Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Bolboretas ameazadas

Estes insectos, vitais para o funcionamento dos ecosistemas, diminúen en todo o mundo polo impacto humano

Son esenciais para o equilibrio ecolóxico da natureza e están ameazadas. Diversos estudos mostran o declive das bolboretas nun ámbito global. En Europa, un terzo das 435 especies coñecidas diminuíu a súa poboación. En España, das 232 especies catalogadas, ata un 10% sofre diversos graos de ameaza. E podería ser peor no futuro, a causa do cambio climático ou as agresións ao seu hábitat. Científicos e ecoloxistas reclaman máis medidas de protección e conservación para estes seres de tan belo colorido.

Bolboretas ameazadas en Europa e España

Img

As bolboretas son moito máis que uns bonitos e delicados insectos. Do mesmo xeito que as abellas, tamén en perigo, o seu papel na polinización é esencial para a supervivencia das flores e plantas e, por extensión, dos seres humanos. Como supoñen un elo crave na cadea trófica, a súa desaparición desequilibraría os ecosistemas. Nalgunhas partes do mundo serven mesmo de alimento para a poboación local, como os vermes de Maguey en México, e non se poden esquecer os beneficios que os vermes de seda proporcionaron durante séculos.

En Europa, un terzo das 435 especies coñecidas diminuíu a súa poboaciónA pesar diso, diversos estudos mostran o declive destes seres a escala global. En Europa, un terzo das 435 especies coñecidas diminuíu a súa poboación e preto dun 9% está en perigo de extinción. Así o sinala a última Lista Vermella de Especies Ameazadas da Unión Internacional para a Conservación da Natureza (UICN).

A perda de biodiversidade é máis dramática coas especies endémicas europeas, que non se atopan en ningunha outra parte máis do planeta. A UICN sinala que un terzo do total destes lepidópteros europeos son únicos, dos cales o 15% están ameazados, en especial, no sur do continente. A bolboreta grande e branca de Madeira, endémica desta illa portuguesa, non se volveu a ver desde hai 20 anos e, por iso, descríbese como “en perigo crítico de extinción”.

España, o país con máis biodiversidade de Europa, non é alleo a esta delicada situación. Os científicos catalogaron 232 especies distintas, das cales ata un 10% sofren diversos graos de ameaza. En particular, algunhas especies non o teñen fácil para sobrevivir. É o caso da bolboreta Apolo (Parnassius apollo), que xa non se atopa en varios sistemas montañosos andaluces, a Nena de Sierra Nevada (Polyommatus golgus), endémica nunha zona moi reducida, ou a Melanargia ines, que vive no centro e o sur da Península.

Principais perigos e como combatelos

ImgImagen: Alex Fernández Muerza
O Atlas de Risco Climático das Bolboretas Europeas sinalaba en 2008 ao quecemento global como un dos principais riscos para estes insectos. Os seus responsables aseguraban que Europa perderá gran parte das súas especies se continúa o actual ritmo de emisións de gases de efecto invernadoiro. España, un dos países máis ameazados polas secas en todos os modelos climáticos, será un dos máis afectados. Algunhas especies endémicas desaparecerán para sempre, subliñaban os expertos do estudo.

Estes aseguran que, no mellor dos casos, a metade do territorio europeo, onde habitan 147 especies, volverase inhóspito debido ao aumento da temperatura. A fuxida a latitudes situadas máis ao norte podería ser cada vez máis frecuente, predín. Por iso, a loita contra o cambio climático é, tamén para as bolboretas, de vital importancia.

Europa perderá gran parte das súas especies se continúa o actual ritmo de emisións de gases de efecto invernadoiro

A perda de hábitat é outro dos principais riscos das bolboretas. Entre os causantes, os desequilibrios no campo, tanto as prácticas agrícolas intensivas como o abandono do chan, a contaminación, o abuso de pesticidas e abonos químicos, os incendios, a expansión do turismo, a presión urbanística insustentable, en especial nas zonas costeiras, o impacto de determinadas infraestruturas, como as estradas, e o citado cambio climático. Os responsables da Lista Vermella destacaban este problema, sobre todo, no sur de Europa. En España, os efectos da desertización e a seca agravan esta situación.

Como medidas para axudar ás bolboretas, os seus defensores reclaman unha maior vixilancia das especies ameazadas e a aplicación de medidas efectivas para a súa conservación. A ampliación de zonas protexidas que impliquen todas as garantías é outra forma esencial de axudar a estes insectos. O labor en equipo entre expertos e administracións relacionadas co medio ambiente tamén é importante, engaden.

Img
O impulso de estratexias innovadoras de conservación pode contribuír a salvar a estes insectos. A organización ecoloxista internacional WWF impulsou fai catro anos a Reserva da Biosfera da bolboreta monarca. Esta especie (Danaus plexipus) é famosa por protagonizar todos os anos unha migración de millóns de exemplares desde EE.UU. e Canadá cara á calor de California e México. Con todo, os científicos detectaron un gran descenso da súa poboación. A propia WWF considerouna unha do dez especies máis ameazadas do planeta en 2010.

Situada en Michoacán, ao oeste de México, a reserva conta co apoio de axudas públicas e de empresas privadas. O seu obxectivo é protexer o hábitat de hibernación da bolboreta monarca e ofrecer ás comunidades locais novas fontes de ingresos sustentables. Algúns proxectos inclúen a recollida e venda de savia para fabricar trementina, a elaboración de tecidos artesanais ou o turismo ecolóxico.

O colorido mundo das bolboretas

ImgImagen: Alex Fernández Muerza
As bolboretas forman parte dos lepidópteros (lepis, escama e pteron, á), a orde animal que inclúe tamén a polillas e outros insectos. O seu nome en castelán provén de Mari, “póusache”, un xogo infantil de hai séculos. Atopáronse bolboretas en todo tipo de hábitats, desde desertos a montañas con neves perpetuas, e con tamaños desde tres milímetros ata 30 centímetros.

A cor das súas ás ten varias funcións. A camuflaxe fronte aos seus depredadores é unha delas. Os sistemas son moi diversos: simular a súa contorna, imitar a outros insectos, como avespas ou abellas, ou avisar do seu perigo. Algunhas especies son venenosas e así o fan ver con cores vermellas ou amarelos. Outras especies de bolboretas non venenosas válense desta coloración de advertencia para escorrentar aos seus inimigos. A coloración tamén ten unha función sexual, para o apareamiento das especies.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións