Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A contaminación radioactiva en Pombais non afectou á saúde dos seus habitantes, segundo un informe

A situación radiológica derivada do accidente de 1966 alterouse nesta comarca almeriense

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 08deNovembrode2002

O último informe realizado por expertos do Consello de Seguridade Nuclear (CSN) sobre o accidente ocorrido en Pombais (Almería) en 1966 revela que a contaminación derivada do suceso “non tivo incidencia sobre a saúde dos habitantes da zona afectada”, aínda que algunhas persoas “recibiron un certo nivel de dose interna”, fundamentalmente aquelas que “estiveron expostas directamente aos aerosois do accidente durante os momentos iniciais e a execución das operacións inmediatas de recuperación”. Este documento sobre a situación radiológica da zona de Pombais realizouse a petición do Centro de Investigacións Enerxéticas, Ambientais e Tecnolóxicas (Ciemat), antiga Xunta de Enerxía Nuclear.

Nas súas conclusións recoñécese que “os continuos e profundos cambios socioeconómicos que está a experimentar a comarca de Pombais, modifican a situación radiológica do accidente”. Neste sentido, o documento destaca que “a redución progresiva do tamaño das partículas de óxido de plutonio aumenta a súa mobilidade e a probabilidade de resuspensión, co que se incrementaría o risco de incorporación por inhalación, especialmente se levan a cabo movementos de terras”.

A alerta no Ciemat produciuse cando tiveron coñecemento de que se ían a desenvolver actividades urbanísticas e agrícolas na zona onde caeron as bombas, tras o accidente ocorrido fai agora máis de trinta e seis anos.

O 17 de xaneiro de 1966 un “B-52” das Forzas Aéreas de Estados Unidos chocou cun avión ama de cría “KC-135” sobre as costas de Almería, durante unha operación de carga de combustible en voo. O bombardeiro transportaba catro bombas termonucleares que se desprenderon e caeron sobre a zona. Una delas recolleuse intacta en terra, outras dúas chocaron violentamente contra o chan por un fallo na apertura dos paracaídas e a cuarta precipitouse sobre o mar, podendo ser recuperada semanas despois. Como consecuencia do impacto de dous das bombas sobre o chan, detonou o explosivo convencional que equipaba estes artefactos e entrou en ignición parte do seu núcleo, formándose un aerosol de plutonio que se dispersou pola acción do vento e contaminou a zona de Pombais e os seus arredores, no municipio almeriense de Cuevas de Almanzora.

Aerosol de plutonio

Una destas dúas bombas impactou nunha pequena vaguada de escaso interese agrícola, situada no termo municipal de Beira. O aerosol de plutonio xerado no impacto desprazouse cara ao pobo de Pombais e depositouse sobre unha zona cultivada. O outro artefacto caeu na canle dunha rambla que se atopa habitualmente seca e que discorre próxima ao pobo pola zona este. O aerosol que produciu dirixiuse fai una zona de cultivos de regadío, fóra do núcleo urbano.

Tras o accidente e baixo a dirección das Forzas Armadas estadounidenses, levou a cabo una operación paira retirar o plutonio e descontaminar os terreos afectados. Una vez concluída esta operación, a Xunta de Enerxía Nuclear (agora Ciemat), en colaboración co Departamento de Enerxía de Estados Unidos, puxo en marcha un programa de seguimento radiológico da poboación e das áreas afectadas, que continúa realizándose na actualidade.

Os resultados deste programa de seguimento radiológico mostran, segundo o informe do Consello de Seguridade Nuclear, que “existe contaminación residual na zona, observándose os maiores índices nunha parte do termo municipal de Beira e nas proximidades de Pombais. Segundo as conclusións do programa de seguimento sanitario, “o accidente non tivo incidencia na saúde dos habitantes de Pombais, aínda que nalgúns deles detectouse a incorporación de plutonio na fase inmediatamente posterior ao accidente, en cantidades inferiores ás que poden producir dano biolóxico”.

Estratexias de intervención

Fai máis de dous anos, o Ciemat informou o Consello de Seguridade Nuclear que había reevaluado o inventario de plutonio remanente da zona de Beira, concluíndo que nesa área queda máis plutonio do que se estimou inicialmente. Tamén documentou a existencia de dúas gabias enterradas na mesma zona que contiñan materiais contaminados da colisión dos dous avións, “cuxa actividade non se incluíu no inventario porque non fora posible obter una valoración exacta da mesma”. Ante isto, o Centro de Investigacións Enerxéticas Ambientais e Tecnolóxicas consideraba que había que intensificar a investigación nesa zona paira avaliar posibles estratexias de intervención, co fin de controlar os niveis de exposición derivados da contaminación remanente.

Por mor desta situación, os especialistas do CSN tiveron constancia de que os propietarios dos terreos situados en Beira estaban a considerar a posibilidade de desenvolver actividades agrícolas ou promover a utilización de chan con fins urbanísticos.

A partir dese momento, baralláronse diversas posibilidades de actuación, tras informar o Ministerio de Industria e Enerxía e, posteriormente, ao Ministerio de Ciencia e Tecnoloxía. Una das alternativas era que a Administración adquirise os terreos paira establecer alí unha área de investigación, pero as conversacións cos propietarios non chegaron a ningún fin, xa que se trataba dunha expropiación de terreos.

O informe do Consello de Seguridade Nuclear especifica nas súas conclusións que “a desintegración de plutonio en americio aumenta o nivel de exposición á radiación que procede directamente da contaminación do chan, co que o incremento da presenza de persoas nas zonas contaminadas podería dar lugar ao aumento das doses externas”.

Control radiológico

A tenor do exposto, o CSN considera que se debe restrinxir o uso da zona do termo municipal de Beira, na que caeu una das bombas termonucleares, “impedindo as actividades agrícolas e urbanísticas e, en xeral, todas aquelas que puidesen dar lugar á remoción de terras sen un control radiológico específico”.

Este organismo aposta por un plan extensivo de actualización da situación radiológica de toda a zona afectada polo accidente paira, no prazo de seis meses, dispor dun plano de contaminación superficial da área afectada e das zonas lindeiras, así como un plano da contaminación do subsolo no que caeron as dúas bombas termonucleares, “co detalle suficiente paira valorar o inventario total de actividade remanente en ambas as zonas”.

Paralelamente, o Consello de Seguridade Nuclear considera necesario que se continúe co programa de control sanitario e radiológico que leva a cabo desde 1966, tendo en conta que as prácticas agrícolas que se desenvolven na comarca de Pombais modifican de forma permanente a zona afectada polo accidente.

Finalmente, o CSN é partidario de establecer nesa zona un centro de investigación nuclear, xa que ofrece condicións paira estudar os radionucleidos na biosfera. Neste sentido, considera “do máximo interese que se analice a posibilidade de establecer un programa de investigación, dedicado fundamentalmente a este tipo de estudos que, ademais, redundará no control da situación radiológica da área afectada”.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións