Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Radiografía do alumnado estranxeiro en España

Máis de 600.000 estranxeiros cursan actualmente ensinos non universitarios en España
Por Marta Vázquez-Reina 16 de Decembro de 2007

A incorporación de alumnos estranxeiros ás aulas españolas crece nunha proporción cada vez maior. Se hai dez anos o sistema educativo español acollía nos seus centros a 63.000 alumnos procedentes doutros países, na actualidade a cifra multiplicouse por dez, representando a un 8,4% dos alumnos matriculados en ensinos non universitarios no noso país. De onde veñen estes alumnos? En que centros estudan? En que niveis educativos teñen maior presenza?

Panorama xeral

Panorama xeral

Atención á diversidade, multiculturalidad, programa interracial ou plan de atención ao inmigrante son algunhas das palabras ou termos que se incorporaron ao vocabulario dos centros escolares españois nos últimos anos como referencia a unha realidade cada vez máis latente nas aulas españolas: a crecente presenza de estranxeiros entre os seus alumnos. Una realidade consecuencia do constante fluxo de inmigrantes que desde os inicios da década dos 90 recibiu España. Segundo os últimos datos do Observatorio Permanente da Inmigración, máis de 3.700.000 estranxeiros residen actualmente no noso país, una cifra que representa un 8,3% da poboación total e que, nalgunhas comunidades, elévase a porcentaxes máis altas, como en Baleares (16%) ou Murcia (13%).

Este amplo grupo de poboación confórmano en moitos casos familias completas onde a presenza de nenos en idade escolar é elevada, de feito, un 16,6% dos estranxeiros residentes en España é menor de 19 anos, un dato que se incrementa cada ano debido á alta taxa de natalidade deste colectivo, que en 2005 representou un 17,6% dos nacementos en España e até case un 25% en comunidades como Madrid ou A Rioxa.

Os 608.040 alumnos estranxeiros que ocupan as aulas españolas representan un 8,4% do alumnado

Estes crecementos reflíctense claramente nos datos estatísticos de educación. Deste xeito, se hai dez anos, no curso 1996-1997, os estranxeiros matriculados en ensinos non universitarios no noso país constituían unicamente un 0,7% do total do alumnado, hoxe en día os 608.040 alumnos estranxeiros que ocupan as aulas españolas representan un 8,4% do alumnado, un incremento significativo que se produciu sobre todo desde o curso 2001-2002, a partir do cal se foron incorporando cada ano preto de 100.000 estudantes.

Pero a cantidade de alumnos non é o único dato que se modificou co paso do tempo, tamén o lugar de procedencia destes estudantes variou de forma reveladora. Mentres que fai una década a maior porcentaxe de alumnos estranxeiros proviña de Europa (37,7%), seguido de África (27,1%) e Iberoamérica (22,4%), na actualidade a orde cambiou manifestamente, xa que un 46,2% dos estudantes son orixinarios de países iberoamericanos (un 34% de Ecuador), o 28,2% de países Europeos, e o 19,5% de África, principalmente de Marrocos (80%). Asia pola súa banda, está representada unicamente por un 4,7% do alumnado, e outras zonas xeográficas, como Oceanía ou América do Norte, contan cunha presenza bastante reducida (menos do 1%).

Os alumnos de Romanía, Bulgaria e Ucraína aumentaron un 30% o último curso

É interesante destacar que, no caso de Europa, o 45% dos alumnos proveñen de países da Unión Europea (un terzo do Reino Unido), e o 55% restante de países como Romanía, Bulgaria (recentemente incorporadas á UE) ou Ucraína, que son os que tiveron una evolución maior nos últimos anos, de feito, no último curso incrementouse nun 30% a presenza de alumnos destes países do leste europeo.

Por países, segundo os datos do Observatorio de Inmigración, no curso 2005-2006, o país con maior número de alumnos matriculados era Ecuador (17,7%), seguido por Marrocos (15,6%), Colombia (8,7%) Rumania (7,7%) e Arxentina (5,3%).

Por nivel educativo e titularidade

Aínda que o alumnado estranxeiro en España está presente en todos os niveis educativos non universitarios, incluídas tanto os ensinos de réxime xeral como de réxime especial, é claramente nos niveis obrigatorios onde conta con maior presenza. No curso 2006-2007, un 10,32% (261.583 alumnos) do alumnado de Primaria do noso país era de procedencia estranxeira, o que significa que o 44,2% dos alumnos estranxeiros estudaban dentro desta etapa educativa no noso país. Con todo, en Educación Secundaria Obrigatoria (ESO) e en Infantil a porcentaxe de estudantes estranxeiros é menor, representando un 9,21% e un 6,7% respectivamente do total do alumnado matriculado nas aulas españolas nestes niveis.

As cifras diminúen aínda máis en relación aos ensinos postobligatorias, xa que tan só un 4% dos alumnos de Bacharelato do sistema educativo español é estranxeiro e no caso da Formación Profesional limítase a un 5,1%.

O 82,5% dos alumnos estranxeiros estuda en centros de titularidade pública

Fundamentalmente o incremento de poboación escolar estranxeira en España viuse reflectido nos centros de titularidade pública, onde estudan o 82,55% dos alumnos doutros países, mentres que nos centros privados ou concertados só se reparten 106.124 estudantes en toda España, o 17,45%, aínda que nalgúns casos, como os alumnos que proveñen da Unión Europea, esta cifra é superior (22,8%). Tamén os estudantes iberoamericanos estudan en colexios privados ou concertados nunha porcentaxe un pouco máis elevado (19%) que a media de todo o alumnado estranxeiro; con todo, no caso de zonas de procedencia como África (10,2%) ou resto de Europa (13,6%), a cota de alumnos nestes centros é menor que a media.

Estas cifras, respecto da titularidade do centro, aseméllanse bastante en todos os niveis educativos, aínda que é na ESO (19,29%) onde maior proporción de estudantes estranxeiros cursan ensinos en centros privados ou concertados. En Bacharelato, dáse o caso contrario, en case todas as comunidades autónomas máis do 90% do alumnado estranxeiro está matriculado en centros de titularidade pública.

No Pais Vasco o 41,9% dos estranxeiros niso está matriculado en centros privados ou concertados

Pero onde realmente aprécianse diferenzas entre a presenza de alumnos estranxeiros nun centro dunha titularidade ou outra é nas distintas comunidades autónomas, destacando o País Vasco, onde o 41,9% dos estudantes estranxeiros diso cursan os seus estudos en centros privados ou concertados, así como o 31,9% dos de Primaria e o 28,7% de Infantil. En Cantabria, tamén a presenza de alumnos estranxeiros é máis elevada nos centros privados e concertados que no resto de comunidades, un 35% dos que cursan Infantil, e un 30% dos diso.