Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Escolas Oficiais de Idiomas

As Escolas Oficiais de Idiomas españolas configuran una rede pública de ensino de linguas única en Europa
Por Marta Vázquez-Reina 16 de Novembro de 2007

As Escolas Oficiais de Idiomas (EOI) estrean este curso un novo plan de estudos obedecendo á adaptación dos seus ensinos ao Marco Común Europeo de Referencia paira as Linguas. Un cambio metodológico cara a un ensino máis práctico e menos teórica, acompañado dunha nova estrutura en tres niveis (básico, intermedio e avanzado) que na maioría das comunidades autónomas supón a ampliación dos estudos oficiais de idiomas a seis anos.

Cambios no ensino

A aprendizaxe de idiomas en España segue sendo una das materias pendentes, tal e como reflicten as estatísticas europeas. Con todo, cada vez son máis os españois que dedican parte do seu tempo á aprendizaxe doutra lingua nalgunha das 284 Escolas Oficiais de Idiomas (EOI) repartidas por todo o país. Una rede pública de ensino de idiomas, única en Europa, que conta actualmente con máis de 380.000 alumnos e que este curso 2007-2008 estrea un novo plan de estudos paira adaptarse tanto á Lei Orgánica de Educación (LOE) como ás directrices europeas referentes á aprendizaxe das linguas.

Os ensinos organízanse en tres niveles: básico, intermedio e avanzado

O cambio fundamental polo que se verán afectados os estudantes da EOI afecta á estrutura dos ensinos. Até agora, o plan de estudos conformábano dous ciclos de cinco anos de duración, o elemental (1º,2º e 3º) e o superior (4º e 5º). Con todo, a partir deste curso, os ensinos organízanse en tres niveles: básico, intermedio e avanzado, cada un deles de dous anos de duración, excepto en Andalucía, Cataluña e Navarra, onde se optou por un nivel intermedio dun só curso.

Por que este cambio? A resposta está na necesidade de adaptar os ensinos oficiais de idiomas no noso país ao Marco Común Europeo de Referencia paira as Linguas (MCER). Este Marco foi elaborado polos países membros do Consello de Europa paira medir as competencias lingüísticas de cada persoa e comparar niveis e certificados máis facilmente, establecendo una escala de 6 niveis comúns de referencia en toda Europa paira a organización da aprendizaxe de linguas e o seu recoñecemento público: Usuario Básico (A1 e A2), Usuario Independente (B1 e B2) e Usuario Competente (C1 e C2). A nova ordenación dos ensinos de idiomas en España equipara o nivel básico ao A2 do Marco e o intermedio e o avanzado aos niveis B1 e B2 respectivamente.

A aprendizaxe desenvolverase dunha maneira máis práctica e menos teórica

Evidentemente, esta equiparación non leva unicamente un cambio de estrutura, senón tamén un cambio na metodoloxía dos ensinos que as dirixa a alcanzar as competencias establecidas nos niveis do Marco Europeo. “O nivel de diferenciación con respecto ao sistema antigo é revolucionario”, afirma Miguel Anxo Sánchez, Presidente da Federación de Asociacións de Profesores de Escolas Oficiais de Idiomas, “o alumno pasará a ser o motor da aprendizaxe e o profesor actuará como coordinador, proporcionándolle as estratexias que lle permitan facerse co dominio do idioma”, engade. Este cambio, basearase sobre todo en facer que o ensino e a aprendizaxe das linguas desenvólvase dunha maneira máis práctica, xa que, como puntualiza Sánchez, “o problema fundamental da EOI era que o alumno alcanzaba uns coñecementos mais teóricos que prácticos, que non se correspondían co que realmente necesitaba dominar cando se atopaba no estranxeiro, con esta nova metodoloxía preténdese que o alumno fale, escoite, lea e escriba a lingua que estuda”.

Por consonancia, os exames necesarios paira obter un certificado de alcanzar un nivel cambiarán substancialmente, tal como apunta Miguel Anxo Sanchez, estes “serán exames prácticos, non de gramática como era antes, onde se avaliarán as catro competencias básicas: comprensión lectora, comprensión oral, expresión escrita e expresión oral”.

Estes cambios, segundo o calendario de implantación da LOE, serán aplicados durante o actual curso 2007-2008 paira os niveis básico e intermedio, e o próximo curso 2008-2009 paira o nivel avanzado.

Acceso e promoción

Actualmente 381.267 alumnos ocupan as aulas das 284 Escolas Oficiais de Idiomas que existen en España, una cifra que aumenta cada ano debido á alta demanda destes estudos oficiais nas diferentes comunidades autónomas, por exemplo en Andalucía, que en tan só dous anos pasaron de contar con 24 escolas á cifra actual de 46, polo que é a comunidade con máis EOI en funcionamento, seguida por Cataluña e Madrid con 42 e 35 EOI respectivamente.

É requisito imprescindible ter 16 anos paira acceder á EOI

Os requisitos xerais paira acceder aos ensinos destes centros de aprendizaxe son outro dos cambios significativos na nova ordenación académica. Si antes podíase acceder á EOI a partir dos 14 anos, una vez superado o primeiro ciclo da ESO, agora será requisito imprescindible ter 16 anos cumpridos no ano que se comecen os estudos; os alumnos de 14 ou 15 anos só poderán acceder a estes estudos sempre que vaian cursar un idioma distinto ao cursado na ESO. Este cambio débese fundamentalmente á duplicidade que existía entre os ensinos na EOI e nos colexios, “a idea é que os alumnos que xa adquiren os coñecementos básicos dunha primeira lingua nos colexios non dupliquen a aprendizaxe, xa que existía una franxa de alumnos entre 14 e 16 anos que fundamentalmente utilizaban a EOI como clases particulares, ocupando unhas prazas que agora se poden rendibilizar con aqueles que non cursan esa lingua noutros centros”, apunta o Presidente da Federación de Profesores de EOI.

Paira estes alumnos que xa iniciaron os estudos dunha lingua durante a educación secundaria, o Real Decreto ofrece a posibilidade ás distintas Administracións educativas de organizar as equivalencias ou pasarelas necesarias entre os distintos cursos dos niveis da EOI e os ensinos de idiomas nos centros educativos. Deste xeito, por exemplo en Asturias, pásase automaticamente ao segundo curso do nivel básico tendo aprobado o mesmo idioma en 3º diso, ou en Estremadura, onde os alumnos de programas bilingües que finalicen 4º diso incorporaranse directamente ao nivel intermedio.

O título de Bacharel dá acceso directo ao nivel intermedio

Por outra banda, e de forma xeral en todas as comunidades, os alumnos que posúan o título de Bacharelato poderán acceder directamente ao nivel intermedio do idioma cursado durante esa etapa educativa, sen necesidade de realizar a proba de nivel ou autoevaluación, que requiren en moitos casos a EOI paira incorporarse ao segundo curso do nivel básico ou a calquera dos do intermedio si non se ten aprobado o curso inmediatamente inferior. Paira acceder con todo ao nivel avanzado, non hai proba de nivel, xa que é obrigatorio en todos os casos ter superado o nivel intermedio.

No entanto, o cumprimento destes requisitos non garante a incorporación a unha EOI, e é que na maioría dos casos a demanda de prazas é sensiblemente superior á oferta. Cando isto ocorre, aplícanse os criterios de baremación que establece cada comunidade autónoma e que adoitan estar referidos ao nivel da renda familiar, a pertenza a familia numerosa, discapacidade na familia, irmáns no centro ou nalgunhas comunidades, ser vítima de terrorismo.

A promoción dentro destes ensinos é secuencial. Paira pasar do primeiro ao segundo curso de cada nivel, o alumno é avaliado ao finalizalos paira determinar a súa promoción ou non e paira ascender a outro nivel deberá realizar una proba específica, que una vez superada ademais de darlle acceso ao seguinte nivel, certificará os niveis de coñecemento do idioma referidos ao Marco Europeo de Referencia paira as Linguas. Se non se superan estas probas nalgunha das súas dúas convocatorias, xuño e setembro, os alumnos poderán solicitar a expedición dunha certificación de alcanzar o dominio requirido nalgunha das competencias avaliadas.

Idiomas e modalidades

En liñas xerais a oferta da EOI céntrase en tres idiomas: inglés, francés e alemán, aínda que o catálogo dalgunhas pode chegar até as 22 linguas, como é o caso da EOI Jesús Mestre de Madrid. O inglés é sen ningunha dúbida o idioma preferente entre os estudantes, de feito un 65,7% dos alumnos elixe esta lingua, unha porcentaxe moi afastada do francés (16%) ou o alemán (11%). O resto de estudantes (11%) decántase pola aprendizaxe doutras linguas, que aínda que non estean presentes en todas a EOI, están a incorporarse paulatinamente en moitas delas a medida que crece a demanda dos alumnos, como é o caso do italiano ou o portugués. Así mesmo, nos últimos anos viuse un incremento importante da oferta dalgúns idiomas máis “exóticos”(chinés, árabe, ruso, xaponés), respondendo a esixencias idiomáticas de nivel empresarial e que están a ter una aceptación moi alta. Por outra banda, as linguas cooficiais (eúscaro, catalán e galego) adoitan estar presentes na oferta de case todas a EOI das comunidades onde se falan estas linguas, mesmo se estende nalgúns casos a outras comunidades.

Outro dos departamentos que nos últimos anos están a incorporarse en moitas da EOI é o de Español paira Estranxeiros, como resposta ás necesidades de aprendizaxe da nosa lingua que requiren os colectivos estranxeiros cada vez máis numerosos en España. Estes ensinos adóitanse ofrecer ben en forma de estudos oficiais ou a través de cursos monográficos.

Modalidades de ensino

Oficial presencial: o modo máis común entre os alumnos é a asistencia a clase regularmente durante un curso académico. Normalmente os cursos impártense dous días á semana en clases de dúas horas de duración, en horario de mañá e/ou de tarde, segundo cada escola. Os grupos e horarios dispoñibles paira cada idioma son publicados pola EOI antes do proceso de matrícula, que comeza normalmente entre os meses de marzo e abril previos á realización do curso. Esta modalidade dá dereito así mesmo á presentación ás probas de certificados de nivel, e os alumnos poden estar matriculados un número máximo de anos equivalente ao dobre de anos establecido paira cada nivel. O prezo da matrícula da modalidade presencial establéceo cada comunidade autónoma e sitúase entre os 60 e os 170 euros. As familias numerosas benefícianse en todos os casos do 50% de desconto na matrícula e paira as numerosas especiais é gratuíta.

Libre: a matrícula libre está destinada a aqueles que unicamente queren realizar as probas paira obter os certificados dos distintos niveis. Normalmente a matrícula paira estes ensinos ábrese en febreiro do ano en que se vai a realizar a proba, e un alumno en moitos casos pódese inscribir conxuntamente en dous niveis dun mesmo idioma, aínda que paira aprobar un nivel superior ten que superar o anterior, así mesmo pódese matricular en dous idiomas simultaneamente. A matrícula de cada idioma desta modalidade ten un prezo entre os 27 e os 70 euros, dependendo se se é antigo alumno ou novo e o número de idiomas nos que se matricule.

Cursos de actualización e especialización: son moitas a EOI que ademais dos ensinos oficiais conducentes a un certificado ofrecen distintos cursos monográficos destinados a grupos que necesiten a aprendizaxe especializada nalgunha materia ou adquirir competencias específicas nunha lingua. Club de conversación, ínguas xurídico ou médico, chinés comercial, iniciación ou perfeccionamento de destrezas nun idioma, son algúns dos cursos desta categoría na EOI, que adoitan ser cuadrimestrais (50 a 70 horas) e teñen un prezo medio de 100 euros. Estes cursos poden cubrir competencias non só dos niveis básico, intermedio e avanzado, senón que tamén poden alcanzar os niveis C1 e C2 do Marco Europeo.