Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Preparan en Canarias un sistema paira evitar que os buques de pasaxeiros choquen cos cetáceos

Uns 120 barcos cruzan cada día un "corredor" no que habitan as colonias de cachalotes femias

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 29deNovembrode2002

En 1992, un ferry rápido da compañía Trasmediterránea que cubría a ruta entre Santa Cruz de Tenerife e Las Palmas de Gran Canaria chocou a gran velocidade contra un cachalote. A consecuencia do violento impacto, faleceu un pasaxeiro e o buque sufriu danos de importancia. Uns meses antes, no verán de 1991, outro ferry da mesma firma, que transportaba a 138 pasaxeiros, partiu en dous cos seus patíns de aceiro a un cachalote de seis metros de lonxitude a só cinco millas do porto de Tenerife: houbo sete feridos.

“O accidente de 1992, o quinto de importancia neses anos, levou á compañía a investigar por que ocorrían as colisións. Entón empezamos a estudar a poboación de cetáceos en Canarias”, explica o enxeñeiro e bioquímico Michel André. Paira a súa sorpresa, atoparon que 27 especies distintas de cetáceos habitaban de forma habitual en augas canarias. “O máis sorprendente -lembra André- foi atopar una poboación estable de cachalotes duns 300 individuos”.

Un cachalote femia pode medir 12 metros e pesar 40.000 quilos; os machos alcanzan os 20 metros e as 80 toneladas de peso. Capaces de pasar una hora en inmersión e de descender até os 3.000 metros de profundidade en busca de luras e polbos, os cachalotes necesitan de dez a quince minutos paira recuperarse en superficie das súas inmersións profundas. “Eses son os momentos en que adoitan producirse as colisións. As quillas afiadas dos buques modernos poden ferir os cachalotes cando emerxen bruscamente paira respirar despois de alimentarse”, explica André. Cada día unha media de 120 buques entran e salguen dos dous portos canarios e usan paira os seus desprazamentos o “corredor” no que habitan as colonias de cachalotes femias. Algúns buques navegan a 45 nós, case 85 quilómetros por hora.

Un equipo da Universidade de Veterinaria estableceu que as colisións poderían deberse a unha perda de capacidade auditiva dos cetáceos. Una hipótese que confirmaron as autopsias das vítimas: “O seu oído é xa incapaz de captar os sons de baixa frecuencia que emiten os buques e non poden esquivalos”, subliña André. A conclusión é que, sometidos ao ruído do incesante tráfico marítimo da zona, os cachalotes sufrirían “perdas irreversibles de audición por unha contaminación acústica excesiva”, laméntase Michel André.

As solucións expostas polos expertos pasan por avisar “” aos cetáceos con sons que eles puidesen entender. Dentro do cranio dos cachalotes existe un sofisticado centro de comunicacións que capta os intensos “clics” -“semellantes ao son de castañuelas”- que compoñen a súa “linguaxe”. André detectou e gravou os sons que significaban perigo paira o grupo. “Ao principio, cando o ouvían entraban en pánico e escapaban. Pero máis tarde afixéronse e deixaron de reaccionar e ignoraban os sinais de alarma”, confía.

Foi entón cando se lles ocorreu pór a punto o Sistema Anti Colisión de Baleas. A idea consiste en mergullar aboias sonoras que non interfiran na comunicación dos distintos cetáceos. Estas aboias, fixadas no fondo mariño a 50 metros de profundidade, conteñen micrófonos mergullados e sensores capaces de detectar aos cetáceos polos sons que emiten. Eses sinais acústicos son enviados a un laboratorio en terra onde se analiza e localízase aos individuos. A información é remitida por Internet até o posto de goberno dos barcos. Alí, e nunha pantalla de vídeo en tres dimensións, os capitáns visualizan os “obstáculos” e poden alterar os seus rumbos, sempre de forma mínima, paira evitar as colisións.

Os cetáceos que permanecen en silencio tamén se detectan porque a súa presenza “interfere” na difusión do ruído ambiental como ondada, choiva, son de motores ou “voces” doutros cetáceos, permitindo a súa localización. “É como crear una autoestrada acústica que funciona 24 horas ao día. É o primeiro sistema que combina o interese dos cetáceos cos do home”, explica o biólogo mariño, que se afana nestes momentos en construír o primeiro prototipo do sistema, que custa 300.000 euros. O peor dos accidentes que sofren os cachalotes, explica Michel André, é que as vítimas adoitan ser femias que aleitan. Días despois de una colisión cun barco non é raro descubrir nas costas o cadáver dunha cría de cachalote “morta de fame”. As femias, que viven xuntas en pequenos grupos, dan a luz una cría cada 4 ó 6 anos.

O problema que trata de combater André en Canarias afecta tamén ás poboacións de mamíferos mariños asentados no Estreito de Xibraltar: orcas, cachalotes, calderones comúns, golfiños listados, mulares e comúns e rorcuales comúns. “O tráfico de ferrys e fast ferrys, que alcanzan os 35 nós de velocidade, é tan grande que as posibilidades de impacto son moi altas. O 5 de setembro vimos una desas colisións”, explica Renaud De Stephanis, un licenciado en Ciencias do Mar que investiga no Estreito. “Tratamos de alertar ao ferry desde o barco en que observabamos ao cachalote… Pero o cetáceo morreu una hora despois do impacto”.

A zona é percorrida polos buques que conectan Tánxer, Ceuta e Alxeciras. “Ademais da contaminación acústica, a zona está moi afectada por derrámelos de cru e pola limpeza de sumidoiros”, sinala De Stephanis. “Hai que tomar medidas paira evitar as colisións”, subliña. En Canarias, apunta André, rexístranse de 6 a 10 accidentes cada ano.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións