Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Foca monxe do Mediterráneo

Desaparecida fai unhas poucas décadas do litoral español, diversas accións tratan de recuperar esta especie en grave perigo de extinción


Aínda que pareza incrible, o mar Mediterráneo alberga focas nas súas augas. Trátase da Monachus monachus, coñecida popularmente como foca monxe do Mediterráneo. E resulta sorprendente porque é difícil atoparse cunha: só quedan uns 400 exemplares, dos cales aproximadamente 200 atópanse repartidos no Mediterráneo Oriental (Grecia e Turquía), ao redor de 150 nas costas do Sahara Occidental, e uns 20 en Madeira, segundo o Catálogo Nacional de Especies Ameazadas. Estas cifras converten a este fócido nun do dez mamíferos en maior perigo de extinción da actualidade.

É un do dez mamíferos con maior perigo de extinción da actualidadeA foca monxe, tamén coñecida como lobo de mar, abundaba no Mediterráneo, o mar Negro e o Atlántico, onde formaba grandes colonias nas praias das illas próximas ao litoral. Nas costas de Baleares, Cataluña, Alacante, Murcia e Almería foi tamén un animal frecuente ata a súa desaparición nos anos 50 e 60. De feito, algúns topónimos baséanse nelas: Illa da Cova de Lobos (Murcia), Punta do Llop marí (Alacante) ou Illa de Lobos (Forteventura, Canarias). O último exemplar español, coñecido popularmente como “Peluso”, foi descuberto en 1978 nas illas Chafarinas, preto de Melilla, e desapareceu tras ser salvado dunha rede que lle comprimía o corpo. Os exemplares que se avistan esporadicamente na actualidade nas Chafarinas pertencen á exigua poboación da costa alxerina e marroquí.

As razóns da súa desaparición son diversas:


  • Acoso con todo tipo de armas e trampas polos pescadores, que as consideraban culpables da redución das capturas, cando en realidade se debeu á propia sobrepesca. Neste sentido, os mariñeiros chamáronlle lobo de mar por buscar o sustento, uns 20 quilos diarios de peixes, lagostas e polbos, nas súas redes de pesca

  • Degradación e ocupación industrial e turística do litoral, é dicir, do hábitat de reprodución da especie

  • Nas illas Canarias, a extinción foi anterior, debida á caza masiva durante a Idade Media por parte dos mariñeiros, para a obtención de coiro, graxa e carne


Diversas institucións e ONGs desenvolven varios traballos para salvar a esta especie. A Dirección Xeral de Conservación da Natureza do Ministerio de Medio Ambiente e a Viceconsejería de Medio Ambiente de Canarias puxeron en marcha, con fondos comunitarios LIFE, un proxecto de recuperación da especie para a fauna española mediante a súa reintroducción nas illas Canarias orientais, a partir de exemplares da colonia de Cabo Branco. Segundo os seus responsables, calquera desastre, como unha marea negra, unha infección vírica ou o derrube das covas que utilizan de refuxio, pode pór en grave perigo a misión. Por exemplo, en 1997 a colonia de Cabo Branco reduciuse drasticamente debido probablemente á toxina producida por un tipo de alga.

Outro proxecto similar é o Plan de Acción Internacional para a Recuperación da Foca Monxe no Atlántico Oriental, dentro do Convenio Especies Migratorias ou Convenio de Bonn, no que ademais de España, participan Portugal, Marrocos e Mauritania, así como diversas entidades, como a Fundación CBD-Hábitat ou a ONG Annajah. Así mesmo, o Fondo para a foca monxe (FFM) realiza un seguimento da especie e campañas de sensibilización en Marrocos, Alxeria e Tunes. Pola súa banda, un proxecto da Fundación Territorio e Paisaxe, creada por Caixa Catalunya, puxo en marcha un plan para que en 8 anos esta especie habite de novo a costa catalá.

Principais características da foca monxe

Img
O termo Monachus provén do grego e significa monxe, posto que por unha banda viven en illas ou covas afastadas, o que lles daba un aire de monxes ermitáns, e doutra banda porque o seu notable papada forma uns pliegues ao redor do pescozo que lembran o hábito dos monxes franciscanos. Citada por primeira vez na Odisea de Homero, atopáronse restos óseos destas focas en covas de Málaga hai 14.000 anos. A súa pelame é de cor gris ou marrón nas partes superiores e esbrancuxado no ventre. Dispón dun corpo robusto, unha cabeza redondeada e unhas extremidades curtas provistas dunhas pequenas uñas, podendo medir tres metros de longo e pesar máis de 300 quilos.

O xénero Monachus fórmano tres especies. Ademais da foca monxe do Mediterráneo, atópase a foca monxe do Caribe (Monachus tropicalis) e a foca monxe de Hawaii (Monachus schauinslandi). A foca monxe do Caribe non soportou a presión humana e foi declarada extinguida hai só 20 anos. Pola súa banda, a especie hawaiana logrou conservar na actualidade uns 2.000 exemplares, grazas a que as illas que habitaban foran áreas militares protexidas, e ao labor de científicos e autoridades que desenvolveron un ambicioso programa de seguimento e recuperación.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións