Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Educación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Identificar o neno superdotado

Só o diagnóstico clínico realizado por profesionais especializados determina a excepcionalidade intelectual

Teñen unha linguaxe moi fluída para os seus anos, son moi sensibles, aprenden a ler a unha idade moi temperá, son enérxicos e activos. Estas e outras moitas características conflúen, en xeral, en gran parte do alumnado con altas capacidades. A súa detección por parte das familias ou do profesorado forma parte do proceso inicial de identificación do neno superdotado, xunto coa posterior avaliación psicopedagógica, pero non é suficiente. Tal como afirman os expertos e especialistas en superdotación, para determinar que un alumno se acha nos ámbitos de excepcionalidade intelectual, é imprescindible o diagnóstico clínico de profesionais especializados.

Imaxe: Phil Roeder

Indicios para detectar as altas capacidades

Con frecuencia, os nenos con altas capacidades reúnen unha serie de características. As familias e os docentes, mediante a observación, poden detectar estas particularidades nos alumnos, como un primeiro paso antes da identificación e diagnóstico que realicen os especialistas.

Hai cuestionarios orientativos para a detección de nenos con alta capacidade entre 3 e 14 anos

Unha boa forma de empezar é responder os cuestionarios orientativos para a detección de nenos con alta capacidade (para 3-4, 5-8 e 9-14 anos) da Sociedade Española para o Estudo da Superdotación (SEES). Hai que ter sempre en conta que estes instrumentos son de tipo cualitativo e non poden utilizarse como diagnóstico.

Por outra banda, distintos especialistas apuntan algunhas das características comúns que definen a este alumnado. Mª Teresa Gómez e Vitoria Mir, na súa obra “Altas capacidades en nenos e nenas”, e Mª Pilar Martín Lobo, do Instituto de Neuropsicología e Educación da Universidade Complutense de Madrid, destacan os seguintes indicios:

  • Teñen un alto nivel de expresión e comprensión verbal.
  • Empregan un amplo vocabulario moi rico en terminoloxía.
  • Teñen facilidade para relacionar conceptos e seguir instrucións complexas.
  • Aprenden a ler de forma precoz e, en moitos casos, sen axuda.
  • Sorprenden pola súa capacidade para resolver problemas por camiños diferentes aos habituais.
  • Son creativos e imaxinativos e divírtenlles os xogos complicados.
  • Son moi observadores e perceptivos e oriéntanse con moita facilidade.
  • Son moi perfeccionistas e críticos consigo mesmos e cos demais.
  • Teñen unha gran capacidade de concentración e son moi perseverantes cando realizan algo.
  • Son moi sensibles e necesitan apoio emocional.
  • Caracterízanse polo seu gran sentido do humor.
  • Interésanse por temas e cuestións que fan referencia ao sentido da vida e a morte, o ben e o mal, a xustiza e a inxustiza.
  • Prefiren a compañía de persoas maiores.
  • Son enérxicos e activos e móstranse impacientes coa lentitude.

Como se debe diagnosticar

Unha correcta identificación e diagnóstico do alumno con altas capacidades é imprescindible para unha boa actuación educativa posterior e para que reciban unha resposta escolar adaptada ás súas necesidades e adecuada ás súas capacidades. Por este motivo, os especialistas en superdotación insisten na importancia que ten a participación de profesionais especializados con competencias sanitarias en todo diagnóstico.

Para unha boa actuación educativa, é imprescindible un diagnóstico clínico

O Consello Superior de Expertos en Altas Capacidades afirma que unha simple detección, en ningún caso por parte dos pais, deduce a resposta educativa que un neno require. Do mesmo xeito, resaltan que tampouco unha mera avaliación psicopedagógica permite coñecer nin confirmar as súas verdadeiras necesidades educativas.

Este cadro de persoal de especialistas recoñece que “a detección, a identificación e a avaliación psicopedagógica son aproximacións previas que facilitan o diagnóstico” e promove a participación activa da familia e a escola, aínda que lembra que só co diagnóstico clínico realizado por profesionais coa titulación legal indicada pódese determinar a excepcionalidade intelectual e “deducir as medidas educativas necesarias”.

A superdotación en España

Segundo as últimas estatísticas de ensinos non universitarios do Ministerio de Educación, en España tan só 5.838 nenos e adolescentes están recoñecidos como alumnado con altas capacidades. Con todo, segundo os expertos, esta cifra afástase bastante da realidade, xa que os datos apuntan a que preto do 98% dos alumnos superdotados nunca se diagnostican como tal.

Preto do 98% dos alumnos superdotados nunca se diagnostican

A Lei Orgánica de Educación (LOE 2006) engloba por primeira vez aos estudantes con altas capacidades entre o alumnado con necesidade específica de apoio educativo e insta as administracións a adoptar as medidas necesarias para identificalo e valorar de forma temperá as súas necesidades. A partir de entón, distintas comunidades autónomas iniciaron os seus propios programas de información e formación en altas capacidades para docentes e familias e puxeron en marcha diferentes protocolos para identificar e diagnosticar ao alumnado superdotado de forma temperá.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións