Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Sinistralidade laboral e compensacións inmediatas

As familias das vítimas que sufriron accidentes laborais adoitan optar polas compensacións en metálico antes de mergullarse en engorrosos procesos penais
Por Carlos Astorelli 31 de Xullo de 2007

Apenas o 20% dos accidentes laborais mortais ou moi graves ocorridos durante o ano 2006 acabaron nos tribunais, segundo datos da Consellería de Emprego, o que supón un 7% máis que en 2005, pero indica una escasa presenza deste tipo casos de sinistralidade laboral nos xulgados. De maneira que as familias das vítimas que sufriron accidentes laborais adoitan optar polas compensacións en metálico antes de mergullarse en engorrosos procesos penais. Ademais de que estas indemnizacións son inferiores ás que corresponderían despois dun xuízo, esta decisión pode implicar una redución de ao redor dun 50% nas pensións de retiro por accidente. Por que as familias ou os afectados optan pola compensación inmediata? Os dilatados tempos da xustiza e os custos en avogados son as principais razóns que explican esta decisión.

Indemnizacións inmediatas, aínda que de menor contía

Indemnizacións inmediatas, aínda que de menor contía

Desde o punto de vista dos traballadores, un dos factores que explica este fenómeno é a demora xudicial na súa resolución, que pode ser desde catro anos a partir do seu inicio. Isto, sumado á cantidade de peritajes e probas que deben realizarse, deriva na complexidade e durabilidad dos procesos e, en consecuencia, en que as familias ou os afectados véxanse desalentados a levar adiante o xuízo. Ademais, débese ter en conta que os custos dos avogados corren, en principio, por conta do traballador.

Os custos dos avogados corren, en principio, por conta do traballador

Así, ante a perspectiva dun resarcimiento inmediato ofrecido pola empresa paira evitar o xuízo, a vía xudicial é descartada na maioría dos casos, sobre todo se a empresa ofrece a resolución “máis rápida”. Desta maneira, estímase que ao redor do 90% dos conflitos resólvense por esta última vía, mentres que cunha resolución xudicial desfavorable paira a compañía poderían carrexarlle un pago maior da indemnización; desde sancións penais até inhabilitacións paira continuar levando a cabo a súa actividade. Por tanto, aínda que aceptar una oferta inicial por parte da empresa non debe descartarse de antemán -co debido asesoramento profesional-, a imposibilidade de negociar a contía total e final da pensión é una desvantaxe importante que debe terse en conta.

Consecuencias paira o traballador

Cando se produce un accidente laboral grave, que devén na morte ou invalidez do traballador, este ten a posibilidade de gozar de dous dereitos fundamentais: por unha banda, da indemnización por danos e prexuízos e, por outra, do pago por parte da Seguridade Social (SS) dunha pensión.

O primeiro paso é a realización dun trámite administrativo que facultará á mutua ou á Seguridade Social a pagar una pensión ao afectado

No momento do accidente levántase un acta xudicial pola que se solicita a intervención dun fiscal e un xuíz, que comezarán a etapa preliminar da investigación paira o xuízo posterior. O primeiro paso é a realización dun trámite administrativo que facultará á mutua ou á Seguridade Social a pagar una pensión ao afectado. Posteriormente, o empregado poderá contratar a un avogado por medio do seu sindicato ou de maneira particular, que será quen o represente no preito paira determinar o grao de irresponsabilidade da empresa -se é que a houbo-, e fixar una suma indemnizatoria e as posibles recargas futuras na pensión que lle corresponderá finalmente.

Se o traballador acepta una oferta de compensación inmediata, o problema é que se anula a vía xudicial civil e social, e o conflito dáse por terminado, aínda nos casos en que podería continuar pola vía penal debido ás graves faltas cometidas por parte da empresa. Tal situación impídelle ao asalariado discutir a suma total da súa pensión porque perde o dereito a percibir a recarga que pode determinar a inspección laboral do Ministerio de Traballo na investigación. Isto débese a que, mentres que a pensión depende da súa cotización, a suma da recarga calcúlase en función do informe que fagan os inspectores cando hai responsabilidade por parte da empresa no accidente, una práctica que sucede unicamente no caso de que o preito siga o seu curso.

Un exemplo de indemnización

As cifras das indemnizacións son variables segundo cada caso e características, é dicir, a gravidade do accidente, os danos producidos e a responsabilidade da empresa. A demanda pode facela o propio traballador ou a súa familia se este faleceu ou se atopa imposibilitado. Sen entrar en detalles, paira comparar -a modo de exemplo- una indemnización por vía xudicial e outra por vía negociada, pode considerarse o caso dun damnificado nun accidente que cobraría, se optase pola vía xudicial, 360 euros en concepto de pensión, 240 euros por recarga e 180.000 euros en concepto de danos e prexuízos. Nun caso similar, pero saldado a través da compensación inmediata, a indemnización daría como resultado a mesma contía pola pensión, 360 euros, 0 euros por recarga, e 120.000 euros por danos e prexuízos.

Así, ademais da diferenza en metálico polos danos e prexuízos ocasionados -que sempre é menor nunha negociación inmediata-, existe unha marxe próxima ao 40% na pensión total a cobrar despois do accidente. En resumo:

  • A través da vía xudicial: 180.000 euros+600 euros mensuais.
  • A través da compensación inmediata: 120.000 euros+360 euros mensuais.

Honorarios a cargo do traballadorEn España, os honorarios que cobran os avogados non están regulados, é dicir, que cada profesional pode estipular libremente o custo dos seus servizos, aínda que existan unhas recomendacións respecto diso que publica o Colexio de Avogados. Independentemente de cal sexa a tarifa -que o traballador pode cotejar con outros letrados no seu propio sindicato ou pola vía de consultas do Ministerio de Traballo -, uno dos factores que incide na elección da vía negociada é que, no ámbito laboral, non é corrente que os custos do avogado cárguense á empresa.

“Mesmo cando a empresa comete una neglixencia e lla condena polo sinistro, de cando en cando os xuíces obríganas a pagar os gastos do avogado do traballador”, afirma Ernesto Folgado, avogado do Bufete BHR Avogados e Procuradores. Só cando hai “moi mala fe” na oposición das empresas durante o xuízo -destaca-, o xuíz pode chegar a considerar o traslado dos custos de representación, aínda que o corrente é que entendan que está incluído na indemnización final. “Isto débese a razóns xurídicas complexas, aínda que na práctica é así”, agrega Folgado, que considera que este factor, xunto cos longos tempos da xustiza, son os principais causantes da elección da vida negociada nos preitos por sinistralidade laboral.

Poucas denuncias

Algunhas das causas dos accidentes laborais poden ser a falta de previsión por parte da empresa; a ausencia de medidas de seguridade adecuadas; e as deficiencias na formación que resulta necesaria paira o correcto desempeño do traballo. O empregado debe saber que ten dereito a esixir o cumprimento de certas normas de seguridade e que pode denunciar o seu incumprimento, en todo caso, antes de que ocorra un accidente.

Nun informe do Consello Xeral do Poder Xudicial de xaneiro de 2007 -elaborado por expertos do Servizo de Planificación e Análise da Actividade Xudicial-, indícase que os escasos niveis de denuncia por parte dos propios traballadores en casos de sinistralidade laboral débense ao “notable nivel de desigualdade material co autor”. Desta maneira o informe fai referencia a que a necesidade de traballar e á dependencia dos asalariados desalientan as denuncias. No entanto, o estudo tamén apunta a falta de claridade en canto a que xulgados e tribunais deben intervir nos casos, e problemas de índole probatoria, como outra das causas que desalientan o proceso xudiciais.

Ademais, recálcase a falta de representación sindical no proceso de denuncia e seguimento do caso. “Sería preciso potenciar una presenza máis activa dos traballadores e os seus sindicatos ante os xulgados como una forma de mellorar a defensa dos dereitos fundamentais dos traballadores”, precisa o informe.