Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Cada ano prodúcense na Península Ibérica ao redor de 2.200 movementos sísmicos

O terremoto de Alxeria do pasado día 21 puido sentirse en todo o Mediterráneo español

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 03deXuñode2003

Os movementos sísmicos rexistrados a semana pasada en Alxeria volveron a pór de manifesto a preocupación polas catástrofes naturais, tan impredicibles como destrutivas. A relativa proximidade xeográfica do sismo máis devastador, o do pasado día 21, cuxos efectos puideron sentirse en Baleares e toda a costa mediterránea española, suscita dúbidas sobre até que punto una calamidade similar puidese chegar a darse tamén dentro de nosas propias fronteiras.

Cada ano prodúcense ao redor de 2.200 movementos sísmicos cuxos epicentros se localizan en España ou Portugal. A pesar do avultado da cifra, o noso país está considerado, a escala mundial, como de baixa sismicidad, aínda que se se ten en conta só o continente europeo, ese valor aumenta até alcanzar un grao medio. En Europa, a palma lévanlla países como Italia ou Grecia, moito máis activos sísmicamente que a Península Ibérica.

Deses 2.200 terremotos anuais, apenas dous ao mes son o suficientemente fortes como paira ser sentidos pola poboación, e moi poucos teñen a capacidade de ocasionar danos e vítimas. O resto, a inmensa maioría, pasan do todo inadvertidos paira os cidadáns do montón, aínda que son puntualmente rexistrados polas máis de cincuenta estacións que compoñen a Rede Sísmica Española, considerada como a mellor e máis avanzada de cantas existen en Europa.

En España, os terremotos tenden a concentrarse en áreas moi concretas, especialmente nas costas andaluzas e levantinas, Pireneos e Galicia, aínda que ocasionalmente prodúcense fortes tremores fóra destas zonas, fenómenos que intrigan de maneira especial aos sismólogos, xa que non responden os patróns habituais. Dous exemplos recentes destas “anomalías” son os movementos sísmicos rexistrados leste mesmo ano en Zamora, ambos cunha magnitude superior a 4 na escala Richter e que, á luz dos coñecementos actuais, simplemente non deberían haberse producido.

Imposible predicilos

“A palabra predición é tabú paira un sismólogo”, explica Emilio Carreño, o xefe de área da Rede Sísmica Española, organismo integrado no Instituto Xeográfico Nacional e dependente do Ministerio de Fomento. De feito, non existe forma de saber onde e cando vai producirse un tremor, nin cal vai ser a súa magnitude. “Que eu saiba -afirma Carreño-, só houbo un caso no mundo, e foi en China, no que se predixo con éxito un terremoto, evacuouse a tempo á poboación e salváronse moitas vidas”.

O que si se sabe é que a cortiza terrestre, una capa de entre 10 e 60 quilómetros de grosor (nos fondos mariños é moito máis delgada que nos continentes), atópase rota en varios fragmentos, as chamadas placas tectónicas, que se desprazan de maneira independente, separándose ou chocando unhas con outras, flotando sobre a inmensa masa de magma de 2.900 km. de espesor que compón o manto terrestre. Estas placas actualmente móvense a unha velocidade de 1 ó 2 cm. por ano. E cando una placa desprázase con respecto a outra lindeira, entre os bordos de ambas as prodúcense tensións, que se van acumulando ata que a roca fractúrase. O resultado é una violenta sacudida, ou terremoto.

Torsión

A Península Ibérica está sometida á presión de varias destas grandes placas. Por unha banda, a placa euroasiática, da que a propia Península forma parte, “empuxa” en dirección sur, en oposición frontal á placa continental africana, que se move cara ao norte. A este duelo súmase outra forza, a exercida desde o oeste pola placa dorsal oceánica. O resultado destas tres forzas combinadas sobre a Península é un movemento de torsión da mesma.

Este fenómeno de torsión é, precisamente, o responsable da maior parte dos terremotos que se producen na zona pirenáica, normalmente de escasa magnitude. O “choque”, no sur, das placas euroasiática e africana provoca, con todo, movementos sísmicos máis violentos, como os que se producen nas costas andaluzas ou o terremoto de Alxeria de hai pouco máis dunha semana. Máis raros son os “terremotos intraplacas”, é dicir, os que teñen lugar lonxe dos bordos das placas continentais, como os xa mencionados tremores de Zamora de hai algúns meses, que non teñen explicación aparente.

Non parece probable que en España se produzan terremotos superiores a unha magnitude 6 na escala de Richter. De feito, apenas se se contabilizaron una ducia de tremores que superen este valor desde o ocorrido en Tabernes (Valencia), en 1396.

Nas escalas que manexan os sismólogos non son perceptibles pola poboación os tremores que teñan una magnitude inferior a 3,5 na escala de Richter. Movementos entre 3,5 e 6 son capaces de causar lixeiros danos en edificios e outras estruturas. Una magnitude que oscile entre 6 e 8 pode causar graves danos en cidades. Os sismos con magnitudes superiores a 8 son coñecidos como “grandes terremotos” e carrexan a destrución total de cidades e outras obras humanas.

Aínda que cada terremoto ten una magnitude única, o seu efecto sobre as poboacións varía enormemente segundo a distancia ao epicentro, as condicións do terreo, os estándares de construción e outros factores talles como a profundidade á que se produciu o sismo. Estes efectos son precisamente os que mide a escala de intensidade, ou Mercalli, que se expresa cun único número romano, entre o I e o X.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións