Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Dez millóns de europeos viven nas inmediacións de volcáns

As erupciones do Etna e o Reventador lembran que hai máis de 500 volcáns activos no mundo

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 07deNovembrode2002

O 24 de agosto do ano 79, o Vesubio entrou en erupción e sepultou as antigas cidades italianas de Pompeya, Herculano, Stabia, Oplontis e Taurania. En cuestión de horas, unhas 2.000 persoas morreron sepultadas baixo toneladas de materia volcánica ou asfixiadas polo fume que emanaba do volcán.

Hoxe en día, o Vesubio é una pacífica montaña en cuxos arredores viven algo máis de tres millóns de persoas, a maioría na cidade de Nápoles. Pero esta calma é aparente: os vulcanólogos consideran que o Vesubio volverá á actividade tarde ou cedo.

As recentes erupciones do Etna, en Sicilia, e do Reventador, en Ecuador, son un bo recordatorio de que hai máis de 500 volcáns activos en todo o mundo, aínda que Europa non é una zona especialmente densa neste sentido. Si déixase ao carón o caso de Italia e as súas illas, co Etna e o Stromboli en actividade permanente, soamente hai volcáns en Noruega e en Grecia.

Fóra do continente propiamente devandito, o vulcanismo ten exemplos destacados nas Canarias, co Teide á cabeza, os Azores e Islandia; tres arquipélagos cuxa formación se debe precisamente a este fenómeno. En conxunto, preto de 10 millóns de europeos viven nas proximidades de volcáns.

“Hai tres tipos de volcáns: activos, inactivos e durmidos”, explica o geólogo Chema Hernández, do Museo Miramón Espazo da Ciencia en San Sebastián. Os activos son aqueles que expulsan materia volcánica constantemente, mentres que os inactivos “son volcáns mortos nos que non existe perigo algún de erupción”. Os durmidos alternan períodos de calma cos de actividade. É o caso do Vesubio e do Teide, montañas que tarde ou cedo volverán arroxar lava.

Os volcáns son aberturas naturais da cortiza terrestre que permiten a saída do magma, composto de materiais rochosos fundidos a grandes temperaturas. O magma ascende por condutos chamados “chemineas” impulsado por masas gasosas e salgue á superficie en forma de lava, bloques sólidos, cinza e gases. Ao acumularse e arrefriarse, todos estes materiais forman o característico cono volcánico, a montaña, en cuxa cima se atopa o cráter, a boca da cheminea.

Volcáns xenerosos

A vantaxe dos volcáns sobre outros fenómenos naturais é que é posible prognosticar a erupción cun grao de precisión razoable. “Trátase de fenómenos xenerosos”, opina o vulcanólogo Jesús Ibáñez, do Instituto Andaluz de Geofísica na Universidade de Granada. “Un terremoto non se pode predicir, sabemos o que ocorre cando xa empezou. Con todo, una erupción vén anunciada por indicadores que coñecemos ben”. Estes síntomas son, entre outros, un incremento da actividade sísmica, que anuncia a chegada do magma á superficie, e un aumento da emisión de gases como o radón.

“Sabemos cando vai ocorrer, pero non o momento exacto nin a magnitude”, explica Ibáñez, quen subliña a importancia da prevención sobre a predición. “Se se toman as medidas necesarias, pódense evitar traxedias como a do Nevado do Ruiz, en Colombia en 1985”. A erupción matou a 20.000 persoas porque as autoridades non evacuaron á poboación a pesar dos avisos dos vulcanólogos.

Vulcanismo en España

En España, a comunidade volcánica por excelencia son as Illas Canarias. Lanzarote, Tenerife, A Palma e O Hierro teñen rexistradas 17 erupciones volcánicas. Case sempre foron pouco explosivas e de escasa duración. A máis importante foi a de Timanfaya, en Lanzarote, en 1730, que durou nada menos que seis anos e obrigou a evacuar á poboación. A historia dos volcáns e as illas é tan antiga que hai rexistradas erupciones volcánicas desde fai 30 millóns de anos. A última tivo lugar en 1971, no volcán Teneguía, da Palma.

Almería, Murcia, Cidade Real e Xirona son outras cidades españolas que tamén contan con algún tipo de rexistro volcánico. Concretamente en Olot, provincia de Xirona, rexistrouse una erupción fai uns cen mil anos.

O Norte peninsular, pola súa banda, está moi afastado de calquera fenómeno deste tipo, aínda que non sempre foi así. Fai 85 millóns de anos, durante o Cretácico, o que agora é a costa cantábrica estaba unida ao actual litoral francés e os territorios actuais de Guipúzcoa e Biscaia eran un fondo mariño. Nese momento creouse una gran fisura que comezou a arroxar lava e a separar o que, co tempo, chegarían a ser as dúas costas. Como explica Chema Hernández, este fenómeno “causou a apertura do Mar Cantábrico e, ao rotar a Península Ibérica en sentido inverso ás agullas do reloxo, produciuse o plegamiento que deu orixe aos Pireneos”. Durante o comezo do período pérmico (fai 280 millóns de anos), en Asturias producíronse algunhas erupciones dun vulcanismo ácido e explosivo.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións