Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Carril de bicicletas

Poucas vías e en malas condicións
Por miren 20 de Setembro de 2002

Non hai localidade española que non conte coa súa plataforma cidadá en favor da promoción do uso da bicicleta. Desprazarse pola cidade neste vehículo segue sendo perigoso, por non mencionar o arriscado dos traxectos entre cidades. Quizá por iso aínda son poucos quen van traballar, á universidade ou, simplemente, de compras en bicicleta. Ante este panorama, proliferaron diversas asociacións de usuarios de bicicletas que teñen ante si o arduo labor de popularizar o uso da bicicleta como medio de transporte, xa que España é un dos países da UE nos que menos se utiliza a bicicleta.

Pouca tradición

A escasa tradición que hai no país paira desprazarse habitualmente neste vehículo de dúas rodas e as poucas vías habilitadas paira este uso xustifican a distancia respecto de Europa. O manual «En bicicleta, cara a cidades sen malos fumes», publicado pola UE paira promover o uso urbano da bicicleta afirma que «fundamentalmente, é a falta das condicións necesarias o que impide moverse en bicicleta». Ademais, atribúe ao risco de roubo, á densidade de tráfico automobilístico, ao exceso de velocidade e á falta de respecto dos automobilistas cara aos ciclistas este escaso emprego do popular vehículo.

A pesar de ser o berce ciclistas tan ilustres como Miguel Induráin, Perico Delgado ou Mariño Lejarreta, España atópase á cola da UE en penetración da bici como transporte habitual dos seus cidadáns. Así, segundo o manual da UE, no noso país só o 4% da poboación utiliza una ou dúas veces por semana a bicicleta, mentres que noutros estados da súa contorna as cifras alcanzan o 8% en Francia, o 17% en Italia, o 29% en Bélxica, o 33% en Alemaña, o 50% en Dinamarca e o 66% en Holanda, que é sen dúbida o país máis avanzado do mundo no que ao uso de bicicletas refírese.

Outro dato revelador da escasa popularidade deste vehículo entre nós é o que afirma que cada español percorre ao ano un media de 24 quilómetros en bicicleta, en tanto que os franceses fan 87 quilómetros, os gregos 91 quilómetros, os belgas 327 quilómetros, os alemáns 300 quilómetros, os daneses 958 quilómetros e os holandeses 1.019 quilómetros. E é que en España hai 231 bicicletas por cada mil habitantes, fronte ás 727 de Holanda.

Pero a situación comeza a cambiar. As esixencias que en materia ambiental impón a UE, ademais das demandas dos cidadáns, provocaron que os municipios comecen a incentivar o transporte público, o uso compartido de vehículos e a bicicleta. «A utilización desenfreada do coche paira desprazamentos individuais é incompatible coa mobilidade da maioría dos cidadáns», sinala o informe da UE.

O compromiso da UE paira reducir emisións de gases de efecto invernadoiro, xunto coa promesa de mellorar a calidade do aire, leva ás cidades a reformularse a súa política de transportes, que deberá ir encamiñada a apoiar e fomentar proxectos e condutas en favor dunha contorna urbana máis saudable. E neste sentido, a UE cre que a bicicleta xogará un papel capital nos próximos anos. En consonancia coas demandas dos grupos que fomentan o uso da bicicleta e coas esixencias comunitarias, as cidades comezan a ver una nova rede de estradas, alternativas ás súas vías urbanas habituais: os carrís bici.

No entanto, non todas estas vías de cor vermella, marcadas cun sinal azul e redondo cunha bicicleta branca no centro, son iguais. O Ministerio de Fomento distingue entre vía ciclista (que é o termo xeneralizado paira todas e que inclúe a todas as estradas especificamente acondicionadas paira as bicicletas); carril-bici (cando discorre encostado á calzada); carril bici protexido (con elementos laterais -vaias ou sebes- que o separan do resto da calzada); aceira-bici (con trazado independente da estrada, pero que transcorre ao longo dunha beirarrúa) e senda bici (vía paira peóns e bicicletas que discorre por espazos abertos, parques ou bosques).

Que normas rexen nestas vías?

A nivel estatal non hai ningunha norma específica que rexa a circulación neste tipo de vías, salvo que «os condutores de bicicletas teñen prioridade de paso respecto dos vehículos a motor, cando circulen por un carril-bici, paso paira ciclistas ou beiravía debidamente autorizada paira uso exclusivo de condutores de bicicletas», segundo recolle o Código de Circulación. A Dirección Xeral de Tráfico, a partir da última reforma da Lei de Seguridade Viaria do 19/12/01 que entrou en vigor o 21/01/02, regula unicamente a circulación dos ciclistas en estradas nas que tamén transitan outros vehículos, como coches, motos, camións, etc. Así, a lei sinala que cando os ciclistas non dispoñan dunha vía ou parte da mesma especialmente destinada a eles, circularán pola beiravía da dereita.

No caso específico das vías ciclistas, as poucas normas que existen son as ordenanzas municipais, que dita cada localidade, e, por suposto, as normas básicas de tráfico (os semáforos e pasos de peóns, sobre todo). CONSUMER EROSKI estudou dous exemplos: Barcelona e San Sebastián.

Na capital catalá, á marxe das vías ciclistas, as ordenanzas municipais permiten ás bicicletas circular pola beirarrúa, sempre que esta teña una anchura de máis de cinco metros, respéctese a prioridade dos peóns e non se superen os 10 km/h. Acéiralas-bici son as máis problemáticas, ao compartir percorrido coas beirarrúas e, por tanto, cos peóns. As cruces con rúas transversais efectúanse mediante a presenza de liñas descontinuas de cor branca sobre as bandas, de maiores dimensións, do paso peonil. Nos lugares onde non hai cruzamento viario pero si paso de peóns, o carril-bici interrompe a súa sinalización horizontal, quedando a preferencia de circulación paira os peóns.

Pola súa banda, a capital guipuscoana recentemente puxo en marcha o carril-bici no Paseo da Cocha. Denomínanse bidegorri (a tradución literal ao castelán significa carril vermello, en clara alusión á cor do asfalto que os cobre) e non contan aínda cunha normativa concreta, aínda que fontes municipais afirman que xa hai un acordo paira redactar una nova ordenación da circulación.

Aumento de ciclistas

O número de bicicletas que circulan polas poboacións creceu. A conexión dos distintos carrís bici, que antes acababan en calquera avenida frecuentada por coches, foi un factor importante. Só en Barcelona, a flota incrementouse un 20% en cinco anos e segundo datos municipais ao redor de 20.000 ciclistas circulan pola cidade de luns a venres e ao redor de 90.000 cicloturistas durante os festivos.

Con todo, desde a asociación donostiarra de ciclistas urbanos Kalapie apúntase, pola contra, que se avanzou moi pouco. «Non hai un esforzo da Administración central por fomentar o uso da bicicleta», engaden desde a organización, que matiza que os únicos que fan algo por que aumente a circulación en bicicleta son os municipios. «Con facer carrís bici non basta», sinalan desde Kalapie, «o que hai que fomentar tamén é a interconexión entre as vías ciclistas e facilitar o acceso dos ciclistas no transporte público».

Do que ninguén dúbida é que se está producindo un cambio de mentalidade en favor dunha «política de desprazamentos respectuosa co medio ambiente urbano», como asegura a UE no seu manual.