Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Creatividade na aula

Os docentes poden utilizar distintas estratexias e recursos para desenvolver o potencial creativo dos alumnos
Por Marta Vázquez-Reina 19 de Novembro de 2010
Img secundaria1234listado

Non é unha materia nin está recollida como tal nos currículos académicos. Con todo, a creatividade é unha destreza esencial para o desenvolvemento cognitivo do estudante. Esta capacidade, inherente nos máis pequenos, substitúese por un pensamento máis lóxico e racional a medida que se madura, pero hai estratexias para que non se perda e estimúlese ao longo do tempo.

Imagen: Rubén García / Eroski Consumer

Innovación é un termo de moda na actualidade. Ser capaz de xerar novas ideas e buscar solucións diferentes a problemas da vida diaria é unha cualidade moi valorada na contorna laboral e tradúcese nunha soa capacidade: a creatividade. Aínda que a miúdo asóciase ao talento e tende a considerarse como unha cualidade innata, exclusiva duns poucos, numerosos especialistas apuntan que ser creativo é patrimonio de todos e pódese aprender e desenvolver se se utilizan os recursos e estratexias adecuadas.

O papel da escola

A creatividade nos nenos aumenta durante o tres primeiros cursos escolares, para decrecer despois

Paul Torrance, psicólogo estadounidense e un dos principais especialistas no campo da creatividade infantil, conclúe nas súas investigacións que a creatividade nos nenos aumenta durante o tres primeiros cursos escolares (de 3 a 6 anos), para decrecer despois. Esta tendencia natural cara a un pensamento máis lóxico e racional a medida que pasan os anos reafírmase coa metodoloxía didáctica común que se aplica nos centros educativos, onde se tende cara a unha formación máis teórica, centrada na adquisición de coñecementos formais.

Esta práctica frecuente no ámbito escolar é unha das principais inhibidoras da creatividade nos alumnos. Como apunta Kaye Thorne, especialista en innovación e desenvolvemento de organizacións, na súa obra ‘Motivación e creatividade en clase’, “as metodoloxías máis estimulantes quedan practicamente reservadas para a formación preescolar e os cursos iniciais”. A autora afirma que é necesario, en etapas posteriores, potenciar a creatividade do estudante e proporcionarlle “un ambiente educativo motivador que faga da aprendizaxe unha aventura creativa”.

O rol do docente

Trazos como a iniciativa, curiosidade, espontaneidade ou intuición favorecen o desenvolvemento da creatividade

A fluidez de ideas, a flexibilidade ou a orixinalidade de pensamento, son algunhas das habilidades que se relacionan co pensamento creativo. Estas destrezas impúlsanse, en moitos casos, por determinados trazos persoais, como a iniciativa, curiosidade, espontaneidade ou intuición, que favorecen o seu desenvolvemento. Pola contra, outras cualidades como a falta de confianza, a inseguridade ou a tendencia excesiva á lóxica e a orde serven de bloqueo para calquera proceso que implique un acto creativo.

O docente que desexa estimular esta aprendizaxe nos seus alumnos debe empezar por potenciar na súa actividade diaria os trazos e cualidades favorecedores da creatividade e, á súa vez, diminuír outros que bloquean esta capacidade.

Estratexias en clase

Para estimular o comportamento creativo do alumnado, os especialistas propoñen que o profesor aplique as seguintes estratexias na aula:

  • Facer preguntas estimulantes: no canto de cinguirse a repetir a información dos libros, o docente pode optar por facer preguntas desafiantes aos alumnos, que lles motiven a pensar e a razoar e esíxanlles ir máis aló dos contidos curriculares.
  • Respectar as respostas e ideas dos alumnos: para evitar a inseguridade e a falta de confianza e potenciar a espontaneidade e a iniciativa, é necesario que o profesor promova un ambiente de respecto e aceptación das ideas en clase, evite a crítica destrutiva e as humillacións doutros alumnos.
  • Recoñecer e valorar a orixinalidade: se se quere estimular as ideas creativas, é necesario valoralas para que o estudante non perda espontaneidade. Isto servirá de axuda para incentivar aos alumnos a presentar e defender as súas ideas orixinais.
  • Diversificar as metodoloxías didácticas: a creatividade do alumno empeza pola do docente. Se este é capaz de incorporar á actividade diaria técnicas didácticas orixinais e diferentes, como choiva de ideas ou actividades combinadas con xogos, favorecerá o pensamento creativo do estudante.
  • Detectar as potencialidades creativas de cada alumno: durante a actividade docente, o profesor debe ser capaz de identificar o potencial de cada alumno e as habilidades creativas para as que está máis capacitado. Deste xeito, no seu traballo posterior poderá incidir no estímulo das cualidades detectadas e o reforzo doutras que teña o estudante en menor medida.Non todas as ideas orixinais son boas: unha idea creativa non é sinónimo de correcta. Nestes casos, é necesario, desde unha crítica construtiva, ensinar aos alumnos a revisar e redefinir as súas propostas sen que refuguen a parte de orixinalidade que as promove.