Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Métodos de estudo

Organización, comprensión e memorización son o tres alicerces básicos paira dominar una materia
Por Azucena García 11 de Setembro de 2006
Img estudio listado
Imagen: CONSUMER EROSKI

Paira aprender a estudar hai que aprender a organizarse. Distribuír o tempo entre as materias que se deben dominar, facer esquemas coas ideas fundamentais de cada materia, realizar una lectura comprensiva, fixar a información e, finalmente, repasala. Trátase dun proceso longo que dura todo o curso académico pero que, se se segue, practicamente garante o aprobado final. Nel están implicados tanto os profesores como os pais e, sobre todo, o alumnado, que conta con diversas técnicas de aprendizaxe paira facilitar a tarefa.

O primeiro paso é a organización

Co inicio dun novo curso escolar, é necesario ser consciente do maior grao de dificultade de cada materia. Coñecer o programa académico e a bibliografía correspondente axuda a facerse una idea do esforzo necesario paira superar cada materia pero, sobre todo, o primeiro paso paira conseguir o aprobado final é a organización.

O primeiro paso paira conseguir o aprobado final é a organización

Dentro dela inclúese o seguimento das clases, a atención ás explicacións do profesor ou profesora e o traballo en casa, que implica un estudo regular de todo o que cada día se ensina na aula. Paira Lina Prats, directora do Servizo de Orientación Universitaria da Universidade CEU Cardeal Herrera de Valencia, a tarefa no fogar debe ser “cada día diferente, de acordo ao ritmo que marca cada materia”. Neste sentido, destaca a importancia de “facer una distribución razoable do tempo e tratar de organizarse os obxectivos de cada semana”.

Fixar un horario semanal de estudo e cumprilo é, por tanto, a primeira regra. “A segunda -segundo Prats- é non deixarse condicionar por comentarios de alumnos de cursos superiores e que sexa o propio alumno quen valore a dificultade dunha materia”. No primeiro caso, o horario debe recoller un tempo determinado por materia, de acordo á importancia que teña cada una, as datas de entrega de posibles traballos e a complicación que supoña paira o estudante o seu asimilación. No segundo caso, as variables que hai que ter en conta son “a atención en clase, aclarar as dúbidas preguntando ao profesor, a participación na aula de maneira activa, sentirse a gusto na escola paira abrir as portas á intelixencia e facer os deberes en casa co fin de enfrontarse a soas coas materias e demostrar que somos capaces de superalas”, describe Bernabé Tenro, psicólogo, pedagogo e escritor dun total de 44 libros sobre educación e técnicas de estudo.

Se se seguen estes consellos, o estudante estará mellor preparado paira afrontar os temidos exames de xuño, nos que, recoñece Bernabé Tenro, “sempre se está máis canso polo esforzo de todo o curso, fronte aos exames de setembro, nos que o alumno sabe que lla xoga”. A clave, segundo este profesional, está en que “o alumno ou alumna vaia convencido de que preparou as materias”. “No caso dos universitarios, sempre teñen menos tempo paira preparar os exames de setembro que os de febreiro ou xuño, pero iso non debe condicionarlles, o importante é que insistan na organización e que revisen os seus apuntamentos, porque se suspenderon antes é posible que tivesen lagoas, que non comprendesen algo ou que os seus apuntamentos non fosen correctos”, advirte Lina Prats.

Técnicas de aprendizaxe

Una vez que o alumno organiza o seu tempo de estudo e atopa espazo tamén paira o lecer chega o momento de comezar a asimilar os coñecementos. Paira iso, existen diversas técnicas en función das materias e da súa dificultade. Segundo Bernabé Tenro, “o truco máis importante é entender aquilo que se está estudando e traducilo a linguaxe coloquial,

“O truco máis importante é entender aquilo que se está estudando e traducilo a linguaxe coloquial”

porque ata que non somos capaces de explicarnos algo a nós mesmos, non llo podemos explicar aos demais. É o que se chama ‘papilla mental’, a materia debe estar masticada”. Os tres pasos principais son: lectura, comprensión e relación dos novos coñecementos con outros anteriores. Una táctica paira conseguilo é ‘exercer’ de profesor dun mesmo e explicarse o que se acaba de aprender. “Na medida en que algo se comprende, apréndese e pódese engadir a ese coñecemento que temos outros novos coñecementos”, insiste Tenro.

Cada persoa debe crear as condicións máis adecuadas que favorezan a súa atención e aprendizaxe. Mentres que algúns expertos aseguran que se obtén un mellor rendemento durante a mañá, porque a persoa está máis ‘fresca’ e descansada, outros recomendan a noite, cando hai máis silencio e máis posibilidades de concentración. En calquera caso, apresa una lección, o alumno debe valorar se lle quedaron “puntos negros ou baleiros de contido que debe encher con coñecementos profundos e serios”, xa que, subliña Tenro, “segundo a materia, por exemplo matemáticas ou linguaxe, non vale deixar ocos, hai que coñecer o inmediatamente anterior paira avanzar, hai que saber sumar e restar paira poder facer un logaritmo”. Canto máis custa aprender una materia, hai que facer maior fincapé nela e “pedir a alguén en casa que nos controle e tómenos a lección, si é necesario”, suxire o psicólogo. Outra posibilidade é gravar nunha cinta magnetofónica aquilo que custa máis aprender, como fórmulas químicas ou materias máis densas, paira escoitalo en calquera momento e aprendelo de maneira progresiva.

“Aos temas máis difíciles hai que desenmascaralos, hai que darlles por todas partes, o peor que se pode facer é asustarse. Ese reto, ese desafío, porse chulo coa materia, é o aconsellable”, sinala Bernabé Tenro. “Basta que una materia sexa difícil paira dicir ‘vou ir a por ti’ e enfadarse coa materia, deseñar os medios paira asimilala e polos en marcha”, engade. Entre eses medios paira superar as materias que se resisten (e todas en xeral) destacan, segundo Lina Prats, a comprensión e a esquematización, aos que segue una importante tarefa de memorización, que se divide en memorización significativa e memorización mecánica. “A primeira serve paira lembrar a longo prazo e é a que hai que facer valer. Pola súa banda, a memorización mecánica axuda a afianzar aqueles datos que nos resultan máis difíciles de lembrar”, describe Prats.

Paira a Asociación Andaluza de Psicoloxía Educativa e Psicopedagoxía, “a memorización non é una tarefa obsoleta ou superada, posto que se una persoa non sabe memorizar é moi difícil que saiba estudar”. Por iso, asegura que a memorización é o impulso necesario paira acceder ao segundo chanzo: a fixación, que se adquire coa repetición. Conservar os coñecementos está en función do interese, a concentración e o adestramento da persoa, que pode recorrer ás denominadas regras mnemotécnicas (de memorización):

  • En materias de matemáticas ou química, resulta moi práctica a asociación de abreviaturas ou números aos datos que se deben aprender. Por exemplo, se se debe lembrar una fórmula composta por Carbono, Nitróxeno e Neón, pódese memorizar como a fórmula ‘CNN’.
  • Outra alternativa é construír una historia a partir de varios elementos, como una serie de números, isto é: á hora de lembrar que o número Pi é igual a 3,1416 pódese inventar una historia con estes datos, “hai tres anos eu tiña 14 anos e a miña irmá maior 16”.
  • Tamén se pode asociar cada elemento cunha imaxe, cun lugar que resulte familiar ou inventar una oración na que se inclúan todos aqueles elementos que se deben memorizar.

A importancia do repaso

As principais causas de esquecemento son a falta de concentración, una deficiente compresión e a falta de repaso. Por moitas horas que se invistan no estudo, nunca hai que fiarse de que se ten a materia dominada, posto que é fácil esquecer o apreso si non se refresca. “É moi importante repasar cada certo tempo paira evitar o que se chama ‘curva do esquecemento’, é dicir, que se non se repasa o apreso, esquécese. Hai que dar una vueltecilla á materia cada semana para que se fixen ben os coñecementos”, recomenda Bernabé Tenro. Neste aspecto, xoga un papel fundamental a motivación, sentir que a materia é atractiva e que aprendela ten vantaxes. “Hai que gozar con cada materia. O profesor debe transmitir ese goce e contaxiar positivismo”, considera Tenro, que tamén recoñece o papel fundamental dos pais como “exemplo á hora de ler en casa, falar cos profesores ou preguntar aos seus fillos como lles vai cos seus estudos”.

É fundamental repasar un intre cada día ou un tempo máis longo durante o fin de semana e facelo relacionando unhas ideas con outras para que á hora de realizar o exame a mente non quede en branco e teña recursos suficientes paira contestar. Tamén axuda utilizar exames corrixidos, para que o estudante saiba si é capaz de responder correctamente, dedicar máis tempo a aquilo no que o profesor fixo máis fincapé durante o curso, facerse a un mesmas posibles preguntas de exame, estar animado e repasar de acordo ao modelo de exame, xa que non é o mesmo enfrontarse a un test que a unha proba na que hai que desenvolver cada resposta.

Por último, non é necesario repasar toda a materia, senón os puntos fundamentais de cada tema que están recollidos en esquemas e resumos, o que tamén resulta moi útil si carécese de tempo paira botar de novo unha ollada a todo o libro. Una boa distribución do tempo é, tamén neste caso, clave á hora de repasar. O obxectivo é que una semana antes do exame domínese a materia e que a noite anterior descánsese suficientemente. O traballo con antelación permite acudir a un exame con máis seguridade e incrementa as probabilidades de aprobar.