Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A outra praga da pandemia: máis plásticos de usar e tirar

O distanciamento social e o temor a contaxiarnos do coronavirus que puidese permanecer en superficies aumentou o emprego de plásticos de usar e tirar que moitos descartaran

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Sábado, 24deOutubrode2020

Ademais das dramáticas consecuencias sanitarias, sociais e económicas do coronavirus, o novo escenario adoitounos a certos hábitos. Hoxe resulta impensable saír de casa sen máscara ou non limparse as mans con xel hidroalcohólico ao baixar do autobús, medidas clave para frear a transmisión e reducir a posibilidade de contaxio. Pero a covid-19 tamén nos obrigou a deixar de lado acciones positivas que, en maior ou menor medida, xa habiamos interiorizado. É o caso dos plásticos de usar e tirar, cuxa utilización rexurdiu.

O uso insustentable de plásticos de usar e tirar xa era unha ameaza antes da pandemia. E o rápido aumento na utilización de produtos plásticos para protexerse do virus empeorou a situación. Confírmano os datos: estímase que cada mes se empregan no mundo uns 129.000 millóns de máscaras desechables e 65.000 millóns de luvas, segundo un estudo de Environmental Science & Technology. Cada ano chegan ao mar máis de 13 millóns de toneladas de lixo, causando unhas perdas para a pesca e o turismo estimadas en 35.000 millóns de euros anuais, estima o Programa da ONU para o Medio Ambiente. Pero este aumento non se produciu só no ámbito sanitario, quizais o máis evidente e inevitable.

Os principais plásticos de usar e tirar na pandemia

Alerta a ONU de que o distanciamento social ha xerado unha avalancha de produtos enviados diariamente a fogares, embalados e envoltos en envases: recorremos cada vez máis ás compras en liña e á comida para levar. A isto súmase que as monodosis e os cubertos de plástico volveron a gañar terreo na hostalaría. Demos un paso atrás na batalla contra os plásticos non reutilizables?

Desde o inicio do estado de alarma, o 14 de marzo, incrementouse nun 15 % a cantidade de envases que acaban no colector amarelo. Esta cifra responde a un crecemento do consumo dentro dos fogares como consecuencia do confinamento, explican desde a organización de reciclaxe Ecoembes. Ese 15 % provén do recolleito polas plantas de selección, polo que ten xa en conta o parón da actividade económica (hostalaría, empresas) durante eses meses.

O temor a que o virus puidese permanecer na superficie durante días aumentou o uso de plásticos de usar e tirar que moitos xa descartaramos, como bolsas non reutilizables –para facer a compra– ou botellas de auga. “En momentos como este anteponse o risco a que che poidas contaxiar a pensar no dano ao medio ambiente”, asegura Ethel Eljarrat, investigadora científica do Departamento de Química Ambiental do Instituto de Diagnóstico Ambiental e Estudos da auga (IDAEA – CSIC).

residuos plastico
Imaxe: Alexas_Fotos

No ámbito sanitario é onde quizá máis aumentou o uso de plásticos non reutilizables, cos Equipos de Protección Individual (EPI) para o persoal hospitalario, “que inclúen produtos de material plástico dun só uso, como máscaras ou luvas”, puntualiza Eljarrat. O aumento do número de hospitalizacións tamén influíu, coa maior utilización de respiradores, xiringas, bolsas de sangue e outros produtos inevitables. Para facernos unha idea da magnitude, os residuos xerados en hospitais multiplicáronse por catro en Asturias ou País Vasco durante estes meses, situacións escalables a toda España.

Como reforzar a sensibilización

A correcta xestión da enorme cantidade de residuos que xeramos é, en tempos de pandemia, aínda máis imprescindible. Nos últimos meses, varias organizacións ecoloxistas han feito un chamamento para evitar que os plásticos en xeral e, en especial os que agora usamos de maneira máis frecuente, acaben na natureza.

Nesa liña, WWF lanzou a campaña ‘Recolle a luva’, que apela á responsabilidade cidadá para que se depositen as máscaras e as luvas no colector de restos e nunca no amarelo, destinado a envases de plástico, briks e latas. “Estes produtos non se reciclan porque hai que facer unha criba dos residuos e manipulalos, e correríase o risco de que o virus se puidese transmitir. Tras tiralos ao colector, a súa saída é a incineración ou o vertedoiro”, explica Eljarrat. De feito, durante o estado de alarma aprobouse unha orde que obrigaba a que todos os residuos susceptibles de estar contaminados por covid 19 depositásense na fracción resto, con independencia do seu material. A ONG fai fincapé en que unha natureza sa, cunha biodiversidade ben conservada, é a máscara máis eficaz e a mellor vacúa para loitar contra futuras pandemias.

Pola súa banda, Greenpeace, co apoio de máis de 100 expertos en saúde de todo o mundo, lembrou que os produtos e envases desechables non son inherentemente máis seguros que os reutilizables, e que estes poden usarse durante a pandemia desinfectándolos correctamente. A declaración asinada polos expertos desvela tamén que, para evitar a transmisión, pódese supor que calquera obxecto ou superficie nun espazo público –sexa reutilizable ou desechable– pode estar contaminado co virus.

reutilizar plastico
Imaxe: Shirley810

Non hai que esquecer que a xestión dos residuos debe ser a última opción, pois o esencial é que primeiro reduzamos o noso consumo, despois reutilicemos o que xa temos e reciclémolo cando xa non poida sernos útil de ningún modo.

Cara a onde apunta o futuro?

Grupos de investigación traballan a nivel mundial en busca de materiais alternativos aos baseados no petróleo, como aqueles procedentes da celulosa ou de diferentes algas. O fin é desenvolver opcións que ofrezan as mesmas vantaxes que tería o plástico, pero que sexan de orixe renovable, con maior vida útil ou máis facilmente degradables ou reciclables. Con todo, hai que ter en conta o ciclo de vida completo do material e non unicamente o residuo. É dicir, o papel é máis facilmente degradable e reciclable, pero implica deforestación, ademais da contaminación que xera a industria papeleira e de celulosa debido, entre outras causas, ao seu alto consumo de enerxía e auga, polo que a pegada ambiental do papel podería ser maior. Tamén hai que ter en conta que existen materiais que, a pesar de non proceder do petróleo, necesitan os mesmos tempos de degradación no mar, como os plásticos de orixe renovable compostables.

A pesar dos avances, Eljarrat lamenta que non contásemos xa con materiais máis sustentables. Para que o sexan, non só hai que fixarse no material en si, senón en todo o seu ciclo de vida, pois uno fabricado con fibras naturais pero cultivadas no outro lado do planeta tampouco é sustentable. “Se fixésemos os deberes a tempo, a aparición dunha pandemia como esta atopounos xa con alternativas menos daniñas para o medio ambiente. Con todo, non o fixemos e, antes que contaxiarnos, utilizamos o material plástico desechable do que dispomos”, conclúe. Nesa liña, o mundo necesita redeseñar a forma en que consumimos e cambiar a nosa arraigada cultura de usar e tirar.

O confinamento, un respiro para o planeta

A obrigación de permanecer en casa conxelou a actividade humana a gran escala, con consecuencias positivas para o medio ambiente. A ONU calcula que as medidas de confinamento provocaron a caída do 5 % das emisións de gases de efecto invernadoiro a nivel mundial, e tamén se apreciou unha mellora da calidade do aire e da auga.

Outro efecto secundario moi significativo do parón global é o atraso do Día da Sobrecapacidad da Terra. Esta é a data na que esgotamos os recursos naturais que o planeta é capaz de producir en 12 meses. Trátase dunha data que non deixou de adiantarse desde 1970, pero que en 2020 atrasouse case un mes, do 29 de xullo en 2019 ao 22 de agosto en 2020, como consecuencia da paralización da actividade mundial.

Con todo, este alivio resultou ser tamén temporal. “En canto regresouse á actividade, os niveis do aire volveron a ser os que eran, co que foi unha mellora exclusiva dos dous meses que estivemos confinados”, asegura Eljarrat. Aprendemos rápido a protexernos, pero aínda temos moito que aprender para preservar o medio ambiente. Cambiando os nosos hábitos e optimizando as actividades industriais para que teñan menor impacto ambiental podemos realmente ver un cambio na nosa contorna, co consecuente impacto positivo na saúde humana. Isto é especialmente importante nun momento no que convivimos cun virus que afecta o aparello respiratorio, polo que mellorar a calidade do aire é moi efectivo para afrontar virus deste tipo no futuro.

Para acceder a máis contidos, consulta a revista impresa.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións