Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Cultivos ecolóxicos sen pesticidas industriais, como o fan?

A agricultura ecolóxica utiliza diversos métodos e sustancias "naturais" para combater as pragas

Os produtores de agricultura ecolóxica non poden utilizar pesticidas industriais, xa que os consideran nocivos para o medio ambiente e a saúde dos consumidores. Neste artigo varios expertos en agricultura ecolóxica explican como combaten as pragas, mesmo cando a prevención non é suficiente, e sinalan os inconvenientes e desafíos dos pesticidas ecolóxicos.

Agricultura ecolóxica: así combate as pragas

Imaxe: Justin

Alain Sabalza, técnico do Consello de Agricultura e Alimentación Ecolóxica de Euskadi (ENEEK), explica que a loita ecolóxica contra os parásitos consiste en manter a súa poboación nuns niveis aceptables sen pretender eliminalos. O obxectivo é lograr un equilibrio entre todos os elementos do agroecosistema, de maneira que se autorregule. Para iso, utilízanse varias prácticas preventivas:


  • Manter a biodiversidade: tanto nos cultivos como con vexetación á súa ao redor.

  • Aproveitar os antagonismos: altérnanse cultivos inhibidores do patógeno con outros que hospedan poboacións antagónicas. Así mesmo, diversas asociacións de plantas teñen efectos inhibidores ou biocidas e algunhas especies fan de planta “trampa”.

  • Achegar materia orgánica: estimúlase a poboación microbiana do chan que protexe de certas pragas.

  • Utilizar un calendario de plantación adecuado: nalgúns casos sementas temperás poden evitar ataques severos de pragas.

  • Regar de forma correcta: pode previr o crecemento de determinados patógenos.


A agricultura ecolóxica busca un equilibrio entre todos os elementos para que se autorregulenOs agricultores ecolóxicos utilizan tamén insecticidas “naturais”. Leire Ibarretxe, técnica de Biolur , a Asociación para o Fomento da Agricultura Ecolóxica en Guipúzcoa, aclara que hai moitas clases, que proveñen de extractos de plantas (os máis empregados, extracto de Neem, piretrinas ou extracto de crisantemo, quassia amase, preparados de helecho, ortiga, etc.), minerais (xabón potásico) ou biolóxicos (Bacillus thuringiensis, virus da granulosis da carpocapsa, etc.), mesmo inimigos naturais (soltas de insectos), que se elixen en función da especificidade, do tipo de praga e da súa intensidade.

Cando a prevención non é suficiente

Mariluz Alonso, doutora en Ciencias Químicas e investigadora da Universidade do País Vasco (UPV/EHU), sinala que se a praga é moi forte, os insecticidas “ecolóxicos” non poden actuar, “e na maior parte dos casos, os seus efectos tardan días en notarse, polo que se teñen que combinar con outros produtos e/ou técnicas”.

Se a prevención non ten éxito, segundo sabalza, utilízanse tres métodos: físicos (preparados fitosanitarios, como colas entomológicas, trampas cromáticas e cebos luminosos, mosquiteras en xanelas de invernadoiros, etc.); biolóxicos (organismos antagonistas para diminuír a capacidade do patógeno); e químicos (biopreparados, produtos vexetais e minerais que reforzan a resistencia de plantas, inhiben o desenvolvemento dos parásitos ou actúan como insecticidas).

Cando se recorre a estes insecticidas, Leire Ibarretxe indica que xa hai un desequilibrio no sistema e os tratamentos máis suaves “se cadra non teñen a suficiente eficacia”. Con todo, sostén que en produción ecolóxica sempre se conta cunha porcentaxe de posibles perdas de entre un 10% e un 20% segundo cultivos. Ademais, nun horto ecolóxico manéxanse entre 20 e 30 especies diferentes (segundo tempada) por estación, de maneira que o risco está moi diversificado.  

Inconvenientes e desafíos dos pesticidas ecolóxicos

Alain Sabalza afirma que para lograr o mesmo rendemento que a agricultura convencional requírese máis coñecemento e pode involucrar máis traballo, máis risco e máis incerteza. A cambio, engade Leire Ibarretxe, obtéñense unhas colleitas sen produtos nocivos para o medio ambiente nin a saúde dos consumidores e cóidase a terra para futuras xeracións.

José Miguel Mulet, doutor en Química e profesor da Universidade Politécnica de Valencia (UPV), asegura que algúns métodos “ecolóxicos” non o son tanto e apunta algúns exemplos: o espinosad, insecticida estrela en agricultura ecolóxica, é pouco específico e mata a abellas e outros insectos beneficiosos; as rotenonas asociáronse a enfermidades como o Parkinson; a bacteria Bt se espolvorea polo campo pero se se pon en plantas transxénicas xa non é “ecolóxica”; algunhas sustancias “naturais” son menos biodegradables que as “sintéticas”; ou os insectos antagónicos que se converten ao final noutra praga.

Víctor Gonzálvez, coordinador do equipo técnico da Sociedade Española de Agricultura Ecolóxica (SEAE), recoñece que necesitan mellorar máis as súas técnicas: “moitas receitas caseiras a base de plantas, como os extractos de allo, requiren de maior investigación para coñecer as súas propiedades”.

A ciencia pode axudar a mellorar os cultivos e minimizar o impacto no medio ambiente. No Departamento de Química Analítica da UPV/EHU, onde investiga Mariluz Alonso, desenvólvense insecticidas microencapsulados. “Fórmase unha capa ao redor dun composto activo para liberalo de forma controlada e máis segura para o agricultor e o medio ambiente. Ao ser de tamaño micrométrico, pasa desapercibido para o insecto”, segundo a investigadora.

Mulet sinala que no Centro de Ecoloxía Química Agrícola (CEQA) da UPV realizan investigacións moi interesantes, como o uso de feromonas, zeolitas e moleculas que inhiben o desenvolvemento normal do insecto.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións