Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Clara Casanova, Fondo para a protección dos animais salvaxes (FAPAS)

Os problemas que levaron aos osos ao bordo da extinción seguen presentes

O Fondo para a protección dos animais salvaxes (FAPAS) é un claro exemplo de que a conservación do medio ambiente implica a cada vez máis cidadáns. Xurdida dun grupo de amigos en 1982 para protexer aos voitres dos Picos de Europa, converteuse nunha ONG con 17 traballadores que se apoia basicamente na axuda dos seus 21.000 colaboradores de toda España, e en diversas empresas e entidades privadas. Na actualidade, o FAPAS desenvolve numerosas actividades vinculadas á conservación das especies da fauna ibérica en perigo de extinción e os ecosistemas naturais onde viven, para o que colabora con outras asociacións conservacionistas. Clara Casanova (Madrid, 1975) encárgase das tarefas de apoio nos distintos proxectos da organización. Licenciada en Ciencias Ambientais, Casanova traballou como técnico de medioambiente na xestión de proxectos europeos LIFE e desenvolvido labores de consultoría relacionadas coa planificación e xestión en diversos espazos naturais protexidos de toda España.

Vostedes tratan de axudar a que non se extingan animais como o lobo, o oso ou as aves carroñeras. Cales deberían ser as medidas para evitalo?

No caso do oso e o lobo é fundamental seguir loitando contra o furtivismo e desenvolvendo accións de mellora do seu hábitatPara estas tres especies, así como para calquera outra ameazada, é indispensable incidir sobre as causas que están a pór en risco as súas poboacións. No caso do oso e o lobo é fundamental seguir loitando contra o furtivismo e desenvolvendo accións de mellora do seu hábitat, evitando o seu fragmentación e promovendo suficientes recursos alimenticios. No caso do oso pardo, a plantación de árbores froiteiras que sirvan como recurso alimenticio ao oso pardo tamén foi durante anos una das nosas principais liñas de traballo. En definitiva, ante as ameazas destas especies o FAPAS utilizou a ‘Acción directa’, actuando a pé de campo e dando unha solución práctica a problemas reais mediante a achega de alimentación suplementaria aos voitres, buscando lazos ilegais, denunciando apertura de pistas, instalando colmeas, plantando froiteiras, etc. Así mesmo, realizamos un esforzo constante por vincular a distintos colectivos nas nosas campañas de conservación: cazadores, propietarios de leiras, apicultores, concellos, voluntarios, escolares, etc.

Podería darme cifras de cantos destes animais quedan na Península Ibérica?

Haberá unhas 30.000 parellas de aves carroñeras en España, os 85% voitres leonados e o resto, voitre negro, alimoche e quebrantahuesos. Respecto da poboación de lobos, en 2003 oscilaba entre 1.700 e 2.500. A poboación ao norte do Douro non corre perigo e está en expansión; de feito, é especie cinexética en Castela León. Ao sur do Douro, o tema está máis complicado, sobre todo a poboación de Sierra Morena, en claro perigo. En canto ao oso pardo, na Cordilleira Cantábrica conta con 130 exemplares no núcleo occidental cantábrico e 30 no oriental. En Pireneos non hai cifras concretas, aínda que se calculan 18 no Pirineo Central e 5, incluíndo o tres machos autóctonos que quedan, no occidental.

Quen son os responsables de que se chegou a esta situación?

En parte toda a sociedade, xa que o feito de que se destrúa un bosque para construír unha autovía que demanda a propia poboación ou para que se planten árbores de rápido crecemento que proporcionen madeira á nosa sociedade de consumo é responsabilidade de todos.

Por que elixiron traballar a favor destes animais e non outros?

Os gandeiros, cazadores e demais colectivos seguen considerando ao oso unha ameazaAs actuacións de conservación que favorecen a estas especies están a ter así mesmo un impacto positivo sobre outra fauna que comparte hábitat con elas; pequenos mamíferos, aves, anfibios, réptiles, etc.

Está a ter resultado a introdución de osos procedentes doutros países?

A introdución de osos, polo menos a primeira nos anos 96-97, si se pode considerar un éxito. Os animais adaptáronse ao medio e lograron reproducirse e expandirse. A cuestión é que os problemas que levaron á poboación autóctona ao bordo da extinción seguen presentes.

Cales son eses problemas?

Por unha banda, os intereses de gandeiros, cazadores e demais colectivos, que seguen considerando ao oso unha ameaza. E por outro, a paulatina deterioración do hábitat, debido a infraestruturas turísticas, explotacións madeireiras, etc.

De todos os proxectos que desenvolven, cales lles están dando máis satisfaccións?

A loita contra o furtivismo é a actividade que indubidablemente máis ‘desgustos’ dánosO “Seguimento e Control Fotográfico da Poboación de Oso Pardo Cantábrico” que realizamos ininterrompidamente desde 1997, achega indicios de como ano tras ano vai aumentando de forma lenta pero continuada a poboación de oso pardo, loxicamente, grazas a outras campañas desenvolvidas paralelamente polo FAPAS e outras organizacións, como a plantación de froiteiras, que contribúen a mellorar a calidade do seu hábitat. Estas accións son as que verdadeiramente están a contribuír ao incremento do número de exemplares.

O “Proxecto de Conservación de Aves Carroñeras“, o primeiro traballo de conservación nos inicios do FAPAS, tamén está a nos dar alegrías nos últimos tempos. Un exemplo diso é a recuperación da poboación de voitre leonado no Val de Trubia (Asturias), que entre 2004 e 2005 aumentou o seu éxito reprodutor nun 37% grazas a achéguelos de alimentación suplementaria, uns 2.500 quilos de restos de animais, que realiza o FAPAS nas épocas máis críticas de reprodución, xusto un mes antes da eclosión dos ovos e dous meses despois do nacemento dos pitos.

E o que lles dá máis desgustos?

A loita contra o furtivismo é a actividade que indubidablemente máis ‘desgustos’ dános, pero que ao mesmo tempo nos fai ser implacables. Precisamente hai un mes localizamos 5 trampas ilegais no Parque Natural de Somiedo especialmente deseñadas e colocadas estratexicamente para capturar osos. Así mesmo, un tema que nos preocupa especialmente é o impacto que está a ter sobre a fauna salvaxe a retirada de cadáveres de gando doméstico por mor da normativa europea para o control e a erradicación do a encefalopatía esponxiforme bobina (tamén coñecido como ‘mal das vacas tolas’).

Que está a suceder?

Non podemos obviar o papel sanitario das aves carroñeras, limpando o monte e as estradas de animais en descomposiciónNa actualidade, os cadáveres de animais domésticos deben de ser incinerados, o que supón que miles de quilos de carne que antes eran utilizados por aves carroñeras, oso pardo e lobo, xa non estean dispoñibles no seu medio natural. De feito, unha das nosas actuais liñas de traballo ten como obxectivo introducir unha modificación no actual regulamento europeo sobre encefalopatías para conseguir que as zonas con presenza osera queden exentas da obrigatoriedade de retirar cadáveres.

Hai xente que afirma que non vale a pena loitar por estes animais, e nalgúns casos, como as aves carroñeras, non teñen boa prensa precisamente…

Nos nosos días, a conservación da biodiversidade dun territorio é algo que reclama a sociedade moderna. Desde logo que haberá xente que considere unha bobada protexer aos osos, pero hai moita máis xente que así o esixe. Para mostra está o exemplo dos Vales do Trubia ou Somiedo. O oso e o seu tirón turístico han conseguido levantar unha economía local que estaba polos chans. Respecto das carroñeras e a súa mala prensa, non podemos obviar o papel sanitario que cumpren limpando o monte e as estradas de animais en descomposición que doutra maneira poderían pór en risco a saúde humana.

Dise que as cegoñas xa non emigran, ou que polo menos o fan en datas raras. A que se debe?

Moitas cegoñas brancas xa non emigran a África porque atopan novas fontes de alimentación como vertedoiros e vertedoiros ao descubertoMoitas cegoñas brancas xa non emigran a África porque atopan novas fontes de alimentación como vertedoiros e vertedoiros ao descuberto que lles permiten conseguir o suficiente alimento para sobrevivir durante o inverno.

Podería indicarme algún plan de futuro para os próximos meses?

Nestes momentos, o FAPA está a empezar a traballar no municipio de La Pernía (Palencia), situado no Parque Natural de Fontes Carrionas e Fonte Cobre, nunha das mellores zonas de alimentación para a poboación oriental de oso pardo que na actualidade conta cuns 30-40 exemplares. Para iso asinouse un Acordo de Custodia do Territorio co Concello da Pernia e con varios propietarios de leiras privadas. Entre as actuacións que poremos en marcha nesta área atópase a revegetación con arbustos e árbores silvestres, as rozas de matogueira, a rexeneración de pasteiros ou o favorecimiento da polinización. Parte destas actuacións serán financiadas pola Fundación Territori i Paisatge.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións