Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Educación a distancia

Informarse sobre a homologación dos estudos e a legalidade dos centros evita fraudes
Por miren 18 de Marzo de 2003

Os estudos a distancia perfílanse como una boa solución paira aquelas persoas que se expoñen mellorar a súa preparación pero carecen de tempo. O incremento de matrículas tanto en academias privadas como en universidades a distancia demóstrao. A UNED conta xa con 180.000 alumnos e, segundo datos de CEAC, outros 70.000 estudantes decántanse por seguir os seus cursos. Idiomas, mercadotecnia e relacións públicas son os estudos máis demandados, pero hai que ter coidado: algúns dos cursos ofertados acaban resultando enganosos nas súas formas de financiamento e nas súas prestacións. Por iso, antes de contratar un curso debemos ter clara a situación legal do centro que o imparte, a súa homologación, validez oficial e forma de pago.

Centros de educación a distancia

A educación a distancia é aquela en a que o alumno non ten un contacto físico co seu docente nunha aula ou centro determinado. A materia que o alumno estuda non se imparte mediante o sistema de clases presenciais, senón a través dun soporte e medio previamente elaborado, como a correspondencia, as gravacións audio-visuais ou Internet. Os centros de estudos a distancia poden ser tanto de carácter público como privado. Neste último caso, os títulos que ofrecen non adoitan estar recoñecidos de forma oficial.

Ensino universitario

En España hai dúas universidades de ensino a distancia, a Universidade Nacional de Educación a Distancia (UNED) e a Universitat Oberta de Catalunya (UOC). Son centros de ensino regulado (colexios, centros de FP, universidades…) que constan na listaxe da LOGSE e imparten títulos oficiais. Trátase de organismos que teñen os mesmos dereitos e obrigacións que calquera outra universidade e os estudos están homologados.

A UOC é una universidade de tamaño medio e de carácter privado que conta con 15.000 alumnos matriculados e circunscríbese ao ámbito de Catalunya. Pola súa banda, na UNED, creada en 1972 en dependencia directa do Ministerio de Educación, matriculáronse este curso 2002 – 2003 case 180.000 alumnos.

José María Merino, director do Centro da UNED de Palencia, di que este tipo de ensino é moi dura e destaca a dificultade que supón non ter un contacto diario co profesor, senón tan só a orientación dun titor. Ademais, o perfil medio do alumno é dunha persoa de entre trinta e corenta anos, con traballo e con cargas familiares e “compaxinar todo isto co estudo é moi difícil”.

O sistema de avaliación está pensado para que todos os alumnos poidan examinarse sen ningún problema. As probas desenvólvense en dúas semanas en febreiro, dúas en xuño e una en setembro. O exame realízase á mesma hora en toda España e coas mesmas preguntas. Todos os exames remítense a Madrid, onde son corrixidos polos profesores da sede central.

Esa característica converte á UNED nunha opción pola que se decantan moitos alumnos, de feito é a universidade que en España conta cun maior número de alumnos matriculados. Segundo estatísticas do Consello de Universidades, 136.000 estudantes decantáronse pola UNED no ano 2001. Hoxe son 153.130 os matriculados en carreiras, mentres que o número de alumnos en Educación Permanente (masters, expertos, etc.) suma 26.673. Só con estes datos, pode dicirse que a demanda de todos os tipos de ensino universitario a distancia, desde carreiras até posgraos e cursos específicos, sufriu un incremento recente.

O custo medio dun curso completo en primeira convocatoria é de 595,55 ?. A matrícula na carreira máis cara, Ciencias Químicas, alcanza os 730,20 ?, mentres que o custo dun curso completo de Ciencias Políticas, Sociología, Dereito, Filosofía e Xeografía e Historia (as carreiras máis baratas) é de 473,96 ?. En Educación Permanente, ensinos non regulados, os estudos máis caros son os masters, por exemplo: o Master en “Dirección e Xestión de Empresas Industriais e de Servizos” custa 7.200 ?. Entre os máis baratos destacan os programas de actualización de coñecementos, como o curso “Escribir con látex”, cuxo prezo é de 228 ?.

As academias

Os centros privados que imparten educación a distancia ofrecen una gran variedade de cursos. 70.000 estudantes decántanse por esta opción, segundo datos de CEAC. O perfil dos alumnos é diverso, desde mozos que acceden a estes cursos tras aprobar o graduado escolar co obxectivo de atopar un posto de traballo, até profesionais que buscan perfeccionar os seus coñecementos nunha materia concreta. Os cursos máis demandados son os de idiomas, mercadotecnia e relacións públicas.

Estes centros intégranse dentro do ensino non regulado polo que non poden expedir certificados oficiais salvo excepcións. É o caso de CEAC que imparte un curso en Prevención de Riscos Laborais autorizado polo Departament de Treball da Generalitat de Catalunya.

As academias privadas agrúpanse en dúas grandes asociacións, a Confederación Española de Centros e Academias Privadas (CECAP) e ANCED, Asociación Nacional de Centros de Educación a Distancia. ANCED conta cunha oferta de máis de 3.000 cursos e na actualidade engloba a máis do 40% do alumnado total do mercado, é dicir a uns 600.000 alumnos, segundo notifica Virginia Martínez, desde ANCED. Ademais, é a única organización empresarial de ensino e formación que posúe o certificado de calidade ISO 9002.

Sempre que acudamos a academias ou centros de carácter privado debemos informarnos de si existen legalmente como empresa e si cumpren coa normativa de información e transparencia establecida polo Departamento de Comercio e Consumo onde se recolle a obrigación de publicitar as condicións do curso e a homologación oficial do título ao que se quere acceder. O Departamento de Educación tamén pode informarnos sobre a autorización do centro privado e o ensino que imparte.

A contratación

Desde o Ministerio de Educación déixase clara a diferenza entre os centros regulados e o non regulados. Os regulados son aqueles que teñen capacidade paira expedir o certificado oficial. O non regulados poden impartir ensinos preparatorios pero nunca expedir títulos oficiais. En canto á homologación, sinalan que os estudos son oficiais ou non, os títulos non recoñecidos desde o Ministerio, que algunhas academias ofrecen, non constitúen titulación oficial.

Pilar Rise, membro da Xunta Arbitral de Consumo do Concello de Barcelona, considera que, antes de contratar un servizo de ensino, deberían terse en conta aspectos como a necesidade real do mesmo, a súa duración, programa e metodoloxía, os medios humanos e materiais que ofrece, o título e a súa validez, o prezo (non debemos esquecer os gastos adicionais) e as condicións e formas de pago.

Ao decidirse por un centro, é de obrigado cumprimento que este ofreza ao cliente un contrato e outórguelle una copia do mesmo. A redacción debe ser clara e ten que incluír os datos do centro e do cliente, así como todos os aspectos relativos ao servizo que ofrece: curso solicitado, prezo do mesmo, forma de pago, validez académica, etc.

Paira detectar irregularidades que poden prexudicar ao cliente -como ocultarlle a firma dun crédito de consumo con entidades bancarias-no que incorreu recentemente a academia de ensino de idiomas Opening é conveniente acudir ás asociacións de defensa do consumidor.

Tamén é importante conservar a publicidade ou folletos informativos relacionados co curso solicitado e o centro docente que o imparte porque esta é vinculante. É dicir, máis aló de que no contrato aparezan indicadas as ofertas da publicidade, pode esixirse pola vía legal todo o que nela se indique en caso de incumprimento.

O novo modelo de Decreto paira regular os centros privados de ensinos non regulados, aprobado polo Instituto Nacional de Consumo e as Comunidades Autónomas, establece que o folleto publicitario debe incluír una serie de requisitos sen inducir a erro. Son os seguintes:

  • A identificación do centro, o seu titular, as prestacións pedagóxicas, material necesario, horario e lugar onde se impartirá o curso.
  • Número máximo e mínimo de alumnos, prazo de inscrición, reserva de praza.
  • Titulación académica ou cualificación profesional dos profesores.
  • Prezos e forma de pago.
  • Prezo dos dereitos de matrícula ou inscrición e do material didáctico, e o importe de cada mensualidade ou período de facturación pactado, así como a súa data de vencimiento e o prezo total do curso.

    Formas de pago

    O novo modelo de Decreto paira regular os centros privados de ensinos non regulados indica que a empresa debe avisar expresamente de si esíxese a totalidade do prezo e se o pago ha de efectuarse en man ou aprazado. Neste último caso, tamén debe advertir de si existe ou non financiamento, detallar o número das cotas, o seu prezo e as datas das súas vencimientos. Se o pago vaise a realizar mediante financiamento terá que proporcionar una información clara e precisa sobre a súa natureza, modalidade e condicións (si existen intereses fixos ou variables, fórmula de determinación, etc.).

    A modo de resumo, o Instituto Nacional de Consumo ofrece una serie de recomendacións, antes de elixir un centro de ensino non regulado:

    • Non hai que fiarse da publicidade do curso. O consumidor debe solicitar información exhaustiva sobre os contidos do curso, a metodoloxía, material, duración e programación, cualificación profesional e titulación do persoal docente, títulos ou certificados que outorga, prezo total do curso e dos diferentes conceptos que os forman, talles como dereitos de matrícula ou inscrición, material utilizado, gastos de envío, etc., así como as formas e modalidades de pago.

    • As condicións de pago do curso deben ser negociables. É importante informarse das diferentes condicións que ofrecen así como contactar con centros que non esixan a totalidade do prezo por adiantado.

    • Convén solicitar a información esencial sobre o curso por escrito.

    • Preguntar se o centro está adherido ao Sistema Arbitral de Consumo.

    • Examinar de maneira previa o contrato antes da firma e comprobar que o seu contido se corresponda co acordado anteriormente e na publicidade.

    • Verificaremos que no contrato non se faculte ao centro de ensino á cesión ou subrogación do noso crédito, salvo que nós expresa e inequivocamente, consintámolo.

    • Asegurarse de que os pagos periódicos que realizamos non se corresponden co reembolso dun crédito ou co adiamento do pago do curso, a menos que isto sexa o que acordemos.

    • Esixiremos una copia do contrato asinado e de todos os documentos que lle acompañan e un xustificante ou factura de cada un dos pagos que fagamos.

    • Conservar toda a documentación, incluíndo a publicidade do curso e do centro.

    Formación on-line

    Co desenvolvemento de Internet xurdiu una nova forma de educación a distancia coñecida como formación on-line ou ‘e-learning’ que presenta múltiples vantaxes paira o alumno. As súas numerosas aplicacións multimedia (son, imaxes, vídeo, animacións, etc.) facilitan e amenizan a aprendizaxe, mentres que o correo electrónico ou a comunicación mediante un chat permite contactar cun titor de forma rápida ou establecer un diálogo durante o cal se pode intercambiar documentos.

    Durante o Congreso Empredendores en Internet, celebrado pola Universidade de Navarra, numerosos expertos puxeron de manifesto que a formación por medio de Internet supuña o 5,1% da formación continua española. Ademais, estímase que pode crecer até o 40% este ano.

    Se temos en conta que o ano pasado a partida orzamentaria dedicada a tecnoloxías aplicadas á educación non universitaria a distancia incrementouse un 35,37% respecto de 2001, o futuro parece esperanzador neste campo. Agora mesmo existe o Proxecto Mentor, un “sistema de formación aberto, libre e a distancia” creado polo Centro Nacional de Información e Comunicación Educativa do Ministerio de Educación.

    Paira acceder a este modelo non se require una titulación ou nivel de estudos determinado. O que se imparte son cursos especializados de educación non regulada.Da mesma maneira, tamén se expoñen cada vez máis propostas privadas relacionadas coa formación on-line, xa que este método permite un aforro en custos de desprazamentos, flexibilidade na organización dos cursos e actualización de contidos.