Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Entrevista

Antonio Rodríguez, presidente da Asociación Estatal de Programas Universitarios para Persoas Maiores

Os maiores buscan mellorar a súa calidade de vida a través do exercicio intelectual
Por Marta Vázquez-Reina 28 de Outubro de 2009
Img aepun portada
Imagen: CONSUMER EROSKI

Os programas universitarios para maiores son a resposta á inquietude intelectual de moitos adultos que no seu momento non puideron acceder á universidade ou que nunha nova etapa da súa vida desexan ampliar os coñecementos en determinadas áreas. Comezaron a implantarse nas universidades españolas hai máis de 30 anos e consolidáronse coa expansión rexistrada na década do noventa. Hoxe en día, 71 institucións de educación superior do noso país programan estas actividades formativas, paralelas aos ensinos regulados.

Co fin de estruturar e fomentar estes programas educativos de carácter universitario, en 2004 creouse a Asociación Estatal de Programas Universitarios para Persoas Maiores (AEPUM). Antonio Rodríguez, profesor titular do Departamento de Teoría da Educación, Historia da Educación e Pedagoxía Social da Universidade de Santiago de Compostela, preside desde fai tres anos esta asociación, integrada na actualidade por 34 universidades españolas.

Cal é o balance dos programas universitarios para maiores desde a súa implantación no noso país fai máis de tres décadas?

O balance é positivo, tanto nun plano cuantitativo, cun aumento progresivo do número de alumnos e de universidades, como cualitativo, debido á mellora constante dos propios programas.

Que nivel de recoñecemento xurídico e institucional teñen estas actividades formativas?

“A maioría dos programas están recoñecidos polas propias universidades”
Non hai un recoñecemento legal por parte das institucións políticas, Estado e comunidades autónomas. Con todo, a maioría dos programas están recoñecidos polas propias universidades, xa que foron aprobados, xunto coa súa normativa de réxime interno, polos órganos universitarios correspondentes, como pode ser a xunta de goberno, o claustro ou o consello social.

Logrouse algún avance neste aspecto?

Algúns houbo. Na Resolución de 21 de decembro de 2007, que convocaba subvencións para actividades destinadas a mellorar a calidade da educación superior, incluíuse por primeira vez o estudo e análise da realidade da universidade de maiores, entre as liñas de traballo susceptibles de obter subvención. Do mesmo xeito, na convocatoria do ano 2009 priorízanse as propostas realizadas neste marco.

É suficiente a implicación das universidades?

O crecemento da oferta débese ao compromiso que teñen as universidades con estes programas. De feito, ao principio, en moitas delas o financiamento corría a cargo do orzamento da propia institución académica.

Que repercusión terá na educación universitaria para maiores a próxima implantación do Espazo Europeo de Educación Superior (EEES)?

“Un dos obxectivos do EEES é a educación ao longo da vida”
En principio non tería por que ter ningunha repercusión, excepto a de adecuarse á terminoloxía do EEES. En todo caso, pódelle beneficiar, posto que un dos obxectivos deste espazo é a educación ao longo da vida e isto leva implícito o recoñecemento legal por parte das institucións dos estudos deseñados para os maiores.

Cales son as principais fontes de financiamento destes programas?

As propias universidades, a matrícula dos alumnos, as comunidades autónomas e outras institucións públicas e privadas.

Deseñáronse plans de estudos homoxéneos para todo o país ou cada universidade funciona de modo independente?

Os programas dependen do perfil da universidade que a oferta, mesmo en algunhas, con varios campus en distintas localidades, as materias do programa son diferentes para cada un deles. Con todo, si hai coincidencias na estrutura. A maioría ten un plan de estudos de tres ou cinco anos, coa mesma carga lectiva. En determinados encontros, seminarios e reunións abordouse a posibilidade de establecer un modelo o máis similar posible.

A partir do próximo curso, implantarase nas universidades españolas a nova proba de acceso para maiores de 45 anos e a matriculación directa para os maiores de 40 que acrediten experiencia laboral. Afecta dalgún modo esta nova normativa aos programas?

En principio non, só se abre unha nova posibilidade de acceder ás titulacións, graos e posgraos oficiais. Si beneficiaría a quen ata agora non puideron acceder a estas titulacións oficiais por non cumprir os requisitos esixidos; é dicir, fai equivalentes os programas universitarios para maiores cos requisitos para quen superan os 40 ou os 45 anos. Pero haberá que negociar co Ministerio e é necesario un desenvolvemento lexislativo.

Cales son as motivacións dos maiores para acudir á universidade?

“Os maiores acoden á universidade para manterse activos e atoparse con outras persoas distintas ás da súa contorna”
Son moi variadas. Entre elas, destaca o feito de continuar a súa aprendizaxe e adquirir novos coñecementos. Grazas a estes programas, acceden á universidade quen no seu momento non puideron facelo e retornan quen pasaron polas aulas universitarias hai anos. Tamén lles motiva a posibilidade de estar activos e atoparse con outras persoas distintas ás da súa contorna familiar e social. En definitiva, os alumnos buscan manter ou mellorar a súa calidade de vida a través do exercicio intelectual.

Que nivel de consolidación teñen os programas de maiores no noso país?

Case todas as universidades españolas implantáronos. Á AEPUM están asociadas neste momento 34 centros e outros dous acaban de solicitar o seu ingreso. Na actualidade, o número de alumnos nas 53 universidades das que temos datos supera os 30.000.

Hai un perfil medio dos estudantes maiores?

Non, este cambia co tempo. Nos primeiros anos, os homes eran maioría. Agora sono as mulleres.

Cales son as áreas de coñecemento máis demandadas?

A maioría das materias, cando son optativas, elíxenas os alumnos de maneira independente á área no que cursan. Teñen máis demanda as áreas de humanidades e ciencias sociais. Pero a elección depende en moitos casos da materia, da actitude dos profesores e da información que teñan doutros compañeiros.

É mellor un alumno maior que outro mozo?

“Os maiores teñen unha experiencia moi superior aos mozos”
Nin son mellores nin peores, son diferentes. Os maiores teñen unha experiencia moi superior aos mozos e, con ela, poden suplir os déficits físicos ou psíquicos (memoria). Respecto da motivación, é distinta. Os mozos prepáranse para o seu futuro profesional e buscan unha titulación, mentres que os maiores queren, entre outras cousas, mellorar os seus coñecementos, sentirse activos e ocupar o seu tempo libre.