Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Lei de Residuos: os plásticos dun só uso teñen os días contados

Este ano veremos desaparecer moitos produtos de plástico dun só uso. Avanza a Lei de Residuos paira frear este enorme problema ambiental

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Sábado, 06deMarzode2021
ley residuos plasticos un solo uso Imaxe: Getty Images

O fin dos plásticos dun só uso está cerca. Ás medidas tomadas anos atrás, como o cobro polas bolsas en supermercados e outros comercios, agora súmanse novos esforzos enfocados en previr e reducir a xeración de residuos e o seu impacto no medio ambiente. Trátase do proxecto da Lei de Residuos e Chans Contaminados, una proposta que pon límite por primeira vez á utilización de plásticos dun só uso en certos ámbitos, como o da alimentación, e incorpora restricións á súa venda. Ademais, fixa obxectivos paira a súa reciclaxe, como a recollida separada de botellas de plástico, do mesmo xeito que xa ocorre co vidro, o papel e outros envases.

A Lei de Residuos é un novo paso paira actuar ante un problema cada vez máis urxente: si todo sigue como até agora, en 2050 haberá máis plásticos que peixes no mar, segundo un informe da FAO (Organización das Nacións Unidas da Alimentación e a Agricultura) sobre a presenza de microplásticos.

Imposto aos envases plásticos

Tocar o peto dos consumidores e dos fabricantes parece ser una opción eficaz paira diminuír o consumo de plástico. Por iso, una da medidas clave deste proxecto de lei, en trámite aínda paira a súa aprobación final, é un imposto de 0,45 euros por quilogramo aos envases de plástico non reutilizables. “Este imposto está concibido para que o paguen os fabricantes, pero seguramente estes incorporarán o custo do tributo ao prezo paira recuperalo. Ou ben terán que recortar a súa marxe de beneficio”, explica Luís do Amo, portavoz do Rexistro de Economistas Asesores Fiscais (REAF).

Como ocorre con outros impostos ambientais, a taxa ao plástico ten dúas finalidades. “Una é a habitual, é dicir, a recadatoria, e a outra é a de protexer o planeta ao incorporar no prezo o custo ambiental do uso de plástico”, matiza Do Amo. É dicir, aos fabricantes sairalles máis caro producir e vender os seus produtos en plásticos non reutilizables, polo que diminuirán a cantidade e buscarán alternativas, como o uso de plástico reciclado –ao que non se aplica este gravame– ou a utilización de novos materiais máis sustentables. Pero, ademais, una parte da recadación repercutirá en melloras ambientais, o que beneficia á sociedade e reduce outros custos asociados.

Con esta taxa, similar á que se pretende implantar noutros países como Reino Unido ou Italia, o Goberno prevé recadar uns 700 millóns de euros e aumentar a fiscalidade ambiental de España, máis baixa que a media dos países da Unión Europea (UE). En concreto, os ingresos derivados da fiscalidade verde apenas supuxeron o 1,83 % do PIB español en 2017, fronte a una media da UE do 2,40 %.

reducir envases plastico
Imaxe: congerdesign

Non máis bastoncillos nin pajitas de plástico

Xunto a este gravame, o proxecto de lei inclúe tamén outras medidas que é importante coñecer. O 3 de xullo de 2021 será una data clave nesta batalla contra o plástico dun só uso, pois se prohibirá a introdución no mercado dunha serie de produtos:

  • bastoncillos de algodón, permitidos só no ámbito sanitario.
  • cubertos (tenedores, coitelos, culleres, escarvadentes).
  • pratos.
  • pajitas e axitadores de bebidas.
  • palitos destinados a suxeitar e ir unidos a globos, excepto aqueles con usos industriais ou profesionais que non se distribúen aos consumidores.
  • recipientes e vasos paira alimentos e bebidas feitos de poliestireno expandido, incluídos as súas tapas e tapóns.

Os novos retos das empresas contra o plástico

Ademais, a meta é reducir os envases de plástico non reutilizables nun 50 % paira 2026 e nun 70 % paira 2030, tomando como punto de partida o ano 2022. Paira cumprir con estes obxectivos, todos os axentes implicados na comercialización deberán fomentar o uso de alternativas reutilizables ou de compoñentes distintos ao plástico. “As empresas adiantáronse en determinados asuntos á nova medida, ao substituír os materiais por outros con mellor reutilización e reciclaxe”, explican fontes da Asociación de Cadeas Españolas de Supermercados (ACES).

No entanto, admiten novos retos que implican un esforzo extra paira alcanzar os obxectivos marcados desde o Goberno e a UE. Por exemplo, “hai obrigacións e calendarios distintos en función de cada comunidade autónoma, o que complica poder traballar de forma harmonizada”, matizan.

Reducir o grosor dos envases ou substituílos por materiais reciclados ou máis sustentables que o plástico son algunhas das medidas que as cadeas de distribución xa levan a cabo. Como conta ACES, que agrupa a máis de 3.300 establecementos en toda España, “analízase cada envase caso por caso paira detectar e pór solución a excesos de envasado ou paira atopar materiais compostables ou biodegradables”. Con todo, esta substitución dun material por outro non sempre resulta sinxela, pois “o produto debe chegar ao consumidor con todas as garantías e seguridades”.

A isto súmase una lexislación sanitaria “complexa e lenta á hora de autorizar determinados usos e materiais, como ocorre coa introdución do material reciclado”, aseguran na asociación. Ademais, ao custo dos materiais compostables “hai que engadir o do punto verde asociado paira a súa recollida e xestión posterior”, o que podería chegar a afectar o prezo de determinados produtos nos que ese cambio de material sexa máis complicado de levar a cabo. En calquera caso, a partir de 2023, cada envase de plástico con comida ou bebida cobrarase aos consumidores, diferenciado no billete de compra.

Cosmética sen plásticos

Pero hai máis cambios por chegar. A nivel europeo, trabállase na prohibición do uso de microesferas de plástico nos cosméticos. Estas diminutas bolitas plásticas están presentes en moitos produtos cotiáns de forma intencionada, como na pasta de dentes, champús, xeles paira a exfoliación da pel e mesmo deterxentes. A súa eficacia paira arrastrar sucidade e impurezas non xustifica a súa presenza, pois ten un gran impacto no medio ambiente. A maioría das veces, estes produtos acaban chegando ao mar a través dos desagu?é e, aínda que polo seu tamaño non provocan atragantamiento á fauna mariña nin atascos nas tubaxes, a súa presenza a gran escala si pode causar intoxicacións.

Doutra banda, desde xullo de 2021 non poderán comercializarse os produtos de plástico oxodegradable. Este material –que se utiliza, por exemplo, paira facer bolsas–, aínda que é degradable, inclúe aditivos químicos que aceleran o proceso, de forma que a súa reciclaxe atópase nunha especie de limbo ao non resultar adecuado nin paira a reciclaxe tradicional nin paira a súa compostaxe. De feito, aínda non queda claro o seu impacto no medio ambiente, pois os expertos teñen dúbidas sobre si verdadeiramente degrádanse e sobre as consecuencias dos aditivos.

Por último, este ano as toallitas húmidas estrean etiquetaxe. Este cambio está vinculado coa chamada “responsabilidade do fabricante”. Paira garantir a correcta xestión ao fin do seu ciclo de vida, deberán incluír na etiquetaxe advertencias sobre o seu impacto ambiental e o seu contido de plásticos. Esta etiquetaxe incluirase, ademais, noutros produtos de uso común como as comprimidas hixiénicas.

Outras medidas paira deter a praga de plástico

Así mesmo, veremos menos botellas deste material. De feito, a Lei de Residuos obriga a ofrecer auga gratis da billa nos restaurantes e bares paira diminuír o consumo de auga envasada. Ademais, propón a recollida separada das botellas de plástico. En cifras, os obxectivos desta medida son a recollida do 77 % a partir de 2025, e do 90 % a partir de 2029. Con todo, alcanzalos non será tarefa fácil e obrigará a mellorar o sistema actual de recollida ou a establecer outras alternativas.

Ecoembes, responsable en España da reciclaxe dos envases de plástico e do papel, xa promove una iniciativa, chamada Reciclos, que incorpora a tecnoloxía móbil e o big data á xestión dos residuos e gratifica a súa reciclaxe. A través de una app, os usuarios escanean os códigos dos envases e conseguen descontos en mobilidade verde, consumo de proximidade ou axudas a ONG. Esta iniciativa aproveita os colectores amarelos que xa se utilizan. Por iso, organismos como Ecoembes e a Asociación de Cadeas Españolas de Supermercados (ACES) considérano como a opción máis eficiente.

Outras organizacións optan por recuperar a posibilidade de devolver o envase usado á tenda como se facía anos atrás. É o chamado Sistema de Depósito, Devolución e Retorno, coñecido polas súas siglas, SDDR. Neste método de xestión de residuos, os responsables de pór no mercado os envases cobran un depósito por cada un aos demais axentes da cadea: desde os distribuidores até o consumidor final. É dicir, ao adquirir o produto, o usuario paga un extra polo envase, que se recupera si lévao á máquina de devolución. Este sistema penaliza ao consumidor que non recicla, fronte á opción de Reciclos, que premia ao que si o fai.

Para acceder a máis contidos, consulta a revista impresa.

Etiquetas:

plástico-gl

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións