman precaucións, unha das partes pode saír prexudicada. En caso de ruptura, a separación de bens deixa desprotexido a quen se ocupou da casa.

    Para evitalo, a lexislación catalá estableceu unha pensión compensatoria por esta dedicación e ditáronse sentenzas que recoñecen ao cónxuxe un aumento desa pensión polo incremento patrimonial da expareja tras a separación.

  • Se as propiedades adquiridas durante o matrimonio figuran a nome dun cónxuxe,o titular deses bens pode quedarllo todo se o xuíz non ditamina o contrario.

Tipos de réximes matrimoniais
  1. Sociedade de gananciales.

    É o sistema por defecto en España nas zonas de aplicación do dereito común. As ganancias e beneficios dos cónxuxes, xa sexan obtidos por un ou polo outro, dividiranse pola metade no caso de disolución e liquidación do matrimonio, fóra dos bens privativos, regulados no artigo 1.346 do Código Civil.

  2. Separación de bens.

    Cada cónxuxe é propietario dos bens obtidos antes e durante o matrimonio. Pode administrar o seu patrimonio con total liberdade e actuar con independencia, coa única condición de contribuír ás cargas do matrimonio.

  3. Réxime de participación.

    De escasa implantación en España, caracterízase porque cada cónxuxe ten dereito a participar nas ganancias do outro durante o tempo en que permaneza vixente. Pero a cada un correspóndelle a administración e goce dos seus propios bens.

    En caso de divorcio, o cónxuxe que máis beneficios obtivese durante o matrimonio debe compensar ao outro cónxuxe.