Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Economía circular: como facer máis polo medio ambiente con menos

O modelo de produción e consumo da Estratexia de Economía Circular reduce a pegada que deixamos no planeta aproveitando ao máximo os recursos e reducindo residuos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Sábado, 06deFebreirode2021
reducir reutilizar economia circular Imaxe: Anete Lusina

A nosa forma de producir e consumir pon contra as cordas ao planeta, pois espreme os recursos naturais a un ritmo superior ao que tarda en  repolos. O sistema actual consiste en producir, usar durante algúns días ou, ás veces, mesmo minutos, e tirar ao lixo. Isto tradúcese en que consumimos por encima das nosas posibilidades e necesidades reais e deixamos una enorme pegada detrás. Tanto é así, que se estima que só España necesita dúas veces e media a súa superficie paira abastecer o nivel de consumo dos seus habitantes, polo que a xestión das grandes cantidades de residuos converteuse nun grave problema. Paira tratar de porlle solución, en xuño España presentou a súa “Estratexia de Economía Circular”, una folla de ruta co 2030 como data límite paira lograr os seus obxectivos. Contámosche que implica paira produtores e consumidores.

A Estratexia de Economía Circular é una folla de ruta paira repensar a economía, a sociedade e a relación co medio ambiente dunha forma integral. En definitiva, senta as bases paira transitar dun modelo lineal (comprar-usar-tirar) a outro circular, no que os recursos, os materiais e os produtos mantéñanse na economía o maior tempo posible e no que se reduzan os residuos ao mínimo.

A estratexia de España toma como referencia o Plan de Acción paira a Economía Circular da Comisión Europea, adoptado en marzo do ano pasado. Trátase dun dos principais elementos do Pacto Verde Europeo, un novo programa paira lograr un crecemento sustentable. Con medidas ao longo de todo o ciclo de vida dos produtos, esta iniciativa ten por obxecto adaptar a economía a un futuro ecolóxico e reforzar a súa competitividade, protexendo ao mesmo tempo o medio ambiente e conferindo novos dereitos aos consumidores.

Os 6 obxectivos da Estratexia de Economía Circular

A estratexia española inclúe seis cambios crave paira alcanzar una economía circular no ano 2030:

  • Reducir nun 30 % o consumo nacional de materiais en relación co PIB (Produto Interior Bruto), tomando como ano de referencia o 2010.
  • Incrementar a reutilización e preparación paira a reutilización até chegar ao dos residuos 10 % municipais xerados.
  • Reducir a xeración de residuos un 15 % respecto do xerado en 2010.
  • Diminuír a emisión de gases de efecto invernadoiro por baixo dos 10 millóns de toneladas de CO2 equivalente.
  • Mellorar un 10 % a eficiencia no uso da auga.
  • Reducir a xeración de residuos de alimentos en toda a cadea alimentaria 50 % de redución per cápita no fogar e consumo comerciante polo miúdo e un 20 % nas cadeas de produción e subministración a partir do ano 2020.

Empresas comprometidas e consumidores responsables

O abusivo modelo lineal agrávase, ademais, por uns hábitos de consumo desmedidos, como o de roupa ou o daqueles produtos que substituímos por outros antes de que deixen de funcionar ou esgoten o seu ciclo de vida útil. Por tanto, o papel dos consumidores é esencial nesta transición cara a un modelo circular, no que se priorice a reutilización e o aproveitamento de recursos.

Na actualidade, cubrir as nosas necesidades como persoas e como sociedade implica exercer una elevada presión sobre o medio ambiente e exceder os seus límites. Nese sentido, a estratexia española insta as empresas a comprometerse con produtos sustentables, deseños regenerativos e reutilización de materiais, pero tamén promove o poder dos consumidores paira facer una compra responsable. Por tanto, os esforzos por lograr una economía circular terán impacto en moitos niveis da vida cotiá. “Gran parte dos cidadáns xa comezaron a transitar cara a este consumo responsable, e quen non o fixeron veranse forzados a emprender ese camiño”, explica Rikardo Minguez, profesor do Máster en Economía Circular da Universidade do País Vasco (UPV/EHU).

reutilizar economia circular
Imaxe: ready made

Economía circular na industria alimentaria e a cesta da compra

Este plan identifica as áreas prioritarias nas que incorporar este reto paira lograr una España circular. Uno deles é o sector agroalimentario, pesqueiro e forestal. Un terzo dos alimentos producidos no mundo son desperdiciados e estímase que esta industria é responsable de cerca do 25 % das emisións de CO2. Por iso, esta iniciativa promove:

  • Sistemas de produción menos contaminantes.
  • Novos métodos de rega máis eficientes.
  • Fomento e impulso das razas autóctonas.
  • Aposta pola innovación e a dixitalización do sector.
  • Dar una segunda vida a descártelos de pesca: aquelas capturas accidentais –exemplares danados ou dunha talla inferior á legal, especies de menor valor comercial…– que a Unión Europea (UE) prohibe devolver ao mar poden converterse en fariñas ou fertilizantes.
  • Desenvolver a estratexia “Máis alimento, menos desperdicio“, dirixida a reducir as perdas e o malgasto alimentario, á valorización da comida refugada e ao fomento de técnicas de consumo responsable e eficiente.

Estas iniciativas compleméntanse desde Europa, onde se impulsou recentemente a estratexia “From Farm To Fork” (da granxa á mesa), con medidas paira mellorar o sistema alimentario da UE e reforzar a agricultura ecolóxica.

Con este cambio de modelo, os consumidores deberemos, segundo Minguez:

  • facer compras diarias e semanais que se axusten ás nosas necesidades, sen máis racións das necesarias.
  • ter ben ordenada a neveira e a despensa paira non deixar que se caduque nada.
  • facer receitas de aproveitamento “como as nosas avoas”.

Economía circular e residuos electrónicos

Máis dunha vez un aparello deixa de funcionar, sen darlle un mal uso e sen razón aparente. O motivo pode estar na obsolescencia programada, da que existen dous tipos:

  • Obsolescencia técnica. Consiste en acurtar de forma intencionada a vida útil dos produtos paira incentivar a compra duns novos. Algunhas veces, deberase a unha peza que rompe e paira a que non hai reposto, e outras responderá a unha incompatibilidade cun novo software.
  • Obsolescencia percibida. En ocasións, os propios consumidores, tentados de ir á última ou de ter o dispositivo máis moderno, refugan os seus sen que isto responda a un mal funcionamento, senón a pura moda.

Nese sentido, a estratexia contempla que os dispositivos electrónicos sexan deseñados paira durar máis e ser reutilizables e reciclables de forma segura, eliminando calquera sustancia perigosa. “Produtores e consumidores comprométense a prolongar a vida útil do produto, coa reutilización, a reparación e o reacondicionamiento como prioridade”, matiza Minguez.

Así mesmo, este plan inclúe o impulso da servitización (ou estratexia de orientación a servizo), un novo modelo de negocio no que una empresa xa non se limita a vender produtos senón produto-servizo, como, por exemplo, a reparación no caso de que se estrague.

reparar
Imaxe: Obsahovka

Ademais, nesta folla de ruta tamén se ten en conta o potencial da xestión destes residuos, cunha marxe de mellora enorme, xa que a reutilización de aparellos eléctricos e electrónicos representa unha pequena porcentaxe sobre o total de aparellos recolleitos. Segundo datos do informe ‘The Global E-waste Monitor 2017′, elaborado pola Universidade de Nacións Unidas (UNU), en España refúganse 930.000 toneladas de residuos eléctricos e electrónicos e só recóllense e reciclan 198.000 toneladas (un 21%).

Economía circular na moda

Outra das áreas prioritarias é a industria téxtil, un sector que fai un uso intensivo dos recursos naturais paira conseguir as materias primas virxes. “O seu impacto no medio ambiente é enorme, desde os fertilizantes paira cultivar o algodón e o petróleo paira a fabricación de fibras sintéticas até os produtos químicos paira a tinguidura das teas ou a enerxía e a auga necesarias paira a produción”, lembra Minguez. Ademais, esta pegada non se limita á fabricación, pois no lavado das pezas prodúcese tamén una liberación non intencionada de microplásticos ao mar. Así mesmo, a roupa é tratada, cada vez máis, como un produto desechable, e esta moda rápida ou fast fashion expón un serio problema. En España, só recíclase o 1 % da roupa, e cada habitante refuga una media de 6,6 quilogramos ao ano.

Por iso, a estratexia obriga, a partir de 2025, a recoller, reutilizar ou reciclar os residuos téxtiles. É dicir, existirá un cubo de lixo extra, específico paira depositar a roupa. Tamén se pretende avanzar na sustentabilidade co uso de fibras naturais, como as follas de piña, e fomentando que gañen espazo nos nosos armarios fibras como o lyocell, elaborado a partir da celulosa da madeira de árbores como eucaliptos, piñeiros, abetos ou haxas.

Economía circular e plásticos

Así mesmo, “veremos como o plástico se reduce por deseño e elimínase todo o innecesario”, agrega Minguez. De feito, complementaria á Estratexia de Economía Circular, España conta cunha nova Lei de Residuos, que prohibe algúns plásticos dun só uso, como os bastoncillos e as pajitas, e establece un imposto sobre o seu uso. Ademais, os Estados membros teñen até xullo de 2021 paira cumprir coa nova directiva europea sobre prevención e redución do impacto de determinados produtos de plástico no medio ambiente.

“O obxectivo é que todo o plástico de uso alimentario sexa reutilizable, reciclable e libre de aditivos tóxicos. Paira conseguilo, implantaranse novos sistemas de recolección e fomentaranse cambios no comportamento do consumidor que aseguren que todo o plástico sexa reutilizado ou reciclado. Con todo, paira conseguilo, aínda non está claro que medidas vanse a tomar nin os prazos reais”, apunta Rikardo Minguez.

Economía circular no sector transporte

Por último, esta estratexia tamén se materializará en cambios na mobilidade urbana. “Nunha cidade circular ideal, o sistema de mobilidade urbana debería ser accesible, seguro, alcanzable e efectivo”, agrega Minguez. Paira logralo, os sistemas de transporte funcionarán con electricidade de fontes de enerxía renovables, basearanse no transporte compartido e estarán automatizados na medida do posible. “Como cidadáns, gozaremos máis do transporte público e das rúas e, cando adquiramos un vehículo, teremos que optar por un vehículo eco que cumpra con criterios de durabilidad, facilidade de mantemento e eficiencia”, conclúe este experto.

O camiño cara a unha economía circular require esforzos e cambios por parte de todos. Algúns serán adaptacións de usos e costumes máis sustentables que coñecen ben as xeracións maduras. Pero, noutros aspectos, o cambio será disruptivo e os cidadáns deberán adaptarse e modificar as súas pautas de  consumo xa que, ademais dunha economía máis competitiva e climáticamente neutra, este plan tamén busca contar con consumidores máis empoderados.

Para acceder a máis contidos, consulta a revista impresa.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións