Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Golfiños, marsopas e tartarugas bobas, principais especies afectadas pola marea negra do “Prestige”

Un estudo preliminar analiza o impacto do fuel do petroleiro en tartarugas e mamíferos mariños

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 23deDecembrode2002

Desde que se afundiu o petroleiro “Prestige”, hai pouco máis dun mes, puidéronse ver centos de aves petroleadas nas costas. Non ocorreu o mesmo cos grandes mamíferos que viven nos nosos océanos, como as tartarugas, as focas ou os golfiños. Moi poucos destes animais son os que chegaron até a costa, aínda que iso non significa que non se viron afectados o fuel, segundo un informe preliminar sobre o impacto da vertedura do petroleiro “Prestige” en tartarugas e mamíferos mariños das augas galegas, realizado conxuntamente pola Sociedade Española de Cetáceos e a Coordinadora paira o Estudo dos Mamíferos Mariños, entidade que xestiona a Rede de Varamientos de Galicia.

Paira Josep María Alonso Farré, veterinario desta Rede, é certo que os efectos da vertedura nas aves son dunha gran magnitude, pero non o é menos que os grandes mamíferos mariños, que se atopan no alto da cadea trófica, “convértense en bioindicadores fabulosos dos efectos a medio e longo prazo”, aínda que algúns xa se deixaron sentir.

Así, e como conclusión principal desta primeira avaliación da situación creada despois do primeiro mes desde o afundimento do petroleiro, as especies máis afectadas até o momento son o golfiño mular e a marsopa -ambas as catalogadas como prioritarias no anexo II da directiva Habitat-, dado o seu carácter costeiro, ademais das tartarugas mariñas. Desde o 16 de novembro vararon nas costas galegas cinco exemplares de golfiño mular e tres de marsopa, e seis de golfiño común. Non se trata de grandes cifras e non son maiores que as cifras habituais de varamientos, sobre todo tendo en conta os continuos temporais na zona que se produciron no último mes, explica Josep María Alonso, pero a diferenza está en que normalmente os animais chegan vivos á costa e agora fixérono menos da metade.

Segundo o informe, dous dos golfiños foron atopados con abundante petróleo pegado ao seu corpo, que obstruía o orificio respiratorio, boca e mucosas xenitais, e noutro dos casos as lesións observadas na necropsia parecen indicar á interacción do golfiño co petróleo como a causa directa da morte. Estes son os animais que chegaron até a costa, pero os afectados serán centos, di Alonso, aínda que non cheguen a entrar en contacto directo coas manchas de fuel.

Así, constatouse o paso de mandas de golfiños mulares -quedan uns 500 en augas galegas- durante os primeiros días da vertedura por áreas moi afectadas, como poden ser Baldaio e Muros. Así mesmo, nos últimos días apreciouse un incremento na manda de golfiño mular da ría de Vigo, contabilizándose até 65, cando normalmente a cifra non adoita superar os 30 exemplares. Aínda que no estudo afírmase que se descoñecen as causas deste incremento efectivo nesta manda, apúntase como probable que se produciu un desprazamento de exemplares de áreas afectadas pola vertedura nos primeiros días, situadas máis ao norte. E é que os golfiños adultos son capaces de detectar una mancha de petróleo e evitala, non así os máis novos debido á súa inexperiencia, di Alonso. Isto podería explicar que precisamente dous dos animais varados afectados directamente polo petróleo fosen xuvenís.

Isto é no caso de que tenten evitar as manchas, pero tamén é posible que se estas mandas entran en contacto con manchas illadas de tamaño medio ou pequeno póidanse producir situacións de tensións no seo dos grupos sociais, de “consecuencias especialmente perigosas paira os animais xuvenís nos que o contacto coas nais resulta un factor crítico de supervivencia”.

Mesmo sen chegar a entrar en contacto coa vertedura, a situación creada polo “Prestige” enfróntalles a outros perigos. A colocación de barreiras anticontaminación e redes ocupando amplas áreas costeiras pode supor una ameaza paira as mandas de golfiños mulares que teñen o seu hábitat habitual dentro das rías. Aínda que aparentemente as barreiras protexen as áreas onde estes animais desenvolven a maior parte da súa actividade diaria, a súa alta mobilidade pode producir situacións de confinamento que poden ocasionar un alto grao de tensión con enmallamientos, separacións e perdas, e mesmo varamientos dalgúns exemplares ou de toda a manda en masa. Neste sentido, xa se tivo que atender un aviso dunha manda composta por 15 exemplares que quedara atrapada nunha zona por unha barreira de contención do petróleo na zona de San Xenxo. Desde a Rede de Varamientos de Galicia enténdese que estas barreiras non se poden quitar; por iso, estableceron uns grupos que percorren as zonas onde existen estas redes paira controlar a situación.

En canto ás marsopas, o informe destaca que “a ampla afectación ao redor do parque nacional das Illas Atlánticas, e especialmente nos arredores da illa de Ons, supón un grave risco paira a poboación galega de marsopas, que ten a maior parte dos seus escasos efectivos nesta área”. E é que apenas 100 exemplares habitan nestas augas.

Ademais destes exemplares de golfiños e marsopas, no último mes vararon oito cetáceos máis non identificados, un calderón gris, dous calderones comúns e un rorcual aliblanco. O maior problema paira as baleas -que tamén son capaces de detectar una capa de vertedura que flote na superficie podendo retirarse ou modificar a súa traxectoria- é que a súa alimentación indiscriminada pode levarlles á inxestión accidental de cru en superficie. No entanto, di Alonso, as baleas non teñen por que verse afectadas a curto prazo, pois a súa ruta migratoria pola costa galega está circunscrita a finais de verán, pero si a longo prazo cando a contaminación entre na cadea trófica.

Xunto a golfiños e marsopas, as tartarugas mariñas son as que peor paradas saíron, en especial a tartaruga boba -considerada tamén especie prioritaria no anexo II da directiva Habitat- que precisamente se achega ás costas galegas procedente das áreas de cría americanas entre os meses de outubro e maio. Desde o temporal que coincidiu co afundimento do Prestige apareceron varadas 13 tartarugas bobas, e en sete delas observouse interacción con petróleo a diferentes niveis, desde impregnación leve a impregnación como causa de morte por asfixia”. Máis ou menos, explica Alonso, habería que multiplicar por dez o número de tartarugas afectadas paira coñecer os animais que nese momento están a pasar preto da costa galega e que poderían impregnarse do fuel.

Até o momento as focas e nutrias de río escaparon á marea negra, pero o seu futuro dependerá dunha maior ou menor presenza de fuel. Así, as focas -en Galicia a máis frecuente é a gris- adoitan aparecer nas costas do norte peninsular durante a segunda quincena de decembro. Por tanto, “se a presenza de hidrocarburo na costa remite durante a segunda metade do mes de decembro, redúcese a posibilidade de que os exemplares que aparezan véxanse afectados a vertedura”, aínda que o estudo non descarta que poidan impregnarse en áreas costeiras rochosas con presenza de petróleo, ou ben que a mancha de mar aberto poida afectalas no seu desprazamento cara ao noroeste.

En canto ás nutrias de río, que poden observarse nas augas mariñas preto de desembocaduras dos ríos do norte ou dentro das rías galegas, son frecuentes en zonas como Malpica, Razo, Xuño e Traba, lugares nos que se comprobou nos días posteriores á vertedura a presenza de polo menos catro exemplares manchadas “sen que até o momento o petróleo afectoulles tanto como paira aparecer varados ou mortos”.

Así as cousas, os autores deste estudo preliminar afirman que o “Prestige” provocou una verdadeira “catástrofe paira a fauna mariña”, pero tamén son conscientes de que “baixo o petróleo fresco do Prestige descansa o chapapote fósil de centos de verteduras incontroladas que os miles de buques que pasan por diante de Fisterra anualmente produciron ao lavar os seus sentinas en plena ruta”. Una contaminación que sen ningunha dúbida deixa pegada en mares e océanos e que os expertos coinciden en afirmar que é una das causas principais da regresión da práctica totalidade das especies agora catalogadas en perigo de extinción en todo o mundo.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións