Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Garoña, pecha ou segue en funcionamento?

Diversos expertos en enerxía nuclear sinalan as claves para entender se pecha ou non a central burgalesa de Garoña
Por Alex Fernández Muerza 3 de Xuño de 2013
Img garona
Imagen: Nuclenor

O 6 de xullo expira a licenza de explotación da central nuclear de Santa María de Garoña (Burgos). Todo parece que levará a cabo, salvo sorpresa de última hora, tendo en conta a actualidade dos últimos meses que parecía indicar a continuación da súa actividade. Este artigo sinala se Garoña pecha ou non pecha, apunta a cronoloxía dos últimos movementos nesta central nuclear e explica se debe pechar ou a súa enerxía é imprescindible.

Garoña: pecha ou non pecha?

Todo parece indicar que a central nuclear de Garoña asumirá o cesamento da súa explotación o próximo 6 de xullo, o que abriría así o proceso cara ao seu peche definitivo.

Con todo, os acontecementos das últimas semanas parecían indicar o contrario. O 16 de maio, a responsable da planta, Nuclenor (propiedade de Endesa e Iberdrola), pedía ao Ministerio de Industria, Enerxía e Turismo (Minetur) a revogación parcial da Orde Ministerial que regula o peche da instalación, para “manter a posibilidade de solicitar a renovación da autorización de explotación vixente que permita continuar nun futuro coa operación da central”.

Garoña continúa parada e con todo o combustible irradiado na súa piscina
Fontes consultadas de Nuclenor afirman estar nunha situación de “incerteza” e remiten ás súas notas de prensa oficiais para coñecer o seu pronunciamento.

Francisco Castejón, experto en enerxía nuclear de Ecoloxistas en Acción, sinala que “Nuclenor botou un claro pulso co Goberno para conseguir mellores condicións para Garoña e o resto de nucleares. Todo indica que non chegaron a un acordo”. Carmen Monforte, experta en enerxía do diario Cinco Días, cre que “todo apunta a que as empresas aspiran a que o Executivo amplíe a vida de todo o parque nuclear de 40 a 60 anos. Só así -consideran- compensaríalles os investimentos”.

Na actualidade, fontes do Consello de Seguridade Nuclear (CSN), o organismo encargado de regular as condicións de seguridade nuclear e protección radiológica en España, explican que, tras a decisión de Nuclenor do pasado decembro, Garoña continúa parada e con todo o combustible irradiado almacenado na súa piscina.

Cronoloxía dos últimos movementos en Garoña

Os vaivéns ao redor da central nuclear de Garoña enténdense mellor se se coñece a cronoloxía dos últimos anos que conduciron á situación actual:

  • Xuño de 2009: a licenza de explotación expira o 6 de xullo de 2013 e o Goberno ten que tomar unha decisión un mes antes como moi tarde, é dicir, o 6 de xuño de 2013. O Executivo pide un informe ao CSN que di que a central podería funcionar ata 2019 coa condición de que realice unha serie de cambios en 2013.
  • Outubro-novembro de 2011: as probas de tensións realizadas polo CSN a raíz do accidente de Fukushima obrigarían a Garoña a levar a cabo investimentos entre 2013 e 2014.
  • Primavera-verán de 2012: o trámite da lei de medidas fiscais que grava o combustible gastado encarece o kWh nuclear. Esta lei entrará en vigor o 1 de xaneiro de 2013. Nuclenor asegura que Garoña xa non lle é rendible, a non ser que se suavicen as condicións.
  • 29 de xuño de 2012: unha nova orde Ministerial modifica a de xuño de 2009, segundo a cal se autorizaría a Garoña a funcionar ata 2019. Para iso, debería facer os cambios pedidos polo CSN. Nuclenor aduce que tería que gastar uns 130 millóns de euros. Os seus responsables, que teñen de tempo ata o 30 de setembro, non piden a prórroga.
  • 28 de decembro de 2012: Garoña para, extrae o combustible gastado do núcleo e deposítao na súa piscina.
  • Xaneiro de 2013: o CSN empeza os trámites para o cesamento de explotación.
  • Primavera de 2013: o Goberno anuncia unha reforma do sector eléctrico.
  • 22 de maio de 2013: Nuclenor solicita ao Minetur unha prórroga dun ano máis para continuar igual, en parada fría, e ver que depara a nova lei de medidas fiscais. O Minetur remítelle a petición ao CSN, que autoriza a prórroga o 27 de maio, “con gran dano na súa imaxe de independencia”, segundo Castejón. Na resolución, o CSN di que se Garoña desexa reiniciar a súa operación, deberá realizar antes todas as reparacións que lle solicitou. Como o Minetur non se sitúa, Nuclenor non pode solicitar a prórroga porque non mediou a orde Ministerial.
  • 3 de xuño: os trámites para o peche continúan. O CSN aproba o expediente de cesamento de explotación.
  • 4 de xuño: Nuclenor presenta no Minetur a documentación oficial sobre o cesamento de explotación.
  • 6 de xuño: o Minetur non aproba ningún cambio e o CSN envía o expediente de cesamento de explotación. Salvo imprevistos, Garoña deberá terminar a súa explotación o 6 de xullo.
  • 6 de xullo: se non ocorreu ningún cambio, Garoña acabará a súa explotación. A partir de entón ábrese un proceso que podería levar varios anos ata o seu desmantelamento e peche definitivo. Desde o CSN explican que todo se debe facer segundo uns protocolos para garantir a máxima seguridade, e pon o exemplo do desmantelamento da central nuclear José Cabrera, a primeira que entrou en operación en España. Esta instalación cesou a súa explotación o 30 de abril de 2006. Os traballos de preparación do desmantelamento finalizaron en 2010. A Empresa Nacional de Residuos Radioactivos (Enresa) posúe a autorización para realizar o desmantelamento, que se estima finalizará en 2015.

Garoña debe pechar ou a súa enerxía é imprescindible?

Francisco Castejón sostén que Garoña debe pechar, sobre todo, porque “é unha central moi vella, con numerosos problemas de seguridade. De feito é idéntica ao reactor número 1 de Fukushima . En caso de accidente, afectaría as poboacións, territorio, cultivos e ecosistemas de catro comunidades autónomas: Castela e León, A Rioxa, Aragón e Cataluña. Ademais, a súa xeración de residuos radioactivos agrava o problema de España coa xestión destas sustancias, aínda sen unha solución técnica satisfactoria”.

Con todo, fontes do Foro da Industria Nuclear Española aseguran que “as centrais nucleares españolas son seguras e os datos operativos mostran ao longo dos anos o bo funcionamento dos reactores do noso país”. En canto ás probas de tensións que se obrigou a levar a cabo aos reactores europeos tras Fukushima, “no caso español as comprobacións e estudos realizados pon de manifesto marxes que aseguran o mantemento das condicións de seguridade”.

A necesidade enerxética é outra cuestión que enfronta a defensores e detractores desta central. Segundo Castejón, España pode permitirse o peche de Garoña: “Hai suficiente potencia instalada no resto das centrais nucleares. Por outra banda, hoxe en día case a metade da electricidade é renovable. Se apoiamos estas fontes de enerxía podemos pechar as nucleares e prescindir paulatinamente doutras fontes contaminantes”.

Con todo, desde o Foro Nuclear aseguran que “o noso país non pode permitirse prescindir dunha tecnoloxía segura, que xera estabilidade á rede eléctrica, que ofrece electricidade de forma constante e fiable e que non emite gases nin partículas contaminantes á atmosfera. É máis, España necesita manter a longo prazo, sempre coas máximas garantías de seguridade, todos os seus reactores nucleares”.

Segundo datos do Foro Nuclear, en 2012 o oito reactores nucleares españois xeraron o 20,94% da electricidade producida en España, a máxima contribuínte á produción total de enerxía eléctrica, seguida do carbón e a eólica.