Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Educación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Domingo Galego, profesor titular do Departamento de Didáctica, Organización Escolar e Didácticas Especiais da UNED

Cada euro que se gaste en equipos informáticos esixe outro euro dedicado á formación de profesores

Doutor en Filosofía e Letras, Domingo Galego é actualmente profesor titular do Departamento de Didáctica, Organización Escolar e Didácticas Especiais da Universidade Nacional Española a Distancia (UNED). Comezou a inmiscirse nas Tecnoloxías da Información aplicadas ao ámbito educativo xa na década dos 70, cando realizou na Universidade de Columbia (Nova York) un máster en tecnoloxía educativa e comunicación. Desde entón e ata agora, a súa traxectoria profesional ha estado ligada intimamente a este ámbito, tanto na práctica docente como na liña editorial con publicacións como “O computador como recurso didáctico” ou “Aprendizaxe e computador”. Así mesmo, foi o organizador principal de trece congresos internacionais de informática educativa, o último deles celebrado o pasado mes de xullo na UNED, un observatorio privilexiado para estar ben informado de cales son as liñas de investigación, reflexión e aplicación das tecnoloxías da información e comunicación nos contextos de aprendizaxe.

A introdución das novas tecnoloxías no ámbito educativo é xa unha realidade en moitas das aulas españolas. Cales cre que son os principais beneficios que achega ao terreo da didáctica?

Hoxe non falamos de novas tecnoloxías, xa non son tan novas, senón de tecnoloxías para a información e comunicación (TIC). Vou destacar só algunhas vantaxes: facilitan o acceso á información a profesores e alumnos; indican o camiño para seguir aprendendo no futuro; son xanelas abertas ao mundo que axudan aos docentes e estudantes a mirar cara á sociedade na que viven; facilitan as ferramentas de comunicación que os alumnos terán que manexar na súa inserción laboral; dan unha visión actualizada da sociedade rede, e permiten a intercomunicación entre alumnos, centros e países.

De que forma repercutiu na organización escolar?

Están a crearse auténticas redes internas de comunicación entre profesores, alumnos, pais e equipo directivoPor unha banda, están a crearse auténticas redes internas de comunicación entre profesores, alumnos, pais e equipo directivo grazas ao desenvolvemento e progresivo crecemento de centros docentes nos que se van incorporando páxinas web do centro que facilitan estas relacións. Así mesmo, o deseño das aulas vai variando e axustándose ao TIC e os docentes cambian progresivamente o seu modo de ensinar apoiándose significativamente nas tecnoloxías.

Está a producirse a consecuente innovación pedagóxica que require a integración do TIC nos centros escolares?

Xa temos computadores nas aulas, conexións a Internet, pero a pregunta que habería que formularse é: e agora que? Falta dar máis pasos na integración curricular do TIC; este é un dos aspectos crave nos que se debe insistir a todos os niveis: Administración educativa, equipos directivos, asociacións de pais…, xa que o ter equipos informáticos é unha condición necesaria, pero non suficiente para integralos. É necesaria máis formación para os docentes.

Está a resultar fácil o proceso de integración do profesorado na utilización do TIC nas aulas?

Cambiar a maneira tradicional de ensinar durante anos polas novas orientacións con integración TIC non é sinxeloHai aínda camiño por percorrer. Practicamente xa non quedan docentes “apocalípticos” contrarios ás tecnoloxías, pero cambiar a maneira tradicional de ensinar durante anos polas novas orientacións con integración TIC non é sinxelo. Fai falta capacitación, creatividade, capacidade de innovación, ganas de pór en práctica na aula o que se aprendeu de TIC.

Están a responder as distintas facultades de educación a esta necesidade de formación do profesorado?

Agora estamos nun momento clave co deseño dos novos plans de estudos. Os profesores de tecnoloxía educativa realizamos múltiples propostas neste sentido, algunhas aceptadas e outras desestimadas, coordinando os nosos esforzos en reunións e listas de distribución. Presentamos unha listaxe de competencias tecnolóxicas que debe ter o alumnado (e tamén o profesorado). A impresión que temos na área de Didáctica non é moi positiva. Para suplir o que non se está facendo nos plans de estudo, na formación inicial de docentes e na formación permanente, levamos moitos anos na UNED impartindo o Master en Tecnoloxías para a Educación e o Coñecemento, no que participaron máis de 1.500 profesores e que conta con axudas económicas do Ministerio de Educación para os docentes de toda España.

Están a implicarse as administracións autonómicas tamén no desenvolvemento do TIC nas aulas?

Si, o que ocorre é que a multiplicidade de accións nas autonomías para fomentar o TIC fai que os resultados en cada unha delas sexan moi diferentes; esta falta de coordinación entre os distintos proxectos autonómicos orixina que se repitan as mesmas propostas e as mesmas tarefas, sen que chegue a producirse toda a sinerxía que conviría neste campo. Ás veces os políticos cren que con comprar “máquinas” xa resolven o problema de integración do TIC na aula, sen ter en conta que cada euro que se gaste en equipos esixe outro euro dedicado a formación de profesores.

Que diferenzas hai entre a forma de traballar dun alumno de hai 20 anos co actual que utiliza o TIC para a aprendizaxe?

O alumno con frecuencia conta xa en casa cun equipo informático mellor que o que atopa na escolaXa non é preciso que o docente transmita a maior parte da información ao alumno, oriéntaselle sobre onde atopala e como construír o seu propio coñecemento. O alumno con frecuencia conta xa en casa cun equipo informático mellor que o que atopa na escola, desde o que pode acceder a toda a información que necesita. As bibliotecas convértense en mediatecas e súplense con Internet. A maneira de presentar os traballos dos alumnos tamén cambiou co TIC, do papel pasouse ao Power Point ou a calquera programa de presentacións.

Cales son as principais barreiras que se atopan o TIC no ámbito educativo?

Atopamos barreiras técnicas, faltan equipos, faltan conexións rápidas a Internet, falta mantemento dos equipos. Hai barreiras sociais; ábrese unha fenda dixital entre os que poden custearse os equipos e as conexións a Internet e quen non teñen unha economía que llo permita. Hai barreiras culturais, un importante influxo dos creadores de software que trata de compensarse co software libre, unha certa tendencia pseudo-humanista e elitista que despreza a aplicación didáctica do TIC. Tamén barreiras de falta de autoconfianza dos docentes, que temen aos alumnos con máis coñecementos tecnolóxicos. Existen barreiras históricas, tantas veces os tecnólogos dixemos que a introdución da tecnoloxía ía crear unha revolución educativa e logo nunca cambiaba nada, chegou o cinema, a televisión, o vídeo, os computadores persoais e todo parece que segue igual. Internet e as redes de comunicación significaron o auténtico cambio e están para “non marcharse”.

Téndese a relacionar tecnoloxías con individualismo e paradoxalmente á vez con globalización, son compatibles estas dúas ideas?

Hai quen advirten dos perigos do autismo electrónico e teñen razón cando hai excesoPlenamente compatibles. Hai quen advirten dos perigos do autismo electrónico e teñen razón cando hai exceso, pero a acción individual débese completar coas amplas posibilidades de interrelación e comunicación. A acción adecuada supera os excesos en calquera sentido e trata de resaltar as liñas positivas que ofrecen o TIC. A insistencia na aprendizaxe colaborativa co TIC supera este perigo e fomenta a interrelación entre alumnos, entre centros, mesmo entre países.

Pensa que o TIC están a axudar a desenvolver un modelo de ensino máis flexible onde o alumno é máis participativo que antes?

Cando os docentes e os equipos directivos están interesados neste aspecto si se logra, se os docentes escúdanse na frase “bastante teño co que teño, para que me compliquen máis”, non se avanza gran cousa. O TIC teñen capacidade para desenvolver un modelo de ensino máis flexible, o que non quere dicir que leve a cabo esta potencialidade.

Cales cre que son as materias ou contidos curriculares que máis se poden beneficiar da utilización do TIC no seu proceso de aprendizaxe?

O importante é axudar a que o alumno saiba atopar a información e construír o coñecementoO TIC son importantes en todas as áreas curriculares; todo o que se refira a datos e información. Estamos ante grandes bases de datos que nos informan acerca de calquera contido. O importante é axudar a que o alumno saiba atopar a información e construír o coñecemento. Atopamos exemplos de utilización do TIC polos docentes en todas as áreas do currículo, como se mostrou, por exemplo, no XIII Congreso Internacional de Tecnoloxías para a Educación e o Coñecemento: a Web 2.0 celebrado na UNED o pasado mes de xullo.

As vantaxes do TIC no terreo educativo son evidentes, pero entrañan tamén algún perigo?

O exceso e o mal uso son os perigos máis típicos. Dicir que o TIC ocupan todo o campo da metodoloxía é erróneo. A tecnoloxía que desexamos aplicar é humanística, non hai que esquecer os aspectos básicos da educación. Ao longo dos anos de investigación completamos o noso esforzo de formación de profesores en tecnoloxía educativa con outros aspectos moi importantes como son a xestión do coñecemento, os estilos de aprendizaxe ou a intelixencia emocional.

Como se imaxina a escola do futuro?

O apoio das autoridades educativas e dos equipos directivos é fundamentalPódense imaxinar e tamén se poden ver esas escolas do futuro nalgúns países, porque xa existen e están a funcionar. Recentemente puiden visitar unha serie de centros docentes de vangarda en Estados Unidos e en Canadá e recomendaría a súa visita aos políticos e administradores da educación para que realicen os investimentos adecuados e faciliten tempo e formación aos profesores, xa que o apoio das autoridades educativas e dos equipos directivos é fundamental. As escolas do futuro unen tecnoloxía de alto nivel e, sobre todo, excelente preparación dos docentes en todas as facetas da docencia. Un director dun deses centros en Estados Unidos dicía: “Aquí contamos con toda a tecnoloxía dispoñible, pero se non a tivésemos, con este equipo de profesores o centro seguiría sendo un centro modelo e os nosos alumnos sairían cunha magnífica preparación para a universidade”.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións