Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Compostaxe paira acabar cos residuos

Cada vez máis consumidores e plantas industriais utilizan este sistema paira transformar o lixo orgánico en varias aplicacións ecolóxicas
Por Alex Fernández Muerza 10 de Novembro de 2009
Img composter

Fronte ao aumento dos residuos e a súa acumulación en vertedoiros, a compostaxe é una das posibles solucións. O lixo orgánico convértese nun material capaz de enriquecer plantas e colleitas, ou de loitar contra a contaminación. Un sinxelo colector, uns cantos consellos e un pouco de paciencia son suficientes para que calquera consumidor composte na súa casa. A gran escala, diversas instalacións industriais utilizan tamén este sistema en todo o mundo. As iniciativas paira xeneralizalo son cada vez máis numerosas e os consumidores poden beneficiarse delas.

Paira que serve compostar

/imgs/2009/11/composter01.jpg

España xera máis lixo que a media europea e recicla un 40% menos, segundo datos de 2007 da oficina estatística comunitaria, Eurostat. O resultado: o 60% dos residuos acaba nos vertedoiros (a media da UE é do 42%).

A compostaxe pode ser una alternativa ecolóxica e económica paira reducir a cantidade de residuos orgánicos urbanos, agroforestais e gandeiros. Do mesmo xeito que no sistema convencional, utilízase un colector paira depositar os restos, denominado compostador. Pero o lixo non leva ao vertedoiro, senón que se aproveita. Os microorganismos do compostador realizan un proceso de descomposición aeróbica (con osíxeno) que transforma o lixo en compost. Si realízase de forma adecuada, non xera malos cheiros.

A compostaxe pode ser una alternativa ecolóxica e económica paira reducir a cantidade de residuos orgánicos

A materia resultante pódese aproveitar como complemento ao abono en agricultura e xardinaría, paira controlar a erosión, mellorar a estrutura dos chans e recuperar os deteriorados ou paira destruír organismos patógenos. O compost tamén se utiliza en sistemas de biorremediación, paira degradar hidrocarburos do petróleo e outros compostos tóxicos e conseguir a súa reciclaxe.

O resultado pódese obter con diversas técnicas: en activo ou quente, en pasivo ou a temperatura ambiente, ou mediante a utilización de lombrigas vermellas ou da familia Lumbricidae (vermicompost).

A produción de compost en España a partir de refugallos biodegradables móvese na media da Unión Europea (17%), desvela Eurostat, pero está lonxe de países como Austria, que alcanza o 38%. As comunidades autónomas que máis compostan son a valenciana e a cántabra, segundo o informe “Sustentabilidade en España”, do Ministerio de Medio Ambiente e Medio Rural e Mariño (MARM).

A compostaxe tamén pode ser una boa práctica de educación ambiental. As organizacións ecoloxistas, as institucións locais ou os centros educativos poden pór en marcha un programa paira facer compost. Desta maneira, apréndese o valor da redución de residuos, o proceso natural de descomposición ou como as plantas o utilizan paira crecer.

Consellos prácticos paira compostar

Diversas institucións publicaron información práctica paira penetrarse no mundo da compostaxe. En Internet pódense descargar algúns destes contidos, como o “Manual de compostaxe” da Consellería de Agricultura e Pesca da Xunta de Andalucía, a “Guía de compostaxe doméstica” da Mancomunidade Comarca de Pamplona ou o “Manual de compostaxe doméstica” do Departamento paira o Desenvolvemento Sustentable da Deputación Foral de Guipúzcoa.

/imgs/2009/11/composter02.jpgOs consumidores tamén poden contactar cos responsables de Medio Ambiente do seu concello ou a súa comunidade autónoma. As institucións pon en marcha diversas iniciativas prácticas e formativas que se poden aproveitar. Si non as hai, os cidadáns máis proactivos poden solicitalo. Pola súa banda, organizacións ambientais como “Amigos da Terra ou “Ecoloxistas en Acción promoven diversas actividades prácticas paira fomentar o uso da compostaxe.

As persoas máis decididas e amañadas poden construír a súa propio compostador. Varios manuais ofrecen ideas paira fabricar estes colectores. Os materiais poden ser reutilizados e moi variados: palets de madeira, caixas de froita, bidóns, malla metálica, ladrillo, etc.

Outra posibilidade é adquirir algún dos modelos que diversas empresas comercializan desde hai anos: con electricidade paira acelerar o proceso, naturais sen axuda eléctrica, especiais paira vermicultura, paira usos rurais ou urbanos, etc. Os prezos oscilan entre 60 euros e 290 euros. Marcas como Nature Mill, Sustainable Community Development, Joraform ou Tumbewood deseñan compostadores paira todos os gustos e necesidades. En España, traballan empresas como Compostadores.

Que se pode compostar e que non

/imgs/2009/11/compostaje01.jpgUna gran cantidade de residuos poden compostarse. Os máis coñecidos (e abundantes) son as peles de froita e vexetais, follas e herba. Pero a lista de materiais é numerosa:

  • Da cociña: pousos de café e os seus filtros, bolsas de té, servilletas de papel usado, caixas de cartón (en anacos pequenos), bolsas, pratos e toallas de papel, restos de pan, pizza, pasta e arroz cocidos, galletas, cereais, bolsas de celofán (non de plástico), cascas de froitos secos (fóra das de noz), herbas e especias caducadas, tapóns de cortiza, queixo con moho, xeado derretido, marmelada, acirra ou conservas caducadas, cervexa e viño pasados, escarvadentes.
  • Do baño: toallitas faciais usadas, cabelo do cepillo, rolos de papel hixiénico, esponxas naturais, recortes das uñas, ouriños, restos de produtos con 100% de algodón, aplicadores de tampones de cartón, condóns de látex.
  • Do resto da casa: roupa vella de algodón e la, pelusa da secadora, contido da aspiradora ou a súa filtro, prensa vella, plantas de interior mortas e as súas follas, flores, mistos, cinzas da cheminea ou a grellada.
  • Da oficina: recibos, facturas e outros documentos usados, sobres (menos os de xanela de plástico), labras de lapis, notas adhesivas, cartóns de visita (salvo as plastificadas).
  • De restos de festas: envoltorios, manteis e serpentinas de papel, globos de látex, rafia, palla decorativa, árbore de Nadal.
  • De animais domésticos: pelo de can ou de gato, excrementos e as camas de coellos e hámsteres, xornal e excrementos da parte inferior da gaiola de paxaro, plumas, heno de alfalfa ou pellets paira alimentar aos coellos, masticables paira cans, alimentos paira peixes, comida seca paira cans ou gatos.

A lista de materiais que poden introducirse no compostador é numerosa

A lista pode ampliarse cos seguintes residuos, aínda que neste caso con precaución: produtos lácteos (en pequenas cantidades), grans (poderían atraer a roedores e outras especies), agullas de piñeiro, pelusa da secadora (si tivo roupa con fibras naturais) e malas herbas.

Os restos que nunca deberían acabar no compostador son: excrementos de can ou gato (poden introducir parásitos e infeccións), restos de carne e ósos, maionesa, aderezos paira ensalada, materiais plastificados ou tratados de forma química.

Cidades que se apuntan á compostaxe

Algunhas institucións locais tomáronse en serio a práctica da compostaxe. San Francisco é a primeira cidade de Estados Unidos que aprobou, a finais de outubro, una lei paira xeneralizar este sistema entre os seus cidadáns. Na actualidade, os seus habitantes evitan que o 72% dos seus residuos urbanos acabe en vertedoiros. Coa nova lei, aspiran a lograr o 100% en 2020.

/imgs/2009/11/composter03.jpgPoderá multarse aos cidadáns que non composten, pero en xeral o recibimento da nova lei foi positivo. As institucións locais ofrecen asesoramento e formación, así como colectores e cubos gratis.

En Reino Unido, a Rede Nacional de Compostaxe Comunitaria (CCN) funciona desde 1996 paira xeneralizar esta práctica entre os británicos de maneira colectiva. Os seus responsables coordinan uns 300 grupos e colaboran con 17 concellos. A Sociedade de Reciclaxe Comunitaria do Leste de Londres facilita o material necesario aos veciños que queiran participar.

Grazas á compostaxe, San Francisco aspira a evitar os vertedoiros en 2020

En España tamén se poden atopar diversas iniciativas paira practicar a compostaxe tanto de forma individual como en grupo. Unhas 200 familias de cinco municipios castelán manchegos participan nun proxecto piloto paira reciclar os residuos orgánicos e convertelos en compost. Paira iso recibiron uns pequenos colectores e unhas clases de formación práctica.

En Sevilla, a organización ecoloxista Amigos da Terra puxo en marcha una experiencia de compostaxe comunitaria. Os seus impulsores explican que esta modalidade é máis indicada paira grandes cidades, onde a maioría das persoas carecen de espazo. Os participantes, cidadáns e centros educativos levan os seus residuos orgánicos ao compostador colectivo.

As institucións máis interesadas na compostaxe crearon o ano pasado a Rede Estatal de Entidades Locais pola Compostaxe Doméstica e Comunitaria. A súa sede está en Rivas Vaciamadrid, a localidade española con maior cantidade de compostadores e vermicompostadores, con máis de 900 participantes. Pola súa banda, a Rede Española de Compostaxe reúne a máis de 300 expertos de empresas, universidades e centros de investigación especializados neste sistema.

Instalacións industriais de compostaxe

A compostaxe a gran escala ofrece moitas posibilidades. A cidade estadounidense de Boston planea a construción dunha gran planta urbana que aproveitaría o metano xerado na descomposición do material orgánico e producir electricidade paira 1.500 fogares.

En España tamén se poden atopar varias iniciativas. Salamanca estreou en xuño una planta única polas súas características. A instalación integra a compostaxe de residuos vexetais en ciclo pechado, a actividade de viveiros e a investigación en laboratorio. Cun investimento de case 900.000 euros, esta central dará traballo a trece persoas discapacitadas (os seus impulsores, Viveiros A Arca, pertencen á Asociación Salmantina de Pais de Discapacitados Intelectuais).

En Andalucía, a Consellería de Agricultura e Pesca concederá axudas paira a construción de plantas de compostaxe nas industrias alimentarias desta comunidade. O seu obxectivo é aumentar o aproveitamento do alperujo, a pulpa da froita e outros subproductos deste sector.

En Murcia a empresa Cespa (filial do grupo Ferrovial) xestiona desde 2003 una planta de tratamento de residuos sólidos urbanos cun sistema de compostaxe en nave pechada. A instalación ten capacidade paira reciclar 140.000 toneladas de lodos ao ano paira convertelos en abono, e utiliza biogás como enerxía. O investimento ascendeu a 22 millóns de euros, financiados pola UE.