Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Entrevista

Joan Marc Simón, coordinador da Alianza Internacional Residuo Cero

Aumentar a reciclaxe ao 75% crearía máis dun millón de empregos en Europa
Por Alex Fernández Muerza 20 de Outubro de 2012
Img joanmarc

Na sociedade actual do “usar e tirar” sae a conta tiralo todo ao lixo que reciclar, pero xa non dá máis de si nin no ambiental nin no económico. Así opina Joan Marc Simón, coordinador en Europa da Alianza Internacional Residuo Cero. Os impulsores deste sistema propoñen aproveitar os residuos como recursos e protexer así o medio ambiente, reducir o gasto económico na xestión dos lixos e xerar postos de traballo. “O residuo cero é esencial en calquera sociedade que queira ser sustentable, sobre todo cando os prezos de combustibles e materiais non pairan de crecer”, sinala Simón, que asesorou a institucións de Guipúzcoa, a Comisión Europea, Estonia, Arxentina ou Nova York, entre outros lugares do mundo.

Como se podería conseguir o residuo cero?

“Na UE agora mesmo o 60% dos residuos non se reciclan”
Nós pensamos dez pasos, pero poderíase resumir no deseño dos produtos para que duren o máximo, xeren ocupación e, ao final da súa vida útil, poidan reciclarse ou reutilizarse, de maneira que o seu impacto no medio ambiente sexa mínimo. Habería que utilizar modelos de recollida selectiva e facer visible todo o que queda como residuo despois de separar o reciclable e compostable. Tamén habería que crear centros de investigación para dar ideas de como deseñar os produtos, para pensar que facer antes de enviar algo ao vertedoiro ou á incineradora, para deseñar políticas de prevención, etc.

Sería unha forma de xerar emprego?

A Comisión Europea (CE) calcula que aumentar a reciclaxe ao 75% crearía máis dun millón de postos de traballo en Europa. O residuo cero é medio ambiente, pero sobre todo é sustentabilidade social e económica. Rompe o tópico de que o ambiental é caro, de que non nolo podemos permitir. Ao contrario, e na liña da CE, con menos residuos xérase máis ocupación, máis economía local, menos gastos en xestión de residuos tóxicos, vertedoiros, etc. Para conseguir o residuo cero xérase ocupación na parte de deseño, na innovación de produto, no sector reparación-reutilización-segunda man, no sector reciclaxe, na compostaxe, na agricultura ecolóxica, etc.

Soa utópico.

Na sociedade actual do “usar e tirar” sae a conta facer as cousas mal. Pero non sempre foi así. Este sistema creouse tras a Segunda Guerra Mundial. A CE traballa para cambialo, porque ten claro que non pode seguir e que por aí non vai o futuro da competitividade de Europa. É un cambio que tardará tempo, pero é cada vez menos utópico. Nalgúns lugares xa se traballa para iso.

Como de lonxe se está de conseguilo?

Na Unión Europea (UE) agora mesmo o 60% dos residuos non se reciclan de media: o 20% vai a incineradoras e o outro 40% a vertedoiro.

Por que é tan importante o tema dos residuos?

“Na sociedade actual do ‘usar e tirar’ sae a conta facer as cousas mal, pero xa non dá máis de si”
En España a xente paga o mesmo por xerar unha tonelada de residuos que por un quilo. Non hai incentivos para xerar menos residuos. Nalgúns países de Europa isto xa non sucede. É importante que a xente vexa que os residuos van a algún sitio e cústalle diñeiro directa ou indirectamente. No futuro veremos máis corresponsabilidade dos cidadáns no tema dos residuos. Pero ademais, nun sistema de residuo cero, os custos para os contribuíntes son menores que co sistema actual.

De verdade que o sistema de residuo cero é máis económico que o actual?

Se se fai ben, si. Nalgúns países de Europa xa o notan.

Que exemplos poría de países que xa aplican o residuo cero?

Italia é un bo exemplo no que se atopa o mellor e o peor, como en Nápoles. Nalgúns barrios seguen fatal, pero nos que empezamos un plan de residuo cero pasouse a reciclar máis do 65% en dous anos. Cen municipios italianos comprometéronse a chegar ao residuo cero para 2020. O primeiro foi Capannori, unha localidade de 50.000 habitantes da Toscana, en 2007-2008. Agora están no 90% de recollida selectiva.

E en España?

En España empezamos a promover o residuo cero en 2009. Cataluña ten a estratexia de residuo cero, con varios municipios asociados, como Argentona ou Sant Sadurní d’Anoia, onde están ao redor do 80%, ou a estratexia Zero Zabor (lixo cero) en Euskadi, como en Usurbil ou Hernani, tamén por encima do 80% da reciclaxe.

Os críticos a este sistema aseguran que só vale para municipios pequenos, pero non para grandes cidades.

Non é certo. San Francisco, con case un millón de habitantes, púxose o obxectivo do residuo cero fai máis de dez anos. Pasaron de recoller o 25% a superar agora o 80%. Torino, con máis dun millón de habitantes, consegue máis do 70% de reciclaxe. Unha cidade é unha suma de barrios.

Está a favor de aplicar multas económicas ou de non recoller o lixo aos cidadáns que non a separen ben?

“En España a xente paga o mesmo por xerar unha tonelada de residuos que por un quilo”
Cando a xente paga a factura do teléfono, non o ve como unha multa, senón o pago por un servizo. A xente ten que entender, sobre todo nos concellos, que ten un gran gasto cos residuos. Non estou a favor de multar aos cidadáns, senón que vexan a repercusión das súas actuacións no servizo que se lles ofrece: os que o fan ben pagan menos e os que o fan mal pagan máis. Non é revolucionario, xa funciona co resto de servizos. En Austria, norte de Italia, Bélxica, Alemaña, etc., é un sistema bastante desenvolvido, e a xente veo normal. Agora ben, os cambios de hábitos son difíciles.

Cales son os principais desafíos para lograr este cambio de costumes?

O desafío é político, porque tecnicamente está superado. Sabemos como obter altas taxas de reciclaxe. As universidades e empresas xa traballan para diminuír o impacto ambiental dos produtos. O problema é que quen decide a estratexia de residuos a nivel municipal ou rexional ten que facer unha aposta non exenta de dificultades, xógalla politicamente, e hai que cambiar, ademais, intereses económicos.

Que poden facer os consumidores? Parece que se lles esixe máis do que poden facer.

É verdade, porque cando o sistema está para facelo mal, costa máis facelo ben. Pero os consumidores poden separar de forma selectiva para reciclar, compostar, reutilizar (que mellora ademais as relacións sociais, de barrio), usar menos envases dun só uso e con menos embalaxes, facer compra local, etc. Pero non se lle pode pór toda a responsabilidade. Ao final, é unha combinación de todos.