Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Educación

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

O xadrez como ferramenta educativa

A súa práctica está considerada como un dos mellores complementos á educación e formación dos nenos

Máis barato imposible: un taboleiro, 32 pezas e dúas mentes pensantes. Con algo tan simple é posible desenvolver e incrementar un gran número de habilidades cognitivas nos nenos, que lles servirán así mesmo para aplicalas durante o seu proceso educativo noutras áreas ou materias. Xa sexa considerado como xogo ou deporte, o xadrez é unha gran ferramenta pedagóxica e educativa para os máis novos.

Concentración, memoria, capacidade de decisión, pensamento analítico ou afán de superación son algunhas das múltiples capacidades que se poden adquirir ou reforzar coa práctica periódica do xadrez e que á súa vez son transferibles a outras áreas do coñecemento. Por iso, cada vez é máis frecuente, tanto no noso país como no resto do mundo, a utilización deste xogo milenario como ferramenta educativa en nenos e mozos de primaria ou secundaria para desenvolver e mellorar as súas capacidades intelectuais.

É un sistema de incentivo suficiente para acelerar o incremento do Cociente Intelectual en nenos

Os beneficios que exerce o xadrez sobre o desenvolvemento educativo dos nenos foron verificados en numerosas investigacións ao longo dos anos, tal como recolle o doutor Robert Ferguson no “seu Resumo sobre investigacións do xadrez e o seu impacto na educación”. Entre as conclusións que se derivan destes estudos pódense citar algunhas como que “existe unha correlación significativa entre a habilidade para xogar ben o xadrez e as facultades espaciais, numéricas, administrativo-direccionales e organizativas”, ou que “o xadrez ensinado dunha forma metodolóxica é un sistema de incentivo suficiente para acelerar o incremento do cociente intelectual en nenos de ambos os sexos de escola primaria en calquera nivel socio-económico”. Así mesmo, a Comisión de Xadrez na Educación da Federación Internacional de Xadrez (FIDE) recolle entre os beneficios deste deporte o desenvolvemento da memoria, incremento da creatividade, enriquecemento cultural e desenvolvemento mental.

Hoxe en día, a inclusión do xadrez na escola estendeuse en todo o mundo, non en balde a UNESCO recomendou oficialmente en 1995 a todos os seus países membro a incorporación do xadrez como materia educativa tanto no ensino Primario como na Secundaria. Esta incorporación realizouse de distintas maneiras, mentres que nalgúns países como Rusia, Venezuela ou Colombia o xadrez forma parte obrigatoria do curriculum dos alumnos, noutros, o xadrez inclúese como materia optativa. Por esta segunda opción inclináronse moitos centros educativos españois e, de forma xeneralizada, nalgunhas comunidades, como en Canarias, onde desde 1998 en todos os seus centros o xadrez é unha das materias polas que poden optar os estudantes de 3º e 4º de ESO. Con todo, o uso máis xeneralizado do xadrez nas escolas do noso país é a súa práctica como actividade extraescolar, promovida polas Asociacións de Pais e Nais dos centros ou por algún docente afeccionado.

En varias escolas de Dresden substitúese unha hora de matemáticas semanal por unha de xadrez

Noutros lugares tomáronse medidas máis orixinais, como na cidade alemá de Dresden, onde se iniciou un proxecto en varias escolas para substituír unha hora de clase de matemáticas semanal por unha de xadrez; unha decisión que se adoptou despois de verificar nas investigacións levadas a cabo durante máis de catro anos pola Universidade de Treveris que a capacidade matemática e de lectura dos xadrecistas é o dobre de boa que a da media dos alumnos, e que as súas capacidades lingüísticas son tres veces mellores respecto de quen non xogan ao xadrez.

Todo son vantaxes

Xa sexa como materia curricular ou como actividade extraescolar o xadrez é un dos xogos mais completos para o desenvolvemento intelectual dos máis pequenos. A continuación exponse algunhas das principais habilidades e capacidades que os nenos poden adquirir coa súa práctica, tal como recollen José María Cheirabas na súa obra ‘Desenvolver a intelixencia a través do xadrez’ e Jorge Laplaza en Habilidades ‘intelectuais e xadrez’, todas elas extrapolables no ámbito educativo á súa aplicación xeral nas distintas áreas do coñecemento.

  • Aumenta a capacidade de concentración: unha das causas máis frecuentes coas que se relaciona o fracaso escolar é a falta de atención e concentración dos estudantes, unha capacidade que se pode fomentar facilmente coa práctica do xadrez, xa que require por parte do xogador un alto grao de concentración e observación para poder desenvolver a partida adecuadamente.

  • Exercita a memoria: xa sexa a memoria a curto prazo, para lembrar os movementos que se realizaron durante a partida, ou a longo prazo, para non esquecer outras partidas xogadas, a multiplicidade de alternativas ás que se enfronta o xogador de xadrez ten como resultado unha mellora na súa capacidade de reter e lembrar datos na mente.

  • Desenvolve o razoamento lóxico matemático: está demostrado que o razoamento e o proceso de análise utilizada no xogo do xadrez é moi similar ao que se usa nas matemáticas e, por tanto, a súa práctica pode ser beneficiosa para mellorar as aptitudes matemáticas dos alumnos.

  • Mellora a capacidade de resolución de problemas e toma de decisións: durante a partida o xogador de xadrez enfróntase a distintos problemas que debe resolver, analizando todas as solucións posibles e elixindo a máis adecuada, incluso moitas veces baixo a presión do límite de tempo para tomalas.

  • Incrementa a autoestima e o afán de superación: cada partida é un novo reto para o xogador, que tentará mellorar a súa habilidade para xogar cada vez mellor; así mesmo, cada vez que gaña unha partida o xadrecista aumenta a súa autoestima e valora a súa pericia no xogo. No caso de perder contribúe a potenciar a autocrítica.

  • Axuda a aprender a reflexionar, planificar e previr: en cada movemento o xogador debe reflexionar sobre todas as xogadas posibles e os ataques que pode recibir, de modo que poida anticiparse ás respostas do contrario e ter previstas con antelación as posibles liñas de xogo.

  • Pódeche interesar:

    Infografía | Fotografías | Investigacións