Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Educación

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

O mellor sistema educativo

Dous informes analizan as características e as prácticas educativas que definen aos países con maior excelencia académica

img_ninos aulalistado

Todos os sistemas educativos poden mellorar, sexa cal for o seu nivel de partida. Esta é unha das principais conclusións que se extrae dos informes elaborados pola consultora McKinsey & Company, a instancias dos principais líderes educativos do mundo. Os estudos, publicados no ano 2007 e 2010, resaltan os factores comúns que caracterizan aos países cuxos alumnos obteñen mellores resultados nas avaliacións académicas e as liñas de intervención que se aplican nos sistemas de educación que experimentaron melloras significativas ao longo destes últimos anos.

Mellorar a calidade do sistema educativo é un dos principais retos que se propoñen a maioría das administracións gobernamentais de todos os países do mundo. Unha das estratexias para logralo é mirar, analizar e observar a imaxe que reflicten os espellos daqueles sistemas que nas distintas avaliacións e estudos educativos alcanzan unha posición de prestixio respecto ao resto. “O obxectivo non debe ser imitar a outros sistemas”, así o matiza Ferran Ferrer, Catedrático de Educación Comparada da Universidade Autónoma de Barcelona (UAB). Ferrer sinala que cada país ten as súas particularidades e o que hai que facer é “examinar os factores craves que marcan a excelencia nos países máis destacados e valorar a súa incidencia no sistema obxecto da análise”.

A consultora estadounidense McKinsey & Company, asina líder en consultoría de xestión a nivel internacional, tanto para empresas como institucións públicas, quixo facilitar este labor de análise. A instancias dos encargados de formular políticas educativas, elaborou no ano 2007 un completo estudo destinado a avaliar, con base nos resultados das probas PISA, as características cuantitativas e cualitativas que teñen en común os sistemas educativos que obteñen mellores posicións.

Analizar a situación

Avalíanse as características que teñen en común os sistemas educativos que obteñen mellores posicións

O resultado foi o informe ‘Como fixeron os sistemas educativos con mellor desempeño do mundo para alcanzar os seus obxectivos’, un documento de referencia obrigada para que todos os implicados nas tarefas educativas comprendan cales son os factores e as prácticas que determinan a excelencia en educación.

Para completar este traballo, a finais do ano 2010, McKinsey & Company publicou un novo estudo denominado ‘Como continúan mellorando os mellores sistemas educativos do mundo’. O novo informe responde as preguntas formuladas polos políticos e líderes de educación interesados en coñecer o camiño a seguir para lograr melloras significativas nos seus ámbitos de xestión.

Elementos comúns

O principal impulsor das variacións na aprendizaxe escolar é a calidade do profesorado
O primeiro informe de McKinsey & Company tivo como obxectivo coñecer por que uns países teñen éxito académico e outro non. Para iso estudaron as características que definen a 25 sistemas educativos de todo o mundo, incluídos o dez que obtiveron mellores resultados nas probas de avaliación PISA. A análise dos puntos en común que teñen estes sistemas destacados e as ferramentas que empregan para mellorar os resultados dos seus estudantes proporcionan importantes pistas para iniciar políticas de cambio noutros países. A eficiencia dos sistemas que experimentan importantes melloras apunta a tres aspectos en común.

  • Calidade dos docentes:

    A evidencia deste estudo suxire que o principal impulsor das variacións na aprendizaxe escolar é a calidade do profesorado. Conseguir docentes con alto desempeño e interesados pola docencia é determinante, como reflicten os resultados de diferentes estudos na eficiencia dos alumnos.

    Os estudantes asignados a docentes con alta motivación e boas prácticas logran avances tres veces máis rápido que os que son atendidos por profesores con baixo desempeño, o impacto negativo destes profesionais é severo, sobre todo nos primeiros anos de escolaridade.

  • Estratexias para capacitar ao profesorado:

    Os mellores sistemas desenvolven mecanismos eficaces para seleccionar aos profesores

    Contar cun claustro de calidade non é froito da casualidade, senón da implementación de políticas adecuadas para atraer aos mellores docentes. Os mellores sistemas educativos desenvolven mecanismos eficaces para seleccionar aos profesores e esixen que cumpran determinadas características antes de exercer a profesión, como habilidades de comunicación e alta motivación cara á docencia. Teñen implementados así mesmo amplos e completos períodos de capacitación docente aos que se acceden tras unha exhaustiva selección previa.

    Como sinala Luís Arranz, Decano da Facultade de Educación da Universidade Complutense de Madrid, un dos compoñentes que explican o alto rendemento dos estudantes dalgúns sistemas educativos é o aspecto vocacional dos profesores do país, “que para acceder á profesión teñen que pasar por un durísimo proceso de selección”.Todo isto leva a que se eleve o status da profesión e con iso a satisfacción xeral do profesorado.

  • Garantir atención a todos os alumnos:

    Os mellores sistemas educativos aplican nas súas aulas diferentes procesos para asegurar que todos os estudantes benefícianse das capacidades dos docentes. Isto lógrase coa atención a nivel individual de cada alumno e con procedementos de detección, identificación e intervención inmediata en canto percíbense situacións ou elementos que poden influír ou atrasar o desenvolvemento académico do neno.

    Nestes sistemas é responsabilidade das escolas desenvolver enfoques que compensen as desvantaxes que poden ter os estudantes derivadas do contexto familiar ou social que lle rodea. Entre as estratexias utilizadas destacan a motivación e fixación de altas expectativas para estes alumnos, as avaliacións periódicas e as medidas de apoio específicas para os que presentan dificultades.

    Como mellorar?

    O obxectivo é descubrir cales son as intervencións comúns que favorecen a progresión positiva

    O segundo informe da consultora estadounidense vai máis aló do primeiro e analiza non xa os mellores sistemas educativos do mundo, senón os 20 que experimentaron unha mellora significativa nos resultados dos seus alumnos nas avaliacións internacionais e nacionais, independentemente de se o seu avance a sido de pobre “” a aceptable “” ou de moi “bo” a excelente “”. O importante desta análise é descubrir cales son as intervencións comúns que favorecen a progresión positiva e evitan o estancamento nunha posición concreta. Estas son as principais conclusións:

  • Todos poden mellorar: non importa o punto de partida dun sistema educativo, a mostra deste estudo revela que sexa cal for o estado “académico” dun país, é posible mellorar e nun curto período de tempo. Sistemas que presentan un nivel de desempeño inicial moi baixo, como Madhya Pradesh na India lograron mellorar os seus niveis de lectura e matemáticas en tan só 2-4 anos.
  • Hai que centrarse nos procesos: para mellorar as experiencias de aprendizaxe nas aulas os sistemas educativos apostan por cambiar as súas estruturas (novos tipos de colexios, cambios nos anos escolares ou ciclos…), os seus recursos (máis persoal ou maior gasto por alumno) e os procesos (modificar o curriculum, mellorar a forma de ensinar ou de dirixir…). Todos estes cambios son importantes para progresar, pero a conclusión do informe é que os sistemas que melloran dedican máis esforzo a potenciar o avance dos procesos, é dicir céntranse máis no “como ensinar” que no “que ensinar”.
  • Cada nivel require diferente intervención: as estratexias que deben adoptar os sistemas educativos para mellorar dependen do nivel de excelencia no que se atopen. Existen un conxunto de intervencións características de cada un, de modo que para progresar os sistemas non deben mirarse sempre no espello dos “mellores” senón no daqueles que estaban nun nivel similar ao seu e experimentaron un progreso.Intervencións comúns: existen tamén unha serie de intervencións que son comúns a todos os sistemas que melloran, sen ter en conta o seu nivel de partida, aínda que se manifesta de diferente forma en cada estadio. Construír as capacidades de ensinar dos docentes, avaliar aos alumnos ou asegurar a estrutura de remuneración e recoñecemento dos docentes son algúns destes elementos comúns.

    Descentralización e autonomía: os sistemas educativos que progresan dun nivel bo a estadios máis altos caracterízanse por aumentar as responsabilidades e o nivel de flexibilidade dos colexios e os docentes para mellorar os procesos. Destacan tamén por establecer prácticas de colaboración entre profesores como mecanismo para mellorar a práctica do ensino. Pablo Zoido, analista do OCDE, indica como un dos puntos de arranque para fomentar a autonomía o “outorgar un papel máis importante aos directores dos centros” e proporcionarlles o apoio e a profesionalización necesaria para que “poidan mellorar a calidade das escolas e os mestres”.

    A importancia dos líderes

    En todos os sistemas avaliados os cambios para mellorar foron precedidos dunha crise económica-financeira, un informe crítico sobre o desempeño do sistema ou un cambio no liderado, este último o elemento máis común.

    Pero para que o novo liderado funcione, deben establecerse tamén mecanismos que garantan a continuidade das reformas ou melloras que se implementen xa que a estabilidade da dirección da reforma é fundamental para lograr avances rápidos nos resultados.

  • Pódeche interesar:

    Infografía | Fotografías | Investigacións