Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Educación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Miguel Anxo Sancho Gargallo, Presidente da Fundación Europea Sociedade e Educación

A educación ten unhas consecuencias enormes no desenvolvemento económico e social

Aínda que licenciado en Dereito, a actividade profesional de Miguel Anxo Sancho Gargallo estivo vinculada desde os seus inicios ao ámbito educativo. A súa ampla traxectoria neste sector culmina co seu actual cargo de Presidente da Fundación Europea Sociedade e Educación, unha entidade privada e independente, con sedes en Madrid e Bruxelas, cuxa finalidade é promover investigacións e debates sobre os múltiples aspectos que configuran o papel estratéxico da educación como fundamento do progreso e desenvolvemento das sociedades democráticas. Dentro da Fundación, destaca o labor levado a cabo polo Instituto de Estudos Educativos e Sociais, especializado na realización de estudos de carácter xurídico, político, económico e sociolóxico, co fin de prestar un servizo de reflexión e de análise a institucións publicas e organizacións e entidades de ámbito local e internacional.

Os indicadores do OCDE (Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económico) volven arroxar datos negativos sobre a situación da educación en España. É un problema puntual ou vén de longo?

Este tipo de resultados non se obteñen de maneira instantánea senón que son o froito de varias causas e para melloralos hai que atender a todas elas. Principalmente aquelas relacionadas co ambiente na aula, os procesos educativos na aula, o centro educativo e a súa organización e relación con cada alumno, ademais da implicación da familia, a formación do profesorado, a calidade da educación que imparte ou a dirección do centro, os seus obxectivos e a súa capacidade de axuntar a todo o equipo humano ao redor deses obxectivos.

A Fundación Europea Sociedade e Educación analizou recentemente as variables que interveñen no abandono escolar prematuro. Cal é a que maior incidencia se detecta en España?

Non podemos falar de España como unha unidade en canto a sistema educativoEn primeiro lugar, e tal e como puxo de manifesto o último informe PISA, non podemos falar de España como unha unidade en canto ao sistema educativo, xa que os resultados segundo as diferentes comunidades autónomas son tremendamente dispares. Por iso, desde a Fundación centramos a análise nunha comunidade autónoma, e así se deberían observar, xa que cada comunidade presenta realidades moi diferentes.

Cal é a comunidade concreta que foi obxecto de estudo?

No noso informe Estudo sobre o abandono prematuro da escola: diagnóstico e tipoloxía dos grupos de risco analizamos as Illas Baleares. Neste caso concreto, unha das causas craves é o “custo de oportunidade”, é dicir, o grao de expectativa da familia e do propio alumno en relación a continuar os estudos, posto que o que o alumno espera e recibe do mundos social e económico que lle rodea prodúcelle máis beneficio que continuar os estudos. Como base e marco dos principios optimizadores que propuxemos neste informe está a necesidade de pór en práctica accións que motiven á familia e ao alumno a continuar os estudos ou outro tipo de formación.

Ademais dese factor, está dalgunha maneira relacionado o abandono escolar prematuro en España co gasto en educación?

Non necesariamente. Outra cousa que puxo de manifesto o último informe PISA e destacaron os medios é que non está relacionado o abandono co gasto por alumno. Así, comunidades autónomas como Castela e León obtiveron resultados mellores que outras comunidades cun maior gasto por alumno, por exemplo Andalucía.

A interacción familia-escola é fundamental para o sistema educativo. Que medidas faría falta para fomentar esta relación en España?

Hai que provocar unha maior presenza dos pais no ideario do centro educativoUnha primeira medida tería que ser a nivel do centro educativo. Ata agora, acentuouse moito a presenza dos pais no consello escolar, participación no goberno do centro, segundo establece LÓEA e outras leis anteriores. Pero hai que dar un paso máis e lograr a presenza de cada familia no seguimento dos estudos e o rendemento dos seus fillos e fillas. É dicir, hai que lograr unha maior implicación e colaboración positiva no desenvolvemento dos estudos dos seus fillos. Isto pasaría por un maior contacto co titor. Doutra banda tamén hai que provocar unha maior presenza dos pais no ideario do centro: primeiro coñecelo, colaborar na súa definición e implicarse no seu desenvolvemento. Para iso, debería haber actividades dirixidas directamente aos pais para que poidan exercer con maior eficacia o seu papel de pais-educadores. De feito, isto xa se está avanzando nalgúns lugares e moitos centros denominaron a estas actividades como “escolas de pais”.

A perdida de autoridade dos profesores nas aulas españolas é un feito. Onde está a raíz deste problema, na sociedade ou no sistema educativo?

Estes dous ámbitos sempre están na raíz, xa que sociedade e sistema educativo están intimamente relacionados. O sistema educativo é reflexo do que ocorre na sociedade e hoxe a sociedade é máis permisiva, con falta de autoridade, de ideais, de valores, de esixencia… Pero está claro que o sistema educativo non ten suficiente capacidade para actuar en solitario reavivando e recuperando eses valores e actitudes dos alumnos. Se as familias non xeran ese clima básico de autoridade e disciplina e non hai unha maior esixencia de pais a fillos, non se pode trasladar e esixir ao profesor que teña ese clima de maior esixencia.

Os pais, por tanto, teñen que imporse aos seus fillos?

Non, esa esixencia non é autoritaria. Trátase de fomentar en liberdade, a autoexigencia. Refírome a unha liberdade educada e dirixida á consecución duns obxectivos, como son o desenvolvemento de habilidades, de cualidades e, en definitiva, o desenvolvemento da persoa. Hai que retomar con forza a necesidade de formar a vontade. Isto é básico porque a educación se materializa no estímulo de hábitos, condutas, habilidades e disposicións.

Facilitaría ese desenvolvemento persoal o desenvolvemento educativo?

Recentemente asistín ao simposio “Autonomía e descentralización nos sistemas educativos” celebrado en Lisboa e entre os preto de 40 países que participaban, aqueles que expuñan un maior desenvolvemento da educación falaban de responsabilidade, autoridade, seriedade en formulacións e pasaban a segundo plano cuestións como o número de alumnos en aula, investimento por alumno, etc…

O incremento da violencia nas aulas, é un feito illado de España ou se está producindo tamén noutros países?

A violencia nas aulas é un fenómeno social xeneralizado en EuropaNoutros países tamén ocorre, posto que é un fenómeno social xeneralizado e a escola e a aula recollen a realidade social na que se atopan. A convivencia nas aulas: cidadanía activa, convivir xuntos, diálogo intercultural, ámbitos de convivencia… son conceptos que están a ser promovidos pola Comisión Europea e Sociedade e Educación subscribe e traballa por todos eses obxectivos. Referente a este aspecto, a Fundación acaba de publicar o estudo Novos retos para convivir nas aulas: construíndo a escola cívica. Sempre exposto desde o positivo, non pondo a énfase na violencia, senón na idea de “construír a escola cívica”.

O poder de decisión dos directores de colexio e a autonomía dos centros educativos en España é menor que no resto de Europa, en que medida afecta esta situación á educación?

Hai que distinguir a educación privada da pública. Na pública existe a necesidade, como reflectiu o propio preámbulo de LÓEA e os seus artigos posteriores, de dotar de maior autoridade ao director nos aspectos de xestión, pedagóxicos e de persoal. Isto é necesario porque se queremos personalizar o ensino, adaptándonos ás necesidades diferentes de cada centro, temos que ter posibilidades de adaptar os proxectos a esas necesidades. Non igualar a todos. Por outra banda, demostrouse que un director con maior autonomía tamén ten maior innovación, máis motivación, máis capacidade de integración de equipos…en definitiva, consegue uns mellores resultados.

Repercute na calidade do noso sistema educativo o réxime territorial de competencias en materia de educación en España?

A descentralización ten, por unha banda, efectos positivos porque achega os problemas da cidadanía aos órganos que teñen que tomar as decisións. Pero, se á súa vez non hai un marco armonizador, un sistema que garanta a unidade do conxunto pode chegar a producir serios problemas de desequilibrio rexional e supoñen unha vulneración do principio constitucional de solidariedade.

En que medida afecta isto á sociedade?

Hai que garantir que o estándar mínimo de calidade déase en todas as rexións A educación ten unhas consecuencias enormes no desenvolvemento económico e social. Se os sistemas educativos son dispares nun alto grao producirán consecuencias sociais e económicas moi dispares nas rexións. Hai que garantir que o estándar mínimo de calidade déase en todas as rexións e, na nosa opinión, aí o Ministerio debería tomar un papel máis activo para lograr un conxunto máis equilibrado e harmónico entre as diferentes políticas educativas todas as comunidades.

Para terminar Como se imaxina a escola do futuro?

En Sociedade e Educación imaxinámonos a escola tanto pública como privada, aberta, moi centrada en cada alumno e pondo o acento nas contornas educativas que rodean a ese alumno. É unha escola plural, autónoma, comprometida e cunha implicación moi alta por parte da familia.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións