Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Joaquín Araujo, naturalista e comunicador ambiental

Kyoto está 40 veces por baixo do que sería unha verdadeira terapia de choque

Joaquín Araujo Ponciano (Madrid, 1947) é un dos principais impulsores do movemento ecoloxista en España e un asesor de luxo para os temas máis polémicos da actualidade. O seu prolífico e polifacético traballo no mundo da comunicación ambiental levoulle a atesourar unha inxente experiencia: É autor de 340 guións de documentais, dirixindo 198 e presentado 97 deles, 75 libros individuais e 31 colectivos e máis de 2.000 artigos; participou na dirección e redacción de 8 enciclopedias; levou a cabo máis de 3.000 programas de radio; e xestionou a comisaría de seis exposicións e pronunciado máis de 2.000 conferencias.

Araujo, que cultiva persoalmente a súa propia leira e plantou ao redor de 20.000 árbores ao longo da súa vida, é, ademais, membro de 35 ONG ambientais, culturais e de solidariedade. Pero ante todo, este naturalista madrileño é unha persoa fiel aos seus principios, ao seu persoal estilo poético e á súa particular forma de entender a ecoloxía, e non dubidou en dimitir de importantes postos de responsabilidade para seguir séndoo.

Grazas a este currículo que deixa sen alento, Araujo obtivo, entre outros, os Premios Global 500 da ONU (1991) e Nacional de Medio Ambiente (1997), e recentemente, o Premio Fundación BBVA á Difusión do Coñecemento en Conservación da Biodiversidade, dotado con 80.000 euros.

Cada vez máis o cambio climático aparece como causa de todos os males nas noticias ambientais, e con todo, algúns científicos e responsables gobernamentais dubidan de que se estea producindo.

Non hai xa debate. Son minúsculos e mínimos os argumentos e os adaíles de que non se está dando o cambio acelerado, e remarco acelerado, das normas do clima. Son tantas as evidencias, sobre todo nos calendarios da vida, que sen dúbida nos enfrontamos todo o máis serio e difícil da historia da nosa civilización. É máis, aínda que fose incerto, o cambio de modelo enerxético e algo máis de austeridade viríanos igualmente ben.

Tal mal está a cousa?

Está peor, desde o momento en que Kyoto está 40 veces por baixo do que sería unha verdadeira terapia de choque. De todos os xeitos, trátase de prolongar moito máis no tempo os procesos de redución de contaminantes e de cambio do modelo enerxético. O importante é que sexamos conscientes de que todos podemos contribuír a mellorar a situación.

Os grupos ecoloxistas denuncian en España a especulación inmobiliaria, o abuso da legalidade ambiental e as superurbanizaciones con campos de golf. Cara a onde nos diriximos?

A especulación está a converterse nun estilo de vida que nega case todo á vida mesmaCara a unha perda perigosa da calidade democrática, e cara ao derrube do sentido da vivenda e ata da mesma vida. A “artificialización” de tantas cousas acaba sendo unha ameaza concreta contra nós mesmos, atrapados na malla que supoñen os ladrillos, o asfalto e sobre todo a présa e a contaminación. A especulación está a converterse nun estilo de vida que nega case todo á vida mesma.

Que consellos daría aos consumidores para que puidesen mellorar o medio ambiente?

Xa se que resultará esencialmente contrario á realidade e os horizontes persoais de case todos, pero non coñezo mellor consello que o de non consumir sen control como estilo de vida, como aceno de identidade, nunha palabra. A miña pintada preferida é de colleita propia: “Non compres, é gratis!”

Prestige, incendios forestais… Por que Galicia é un dos lugares de España máis atacado polos problemas ecolóxicos?

En Galicia movéronse escuros elementos políticos e, por suposto, o de sempre: Improvisación, falta de medios…Súmanse moitos factores. En primeiro lugar, a perda moi acelerada do sentido construtivo que tiña a cultura rural ben entendida, un desmoronamiento con vastas consecuencias morais. A falta de referencias sentimentais co mar e a terra é unha forma de desamor que prende a mecha da destrución. Logo vén a cobiza dos listos, dos que só pensan nos seus beneficios, que ademais han de ser directos, moitos a curto prazo e caia o que caia. En Galicia movéronse tamén escuros elementos políticos e, por suposto, o de sempre: Improvisación, falta de medios…

Recentemente, xunto ao humorista Antonio Fraguas Forges, presentaba o libro ‘O ambiente sempre está no medio‘. Que poden atopar nel os lectores?

Sobre todo a sabia ironía de Forges, e ao seu lado un sinxelo resumo do que conseguín aprender ao longo de 37 anos dedicado ao estudo, divulgación e defensa da contorna. Trátase de explicar que é, como funciona, que lle facemos e como deberían ser nosas relacións coa Natureza.

Cales son os seus traballos de divulgación que máis recomendaría ao público? Podería destacar algún proxecto no que estea a traballar nestes momentos?

Tanto os meus libros como películas sobre os bosques e a auga. Espero que a estrea, a próxima primavera, da miña serie de documentais sobre a auga poida reafirmar os criterios básicos cos que se usa hoxe tan mal este elemento.

Que consellos ofrecería para solucionar este problema?

Nada enche tanto os encoros como un consumo axustado á necesidadeHai que recuperar a proximidade sentimental e cultural coa auga, sentíndoa como o que é: Esencia da vida, fábrica de transparencia, motor de todo o que se move. Logo, comprendendo que nada enche tanto os encoros como un consumo axustado á necesidade. Finalmente, devolvéndolle o favor e limpándoa despois de usala. Entón non faltaría a auga en absoluto.

O Ministerio de Medio Ambiente propuxo gravar o consumo maior de 60 litros de auga diarios. Son xustificadas as críticas que xa se están ouvindo?

En primeiro lugar, e por suposto o máis importante, pódese vivir coas mesmas comodidades gastando esa cantidade de auga. Pero non se trata dunha sorte de imposición ou de ameaza. Chegou a hora de ser serios coas tarifas: Somos un dos países menos eficientes no uso da auga e onde, pola contra, resulta máis barata. En xeral, é lamentable que se opine desde a maior ignorancia, o que é aínda máis frecuente cando se fala de medio ambiente.

Na súa páxina web hai un apartado dedicado a “As miñas dimisións“. Tan difícil é defender os criterios propios na área de medioambiente? Cales son as propostas que con máis pena tivo que abandonar?

Somos un dos países menos eficientes no uso da auga e onde, pola contra, resulta máis barataUnas cantas, como o proxecto de que o antigo ICONA encarase seriamente o de facer educación ambiental. O mesmo propósito resultou abortado por parte de Televisión Española (TVE) e non menos pola Fundación Félix Rodríguez de la Fuente. En fin, todos tan lonxe do que dicían querer.

Gran parte das noticias sobre medio ambiente adoitan ser negativas. Hai con todo motivos para a esperanza?

Desde logo. Somos máis cada día e estamos mellor informados. O sentimento de compaixón cara ás outras formas de vida avanza, e mesmo demandamos máis vegetarianismo coherente e menos urbanizacións. E aínda que, por suposto, quédenos moito, o estar a chegar a tocar o fondo impulsaranos cara á superficie.

Como podería mellorarse a información ambiental en España?

O medio ambiente é o maior tema co que xamais se enfrontou o ser humanoSobre todo, o que a opinión dos defensores da continuidade da vida estea nos debates convencionais. Hai para todos os temas deste mundo, incluso os máis politizados, unha forma de análise a bordo do pensamento ecolóxico. Logo faría falta multiplicar polo menos por dez esta presenza: Sería o mínimo merecido para o que, sen dúbida, é o maior tema co que xamais se enfrontou o ser humano. Convén non esquecer que se trata da totalidade da vida, os seus ciclos e procesos, escenarios e actores. Trátase, é máis, de non apagar o máis belo espectáculo do Universo.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións