Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Anxo Rivera. Xefe da área de Predición e Aplicacións do Instituto Nacional de Meteoroloxía

Cada vez prodúcense máis fenómenos meteorolóxicos extremos

Furacáns de gran magnitude en Estados Unidos, tornados e fortes treboadas en Cataluña, ademais doutros fenómenos como a seca, están a afectar zonas tan diversas como España ou o Amazonas. Os investigadores traballan en pescudar a orixe destes fenómenos e de constatar se están causados polos efectos do cambio climático e pola obra do ser humano. Anxo Rivera, Xefe da área de Predición e Aplicacións do Instituto Nacional de Meteoroloxía, considera que o máis preocupante é a acumulación destes fenómenos extremos no breve espazo de tempo do que se ten constancia.

O furacán ‘Vince’ chegou a España, aínda que finalmente foi perdendo forza. Que posibilidades hai de que España sufra as consecuencias dun furacán ou un tornado?

Os furacáns e os tornados son fenómenos distintos. Se se dan certas características nunha treboada, é probable que esta teña ligada algúns tornados. O furacán ten dentro de si distintas zonas de treboadas e ás veces cando tocan terra poden ir unidas a tornados. En España si se producen tornados e parece que cada vez máis, quizá porque os haxa ou porque os medios de observación e difusión son mellores. Con todo, os furacáns e os ciclóns tropicais non son tan comúns, porque España está fóra dos trópicos, aínda que quizá na zona de Canarias poida chegar se é posible a súa presenza. O que si poden formarse son ciclóns de latitudes medias, como o ‘Vince’, aínda que chegou á categoría de furacán pola forza do vento. Estes fenómenos si que poderían empezar a afectar a España.

Entón, O ‘Vince’ non foi un furacán?

Estes fenómenos reciben o nome científico de ciclóns tropicais, aínda que en distintas partes do mundo ponse un nome rexional: furacán na zona do Caribe ou tifón en zonas de Oriente. Ciclón tropical significa que se forma e vive nos trópicos. Desde ese punto de vista, o ‘Vince’ é un ciclón de latitudes medias. No momento en que alcanzou ventos de 120 quilómetros por hora, clasificouse como ciclón tropical, un furacán clase uno.

Feita esta puntualización, cales serían os últimos ciclóns de latitudes medias e os tornados que afectaron a España?

En canto a ciclóns de latitudes medias, coñecemos algúns no Mediterráneo, de pequena magnitude, co seu ollo e a súa formación típica nubrada en espiral, quizá cada 5 ou 6 anos. As denominadas baixas ou borrascas polares poden chegar tamén ao Cantábrico. O inusual do ‘Vince’ foi a súa aparición na zona de Azores e a súa traxectoria cara a España, porque nunca viramos algún nesa zona. En canto aos tornados, prodúcense todos os anos e a zona máis proclive é o Mediterráneo e o Sistema Ibérico. O que sucede é que son fenómenos de tan curta duración que moitas veces pasan desapercibidosOs tornados son fenómenos de tan curta duración que moitas veces pasan desapercibidos. Os últimos dos que tivésemos noticias son os que se produciron hai unhas semanas na zona de Cataluña, sobre todo en Barcelona. No Cantábrico adoitan suceder galernas ou mini galernas, pero son fenómenos distintos.

Falouse da falta de previsión dos Estados Unidos ante o ‘Katrina’. Poderíase facer algo máis?

Creo que se traballou aceptablemente ben. O que pasa é que hai furacáns que dan a cara 7-8 días antes, como o ‘Wilma’, que se forma nunha zona máis afastada e dá máis tempo a predicir a súa marcha. O problema xorde cando un furacán se forma moi preto da zona que vai sufrir as súas consecuencias, como o ‘Katrina’. Este formouse moi preto de Florida e por moito que se quixesen dar avisos rápidos, sabíase que o furacán chegaba en 36 horas. O Centro de Furacáns de Florida, que é o responsable para toda a zona atlántica, está a facer moi bo traballo, e máis nunha tempada tan complicada como a actual.

Conta España coas suficientes ferramentas científicas como para facer fronte a fenómenos naturais violentos?

O Plan Nacional de Predición e Vixilancia de fenómenos adversos leva moitos anos no Instituto, que se renova en coordinación con Protección Civil e as distintas autoridades. Dispón dun conxunto de sistemas para emitir avisos tanto a medio como a curto prazo, e en tempo real do tipo de fenómenos adversos que afectan á Península Ibérica: choivas intensas, nevadas, ventos fortes, temporais marítimos, etc. Para estes fenómenos que se producen de maneira máis normal contamos coa tecnoloxía e os sistemas de aviso necesarios. Outra cousa é que aparezan, polo cambio climático ou por outro tipo de evolución, fenómenos aos que non estamos adoitados, como este ciclón de latitudes medias, do que tamén fixemos un bo seguimento, posto que 12-18 horas antes xa dixemos por onde ía entrar e que tipo de ventos e precipitacións ía dar.

Ata que punto pódese prever a forza e dirección destes fenómenos naturais?

Hai fenómenos, como os tornados individuais, que polas súas dimensións espaciais e temporais non se poden predicir, senón que se fala de probabilidades de que se produzan. Non se pode predicir que ao sete e vinte da tarde sobre un pobo concreto vai aparecer un tornado de tal velocidade, pero pódese dicir que sobre tal comarca esta tarde poden producirse treboadas e que algunhas delas poderían levar aparellados tornados nelas. Con todo, a posible traxectoria, e mesmo, a intensidade de furacáns ou grandes borrascas pódese prever con 3 ou 4 días, A posible traxectoria e mesmo a intensidade de furacáns ou grandes borrascas pódese prever con 3 ou 4 días aínda que logo hai que ir facendo correccións.

A ciencia chegará a dar algún día predicións exactas?

Se por exactas quere dicir que ao sete da tarde nunha localidade concreta van caer 220 litros de auga, non. Agora, ir afinando cada vez máis no espazo e no tempo, e dicir que se poden exceder os 200 litros, ou especificar que se poden alcanzar entre 200 e 250 litros, si. De feito, estamos a afinar cada vez máis e estamos a traballar en predicións de carácter mensual e estacional, aínda que aínda teñen certas deficiencias, e creo que se vai a ir a máis. Os últimos 10 anos foron unha revolución na meteoroloxía, sobre todo porque os novos modelos numéricos afinaron moitísimo as predicións, pero chegar a unha exactitude completa nun sistema caótico como a atmosfera é imposible.

Os encoros de España atópanse en alerta, o Amazonas sofre unha das maiores secas dos últimos anos… É isto normal?

Só podo falar de España, non estudo outras zonas xeográficas. No noso país temos secas cíclicas e estamos quizá nun período dese tipo. O máis rechamante non é a seca que vivimos, que empezou o ano pasado e que aínda arrastramos, senón a súa intensidade, practicamente descoñecida. É a seca máis forte en moitas zonas de España desde que hai rexistros meteorolóxicos, e se non é a máis forte nalgunhas zonas, si é das primeiras. Creo que isto é o máis rechamante, que en moi poucos anos estánsenos acumulando fenómenos extremos. Fai un par de anos tivemos a onda de calor máis forte desde que temos rexistros, este inverno tivemos unha das ondas de frío máis fortes e a isto súmaselle unha seca extrema. Agora temos un ciclón de latitudes medias bastante inédito, unha tempada de furacáns que xa está a igualar o record da maior tempada… Esta acumulación de fenómenos extremos nun espazo de tempo breve débenos facer pensar.

Que se podería facer para solucionar o problema da seca?

Non hai unha solución a curto prazo. Demostrar que a seca está unida ao cambio climático é moi difícil. Hai que buscar unha solución a longo prazo, tomando as medidas oportunas para que o cambio climático fréese ou diminúa, pero é algo complexo, aínda que todos podemos contribuír, e hai que ter moi boa información sobre a evolución e aceptar outros tipos de vida menos agresivos coa natureza e menos caros en recursos ambientais e en produción de refugallos. Hai que aceptar que a Terra e a atmosfera son dinámicas e que hai que adecuarse a iso. O problema non é que iso sexa así, senón que agora o cambio é máis rápido e un cambio que antes duraba mil anos agora pódese dar en cen. Ese é o gran reto.

Fronte ao quecemento global hai quen afirman que en realidade nos achegamos a unha era glacial. Parece que os científicos non se pon de acordo.

Os últimos estudos avalados pola Organización Meteorolóxica Mundial confirman que o cambio climático está a producirse no sentido de que a temperatura media global do planeta está a incrementarse e que neste cambio acelerado algo tivo que ver a acción antropogénica, o ser humano. O que non está avaliado aínda é que tanto por cento corresponde á acción do home, e que tanto por cento corresponde a unha propia evolución natural da atmosfera, pero probablemente iso saberase proximamente, e é probable que a contribución humana sexa bastante elevada. O que logo puidese haber en certas zonas do planeta cambios de efecto contrario, como en Europa, porque se cambien as correntes oceánicas, estaría dentro do marco xeral do cambio climático.

E pode pasar que cando se avalíe sexa demasiado tarde?

É probable, pero o que non ten sentido é seguir incrementando a cantidade de gases invernadoiro, aínda que só sexa polo ben dos nosos fillos ou netos.

Que fiabilidade teñen os prognósticos do tempo da INM?

Depende do prazo. Un prognóstico a 24 horas é case fiable do todo, nun 80-90 por cento. Cando nos imos a prognósticos a 7 días se baixa a un 50-60 por cento, pero seguen sendo bastante útiles, e con prognósticos experimentais, mensuais ou estacionales, hai un certo sinal, pero aínda queda moito por mellorar.

Poderíase ter máis fiabilidade utilizando outros sistemas que non se atopan ao alcance da INM?

O Instituto forma parte de diversos centros, como o Centro Europeo de Proxección a Prazo Medio, que está en Reading, Inglaterra. É o primeiro centro a nivel mundial en predición numérica, tanto desde a escala do curto prazo ata a estacional. Na INM fomos pioneiros en Europa en análises de situacións de precipitacións intensas por satélite… Na INM fomos pioneiros en Europa en análises de situacións de precipitacións intensas por satélite Outra cousa é que ante actuacións concretas haxa unha mellor ou peor reacción por diversas causas, pero basicamente a tecnoloxía e a formación é todo o boa que pode ser neste momento no campo da Meteoroloxía.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións