Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Educación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Pablo Pagola, escultor e profesor de secundaria

Para ensinar, igual que para crear, é necesario ter vocación

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 14deDecembrode2009

Lembra Pablo Pagola (pintor, escultor e profesor) que cando era un adolescente, como os seus alumnos hoxe en día, os seus pais tentaron convencerlle de que o seu interese pola arte limitásese aos intres de lecer. Con todo, el insistiu en que a súa vocación fóra tamén o seu oficio. Aprobou o bacharelato artístico, licenciouse en Belas Artes na Universidade do País Vasco e comezou o seu doutoramento en escultura, cunha investigación sobre os aspectos virtuais desta arte.

Especializado en deseño gráfico, Pablo Pagola cultivou diversos premios de pintura e expuxo en galerías, pero coñece as dificultades que entraña apostar pola arte como profesión. Aprobou o CAP e converteuse en profesor. “Aínda que dar clases é duro e conectar cos alumnos obriga a esforzarse e desgasta, a min gustábame”, puntualiza mentres asegura que os profesores que conseguen interesar a un alumno “teñen un alumno aprobado”.

Ser profesor de arte nun instituto considerábase a saída profesional dos artistas plásticos, a súa única vía para gañar diñeiro. Aínda é así?

Hoxe en día é difícil vivir exclusivamente da arte, así que a educación serve para “buscarse a vida”, pero ambas as facetas teñen en común un alto compoñente vocacional. Para ensinar, igual que para crear, é necesario ter vocación. Ambas as profesións requiren esforzo mental e psicolóxico.

A materia de Artes Plásticas é troncal no tres primeiros cursos de secundaria, o alumno está interesado nela ou a concibe como unha materia sen importancia?

Como sucede con todas as materias, certas persoas mostran interese e outras non. No meu caso, tento suscitarlles curiosidade na miña materia -Educación Plástica Visual- a través dunha parte práctica e outra teórica. Aínda que o obxectivo é que aos alumnos entusiásmelles crear, é necesario que antes comprendan a importancia de adquirir conceptos que doten de sentido o seu traballo manual.

Vostede é licenciado en Belas Artes, contempla a carreira a faceta pedagóxica?

“Aprender a transmitir o coñecemento das artes plásticas conséguese mediante o ensino e o traballo diario cos alumnos”Aprender a transmitir o coñecemento das artes plásticas conséguese mediante o ensino e o traballo diario cos alumnos. Na carreira non se ensinan habilidades pedagóxicas, pero nos anos de estudante apréndense exemplos e fanse prácticas que se lembran porque gustaron e utilízanse para enriquecer as clases.

Como consegue captar a atención dos estudantes adolescentes?

O principal é espertar a súa motivación. A clase debe gustarlles para que lles apeteza participar. Tamén é necesaria unha boa dose de paciencia porque é unha idade complicada e de grandes cambios. O feito de que son un creador en activo chámalles a atención e estimúlalles.

Ao ser coñecementos dalgunha maneira pouco obxectivos, máis cualitativos que cuantitativos, como se avalía a súa aprendizaxe?

Neste aspecto é moi similar a outras materias. Hai coñecementos teóricos que o alumnado ten que dominar e partes prácticas que debe realizar. A creatividade valórase no conxunto final da materia e chégase a ela cando se demostra a adquisición de aptitudes, pero tamén se valora a actitude.

Pódese regular a capacidade de ser artista? Non se limita o talento creativo?

“Un alumno creativo o será en todas as áreas da súa vida e en todas as materias”Nunha materia de dúas horas semanais e con grupos numerosos hai que dirixir as clases e tentar que todos cheguen ao mesmo nivel, pero é imposible pór diques ao mar. Un alumno creativo o será en todas as áreas da súa vida e en todas as materias.

Algunhas voces sosteñen que os nenos chegan á adolescencia castrados na súa capacidade artística.

Á educación artística non se lle dá a importancia que, na miña opinión, merece. Necesita unha liberdade que nalgúns casos é complicado conceder no colexio. No entanto, a capacidade artística pode desenvolverse en moitos ámbitos que a priori non interpretamos como arte.

Dígame algún.

A capacidade de comunicar mediante a expresión nas formas transcende ás disciplinas tradicionais e ás ferramentas clásicas. É moito máis ampla que a pintura, a escultura, as cores e o barro. Se crear é o seu propósito, dá igual con que medios, unha persoa pode ofrecer arte aos demais.

Se recoñece nun dos seus alumnos un talento especial, que lle aconsella?

Primeiro indago no alumno, en cales son as súas inquietudes de futuro e se se mostra interesado na arte. Se é así, oriéntolle para que elixa o bacharelato artístico que lle sirva para enfocar a súa carreira profesional.

Supoñamos que non demostra unha capacidade artística especial, pero si unha sensibilidade estética acusada.

“En xeral, capacidade artística e sensibilidade estética van unidas e percíbense de maneira clara”En xeral, capacidade artística e sensibilidade estética van unidas e percíbense de maneira clara. Os campos da arte son moi amplos e, aínda que os alumnos non destaquen nunha disciplina tradicional, poden ter unha querenza pola forma, polas cores ou polas proporcións que definen a súa capacidade artística.

As novas tecnoloxías irromperon nas formas e na técnicas da arte. Un programa de computador fai o mesmo que Andy Warhol inventou cos seus retratos. Son atallos que conducen a unha solución final aparente, pero non artística?

As novas tecnoloxías son ferramentas con moito potencial para un artista, a condición de que lle sirvan para transmitir e comunicar da mesma maneira que se fai cun lenzo. As tecnoloxías e a arte evolucionan co mundo e hai que saber utilizalas. Pero isto non cambia o resultado final. Hai que diferenciar entre ferramenta e obra de arte.

Como conxuga a necesidade de dotar de sentido práctico inmediato á adquisición de coñecementos máis subxectivos, como os artísticos?

Atopeime con este problema nos meus inicios como profesor. Os meus alumnos non entendían para que era necesario aprender teoría, para que servía achegarlles á historia da imaxe, por que había que estudar conceptos en lugar de pintar ou aprender a manexar programas de edición. Con todo, fixeron un exercicio: debuxar un “storyboard” -narración con imaxes-. Comprobaron que se apoiaban nas letras e non nos debuxos. Carecían de referencias, de teoría, de exemplos visuais. A partir de aí, comezamos a estudar, a atender aos manuais, a comprender os principios. No primeiro exame suspenderon todos menos un, no seguinte foi á inversa e, ademais, sacaron notas altas.

Vostede é creador e profesor, como combina ambas as facetas?

“Para o meu traballo como profesor compleméntame ser creativo”Saco tempo para poder crear, aínda que a prioridade é preparar as clases. Pero non teño dúbida de que para o meu traballo como profesor compleméntame o feito de ser creativo. Para os meus alumnos, a relación é máis real: venme como un pintor que lles ensina, non como un teórico das artes. A miña disciplina artística obrígame a estar ao día das correntes e iso permíteme recorrer a exemplos actuais e ensinarlles técnicas e ferramentas de última xeración para que desenvolvan a súa capacidade creativa.

Na actualidade compréndense as manifestacións artísticas e aos seus creadores?

A sociedade recoñece a arte, aínda que son poucos os artistas que logran exhibir as súas obras. Con todo, máis aló do negocio, non hai dúbida de que o público mostra interese pola arte. Talvez na súa vida cotiá non van a un museo próximo, pero o turismo artístico é cada vez máis numeroso e á xente gústalle visitar nas súas viaxes un museo ou unha exposición. O público é cada vez maior e máis heteroxéneo.

Os estudos artísticos recoñécense co título superior de Grao

En 2010 finaliza a implantación do Espazo Europeo de Educación Superior (EEES), que será unha realidade en máis de 45 países, entre eles España. Este novo panorama universitario é un reto para os ensinos artísticos superiores, que se recoñecerán en toda Europa e deberán medirse coas doutros países europeos.

Nos novos plans de estudo, recoñécese co título superior de Grao aos estudos superiores de Música, Danza, Arte Dramática, Deseño e Conservación e Restauración de Bens Mobles. Esta nova regulación facilita á súa vez a mobilidade e o intercambio de graduados entre institucións universitarias mediante o desenvolvemento do denominado Suplemento Europeo ao Título (SET). Son ensinos que inclúen o deseño de máster, equiparables para todos os efectos aos máster universitarios, así como o fomento de convenios coas universidades para a organización dos estudos de doutoramento e programas de investigación.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións