Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Educación > Cultura e ciencia

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Había unha vez… Ciencia!

Un grupo de nenas e nenos de 8 a 10 anos publica un artigo nunha revista científica

Había unha vez unha escola nunha aldeíña dunspoucos centenares de habitantes chamado Blackawton, no condado de Devon,Inglaterra. Había unha vez un grupo de estudantes de entre 8 e 10 anos que se empezarona facer preguntas sobre as abellas que observaban nos arredoresdo colexio. Había unha vez un artigo científico publicado por nenos de entre8 e 10 anos na revista Biology Letters, da Royal Society. Non é un conto. O relato dun descubrimento científico realizado por alumnos de Primaria serve de base para preguntarse neste texto por que nas escolas non se ensina ciencia facendo ciencia.

Imaxe: Daniel Galleguillos

Que a xogar ao fútbol apréndese xogando
a fútbol é algo tan obvio que ata ruboriza lembralo. Con todo, no
que respecta á ciencia e outros campos do coñecemento, a cousa non parece
tan clara. Na escola transmítensenos moitos coñecementos científicos e
mesmo, en ocasións, chegamos a deseñar e realizar experimentos, a manipular
aparellos e obxectos para responder unha pregunta. Na maioría dos casos, a
pregunta non é nova, co cal a actividade non responde o mecanismo da
curiosidade que alimenta a verdadeira ciencia. Ademais, a contestación coñécese de antemán, feito que bloquea a emoción asociada a todo
proceso de descubrimento. Así as cousas, na maioría dos centros educativos os alumnos
levan a cabo, como moito, simulacros do que é a verdadeira actividade
científica. Só en contadas ocasións fanse estudos científicos en
os cales se busca resposta a unha pregunta nova
.

Alumnos de entre 8 e 10 anos formularon unha
pregunta, deseñaron un experimento para respondela, realizaron as
observacións correspondentes e chegaron ás súas propias conclusións

Ese foi o caso dun grupo de 25 alumnos
de entre 8 e 10 anos da escola de Blackawton, en Inglaterra. Estes estudantes formularon unha
pregunta, deseñaron un experimento para respondela, realizaron as
observacións correspondentes e chegaron ás súas propias conclusións.
Asesorados polo neurocientífico Beau Lotto e por David Strudwick, un dos
profesores da mesma escola, desenvolveron un proxecto de
investigación científica que respondía con datos e observacións unha interrogante
que nunca ninguén formulara antes. Por tanto, este grupo contribuíu
a ampliar o coñecemento científico con nova información. Ademais, durante o proceso descubriron algúns aspectos sobre o carácter e o funcionamento de
a ciencia que descoñecían.

Unha vez levado a cabo o experimento en
Blackawton e resolta a pregunta, chegou o momento de escribir o artigo
científico. "Había unha vez..." foi a fórmula que utilizaron os alumnos para
abrir o artigo no que explicaban os resultados do seu estudo
sobre a influencia dos patróns de cor no proceso durante o cal as
abellas escollen unha flor para alimentarse
. Ademais da xa mencionada "Había unha
vez...", nel aparecen frases e expresións como "Despois puxemos o recipiente
coas abellas na neveira da escola (e fixemos pastel de abella :-)", "Fase de adestramento 2 (o quebracabezas? ta ta taaaaaa)". A
discusión dos resultados ábrese coa frase "Este experimento é
importante porque, polo que sabemos, ninguén na historia (incluídos os
adultos) realizou este experimento antes". E o artigo conclúe así: "A
ciencia é divertida porque fas cousas que ninguén fixo antes".

"Este experimento é importante porque, polo que sabemos, ninguén na historia (incluídos os adultos) realizou este experimento antes. A ciencia é divertida porque fas cousas que ninguén fixo antes", comentaban nas súas conclusións

Aínda que o deseño e a realización dos
experimentos fixéronse en catro meses, a publicación dos
resultados levou catro anos. O artigo, titulado 'Blackawton bees' e redactado polos nenos e ilustrado tamén por
eles con debuxos pintados con lapis de cores, enviouse ás revistas
Nature, Science, Current Biology e PLOS ONE. Con boas palabras, estas
revistas rexeitaron a súa publicación aducindo que o artigo non se adaptaba a
os seus parámetros editoriais.

Pero Beau Lotto estaba decidido a que se apreciase
o traballo desde un punto estritamente científico, e non só desde o
punto de vista formal. Así que enviou o artigo a dous neurocientíficos de
prestixio internacional para que o valorasen. Unha vez lido, ambos os asesores corroboraron
o interese científico dos resultados que se expuñan no
texto. Estas opinións foron unha axuda fundamental para que o editor da
revista Biology Letters acabase
publicando o estudo
.

Ante esta historia, a pregunta que xorde
é: "Uns nenos de oito anos publicaron un artigo científico en
unha revista de prestixio internacional?". E despois de recibir unha nova
confirmación, adóitase ouvir: "Son superdotados?". E cando se responde que non,
un atópase ante caras que non conseguen afastar a incredulidade. Pero a
pregunta clave e interesante aquí é por que isto non sucede
máis a miúdo, é dicir, por que nas escolas non se ensina ciencia facendo
ciencia?
Se se pensa un pouco nesta cuestión, é moi difícil xustificar que
non se faga. Trátase, en última instancia, de que os alumnos formulen
preguntas significativas para eles e que as respondan utilizando un protocolo
científico. Seguro que os 25 autores do artigo 'Blackawton bees' teñen hoxe unha idea da ciencia distinta da
que teñen a maioría de estudantes, que se dedican a memorizar con abnegación
as partes dunha célula ou a reproducir experimentos de laboratorio esperando
obter un resultado definido de antemán. Pouca xente dubida que a curiosidade e
a emoción do descubrimento son os auténticos motores da verdadeira ciencia.
Por que non aproveitalos máis nas escolas?

Para finalizar, recomendamos
visionar este vídeo no que o mesmo Beau Lotto e Amy
Ou'Toole, unha das autoras do artigo, explican a súa experiencia.

O artigo 'Blackawton bees', por certo, está colgado en
a web da revista Biology Letters e pódese consultar de forma gratuíta.

RSS. Sigue informado

Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións
Fundación EROSKI

Validacións desta páxina

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación do W3C indicando que este documento é XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto