Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Mapas de riscos para evitar desastres naturais

Os cidadáns poden coñecer con esta cartografía pública os riscos naturais dunha zona edificada ou que vaia a urbanizarse

img_incendio

Os mapas de riscos ambientais determinan o grao de exposición das persoas, actividades económicas e infraestruturas dun territorio a determinados perigos naturais, como poden ser inundacións, deslizamientos, secas, temporais, sismicidad, vulcanismo, etc. Para un consumidor, estes mapas poden resultar moi útiles, xa que antes de comprar ou alugar unha vivenda, unha oficina, un terreo, etc., permiten coñecer o risco da zona. Ao tratarse de cartografías oficiais, estes mapas de risco están, ou así debería ser, a disposición do público. Así mesmo, os cidadáns poden reclamar en caso dun desastre se non se tiveron en conta estes mapas.

A partir da nova Lei do Chan estatal de 2008, ou a normativa que en cada caso haxa nas comunidades autónomas, os mapas de riscos ambientais deben consultarse sempre que vaian desenvolverse novos proxectos urbanísticos nun territorio, xa sexa unha comunidade autónoma, unha comarca ou un municipio.

Pódese reclamar ante unha situación de desastre se non se tiveron en conta estes mapasEn concreto, o artigo 15 da Lei estatal do Chan sinala que as novas actuacións urbanísticas deben acompañarse dun informe de sustentabilidade ambiental no que debe incluírse, entre outros aspectos, un mapa de regas naturais da área obxecto de actuación. Por iso, a lexislación obriga a elaborar mapas para todos e cada un dos riscos naturais que poidan afectar ao devandito territorio. En caso de detectarse sectores de alto risco, tense que declarar chan non urbanizable, ou en todo caso rural, como indica a nova clasificación do chan.

Jorge Olcina, climatólogo da Universidade de Alacante (UA) e experto en desastres naturais, asegura que os mapas de risco son “un paso importantísimo para a prevención de desastres en España”. En canto á súa fiabilidade, explica que, a priori, son elaborados pola Administración, ou ben por empresas privadas a solicitude da Administración, que ten que dar o visto e prace final, polo que hai que presupor que están ben realizados, e cando menos, afastados de posibles intereses de terceiros.

Á hora de preparar estes mapas, os seus responsables utilizan dous métodos, os matemáticoestadísticos e os cualitativos (análises de documentación histórica, entrevistas, traballo de campo) porque a localización exacta das liñas que separan as diferentes zonas de risco ten implicacións xurídicas na determinación posterior dos usos do chan.

Ademais da súa utilidade, os mapas de risco poden converterse nunha interesante opción de emprego “verde“, xa que a obrigación que impón a nova lei leva a elaboración de máis mapas. Por tanto, necesitaranse máis profesionais para levalos a cabo, sendo especialmente idóneos os licenciados en Xeografía e Ciencias Ambientais.

Mapas de risco en España

Os mapas de risco non foron de obrigada realización e consulta ata a chegada da nova Lei do Chan de 2008. A anterior lei, de 1998, foi modificada a raíz do desastre do cámping de Biescas, en 1996. Con todo, aínda que se incluíu no seu artigo 9 a obrigación de clasificar como adoito “non urbanizable” o terreo que tivese “risco natural acreditado”, non se dixo como se debía acreditar devandito risco e non se estableceu o procedemento para facelo.

A lei obriga a consultar estes mapas, e en caso de detectarse sectores de alto risco, tense que declarar chan non urbanizablePor iso, como sinala Olcina, na práctica non se realizaron devanditos mapas, a “única maneira de acreditar un risco”. Neste sentido, o experto da UA asegura que se se elaboraron os mapas de risco e feito caso ao que sinalaban evitouse o desastre da inundación de Badaxoz en 1997 ou as máis recentes inundacións destes últimos anos en Galicia, onde non hai este tipo de cartografía.

No entanto, segundo Olcina, hai algunhas comunidades autónomas (Cataluña, País Vasco, Andalucía, Comunidade Valenciana e de Madrid) que traballaron a cartografía de risco de inundación. Por iso, teñen elaborados mapas oficiais de risco da devandita catástrofe natural que agora xa son de obrigada consulta cando se van a desenvolver novos usos e actividades no seu territorio.

Pola súa banda, o Ministerio de Medio Ambiente e Medio Rural e Mariño (MARM), en cumprimento da Directiva 60/2007 de xestión de espazos inundables en Europa, está a desenvolver o denominado “Sistema Nacional de Cartografía de Zonas Inundables” que, cando conclúa, dentro duns anos, será a cartografía oficial de risco a nivel nacional.

Así mesmo, o risco de avalanchas está moi ben cartografiado en Cataluña, grazas aos traballos do Instituto Cartográfico de Cataluña. Para outros riscos, afirma o experto da UA, hai aproximacións parciais, traballos de investigación que elaboraron mapas, pero non hai unha cartografía oficial. “Por tanto, neste tema hai moito por facer aínda en España”, recalca.

Á hora de consultar estes mapas de risco, os consumidores pódense achegar aos responsables institucionais do seu municipio ou da súa comunidade autónoma para informarse respecto diso. Ademais, as comunidades autónomas que desenvolveron este tipo de cartografía puxérona dispoñible por Internet e os mapas son de acceso libre e gratuíto. Por exemplo, a Comunidade Valenciana ha publicado o seu Plan Patricova, a Comunidade Autónoma Vasca o seu Plan das marxes dos ríos e arroios do País Vasco, ou a Comunidade de Cataluña o seu plan Inuncat.

En definitiva, non foi ata datas recentes cando algunhas comunidades autónomas han aprobado plans de redución dalgúns riscos naturais, esencialmente inundacións, mediante a ordenación do territorio. Por tanto, como lembra Jorge Olcina, “ata agora non se fixo moito caso deles porque non había obrigación legal real, pero a partir de agora si”.

Países con maiores mapas de riscos

Estados Unidos é o país máis avanzado no campo da cartografía de riscos naturais. En concreto, a Axencia Federal de Emerxencias ten mapas que son de obrigada consulta para os novos proxectos territoriais.

En Europa, Francia é o país que máis desenvolveu estas cuestións. Desde a aprobación da lei do medio ambiente de 1995, todos os municipios están obrigados a facer plans de prevención de riscos naturais que inclúen cartografía detallada. Segundo Olcina, España seguiu o exemplo francés coa aprobación da nova Lei do Chan de 2008. Ademais de Francia, tamén hai bos exemplos de cartografía de riscos en Gran Bretaña e en Alemaña.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións