Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Oscurecimiento global

A contaminación atmosférica podería estar a reducir a cantidade de luz no planeta, provocando con iso diversos problemas ambientais
Por Alex Fernández Muerza 14 de Setembro de 2007

A luz solar que chega á superficie terrestre podería diminuír nas últimas décadas, segundo diversos estudos científicos. Este “oscurecimiento global”, provocado en gran parte pola contaminación atmosférica, podería estar a dificultar procesos esenciais como a fotosíntesis das plantas ou o ciclo da auga, e que se estea subestimando o verdadeiro alcance do cambio climático.

O oscurecimiento global estar a xerar ao acumularse nas capas altas da atmosfera partículas diminutas, provenientes no seu maior parte da actividade industrial, a combustión dos motores ou o uso de aerosois, aínda que sen esquecer axentes naturais como as cinzas dos incendios forestais ou das erupciones volcánicas. Algúns científicos apuntaron tamén aos ronseis de fume dos avións como outra posible causa máis.

Img oscurecimientoImagen: Dean SouglassO fenómeno produciríase porque as nubes poden reflectir en maior ou menor medida a luz solar dependendo da cantidade de certas partículas. Desta forma, a contaminación atmosférica habería aumentado o seu número, polo que a cobertura nubrada da Terra devolvería ao espazo máis luz solar que antes.

Esta diminución da cantidade de luz estaría a afectar a procesos naturais, como a fotosíntesis, o que provocaría que as plantas producisen menos osíxeno e procesasen menos dióxido de carbono (CO2), acelerando o cambio climático. Así mesmo, un estudo do Instituto Scripps de Oceanografía suxire que o oscurecimiento global tamén estaría a debilitar o ciclo da auga no planeta, reducindo así a choiva e pondo en perigo as reservas de auga doce.

O oscurecimiento global estaría a reducir a choiva e pondo en perigo as reservas de auga doce
Aínda que globalmente estímase unha redución lumínica dun 4%, que abarcaría as décadas dos anos 50 a 90, crese que os seus efectos variarían segundo as rexións. Neste sentido, os expertos en ciencias atmosféricas Leon D. Rotstayn e Ulrike Lohmann indican que a ausencia do monzón no África sub-sahariana durante os 70 e 80 ou a seca do Sahel, que provocou unha fame negra na zona, púidose deber a que a contaminación do hemisferio norte arrefriaba o Atlántico.

En calquera caso, diversas investigacións tamén detectaron a partir dos anos 90 un investimento do fenómeno. Por exemplo, as análises dos datos recentes tomados pola Rede de Radiación a nivel de superficie (BSRN nas súas siglas inglesas) revelan que a iluminación da superficie do planeta aumentaría nun 4% na pasada década. Algúns científicos apuntan á prohibición do uso de aerosois por parte dos países desenvolvidos como responsable diso.

Por outra banda, ademais dun oscurecimiento, o fenómeno tamén provocaría unha redución das temperaturas en todo o planeta. Segundo algúns expertos, como Beate Liepert, da Universidade de Columbia, non resultaría contraditorio co aumento das temperaturas inducido polo quecemento global, senón que máis ben os efectos do oscurecimiento global estarían enmascarando os datos, e por tanto, as consecuencias do cambio climático poderían ser moito máis catastróficas do que se predí coas actuais estimacións. Por iso, diversos expertos coinciden en que o quecemento global e o oscurecimiento global están relacionados, sendo o seu principal causante a contaminación atmosférica, polo que para combatelos convén atacalos no seu conxunto.

No entanto, a complexidade destes fenómenos impide realizar afirmacións con rotundidade, e requírese por tanto un maior número de investigacións a partir de métodos máis precisos de medición e análise. Por exemplo, só se posúen datos para a superficie terrestre, polo que se descoñece se se está ou non producindo un oscurecimiento sobre os océanos.

Escurecer o planeta contra o cambio climático?

Un dos precursores da Ciencia do clima, o ruso Mikhail Budyko, suxeriu en 1974 que se o problema do quecemento global aumentaba, unha posible solución sería utilizar o fenómeno do oscurecimiento global para diminuír a temperatura, queimando para iso xofre na estratosfera.

Con todo, os detractores deste remedio considérano peor que a enfermidade, porque provocaría diversos efectos negativos sobre o medio ambiente e a saúde humana, como a choiva aceda e cambios nos patróns de evaporación e precipitación, que poderían causar desastres naturais de impredicibles consecuencias.