Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Entrevista

Víctor Javier e José María Sepúlveda, SOS Océanos

Só o 1,3% dos océanos están protexidos a pesar da súa gran deterioración
Por Alex Fernández Muerza 22 de Outubro de 2011
Img sos oceanos
Imagen: SOS Océanos

Sobreexplotación que podería deixarnos sen pesca nas próximas décadas, contaminación, illas flotantes de residuos plásticos… Son algunhas das crecentes ameazas que padecen os océanos e mares de todo o mundo. Os irmáns Víctor Javier e José María Sepúlveda López tratan de contribuír desde a súa ONG SOS Océanos a loitar contra elas. Para iso, participan en diversas campañas de educación ambiental e proxectos de investigación, algúns deles curiosos, como a transformación do lixo plástico dos océanos en combustible diésel.

Cal é a situación dos mares e océanos do mundo?

“Coñécense cinco grandes zonas oceánicas nas que se acumula lixo plástico”
Só o 1,3% dos océanos están protexidos, a pesar de sufrir unha gran deterioración, sobre todo nos últimos anos, por mor da acción do ser humano: sobrepesca, cambio climático por emisións de dióxido de carbono (CO2), contaminación, especies invasoras, destrución de hábitats, etc.

Algún problema que lles chame a atención en especial?

Uno dos exemplos desta terrible situación é a presenza confirmada e descontrolada de grandes “illas de residuos plásticos“. Coñécense cinco grandes zonas nas que, debido ao dinamismo das correntes, ventos e rotación da Terra, créanse grandes remolinos nos que se acumula lixo plástico.

Onde están esas zonas?

“As illas flotantes de plástico constitúen unha grave ameaza para as formas de vida mariñas”
No Pacífico Norte e Sur, no Atlántico Norte e Sur e no Índico. Os residuos plásticos ábrense paso a través de sumidoiros, arroios, ríos ou desde a costa. Parte afúndese e contamina o fondo do mar. O resto flota, viaxa miles de millas varrido polo mar ata quedar atrapado neses xiros oceánicos. Alí quedará durante anos antes de que as correntes devólvano ás praias.

Que efectos ten sobre a vida mariña?

As micropartículas de plástico mestúranse co plancto, que inxeren peixes pequenos, que á súa vez son presas de depredadores de maior tamaño. Ao final afecta a todo o ecosistema. Constitúe unha grave ameaza biolóxica para as formas de vida mariñas.

Diversos estudos predín que ao actual ritmo de explotación dos mares, nas próximas décadas poderiamos quedarnos sen pesca.

“Para 2040 as capturas de pesca poderíanse reducir nun 80%”
Si. Importantes estudos sinalan que para 2040 as capturas poderíanse reducir nun 80%. Isto afectaría principalmente os habitantes de moitos países cuxa alimentación depende dos seus escasos recursos pesqueiros.

Cal é a situación do litoral español?

Atópase nunha situación moi delicada polo desenvolvemento da actividade humana: excesiva presión urbanística, construción e ampliación de portos, rompeolas, espigóns, praias artificiais, alta contaminación por residuos orgánicos, falta de depuradoras, colectores en mal estado, verteduras tóxicas que ocasionan proliferación de algas non autóctonas que impiden a correcta osixenación das augas costeiras e favorecen a especies invasoras como as medusas, residuos plásticos sobre todo na zona do Mediterráneo, etc. Factores que representan unha forte ameaza para o ecosistema mariño e as costas en particular.

Que medidas deberían tomarse para combater esta situación?

“O litoral español atópase nunha situación moi delicada”
É obrigación das autoridades e organismos competentes preservar o medio mariño. O Ministerio de Medio Ambiente e Medio Rural e Mariño (MARM) debe facer cumprir as leis por centos de empresas contaminantes que verten impunemente as súas verteduras ao mar. Por sorte, España conta con Áreas Mariñas Protexidas, pero é necesario crear moitas máis, aínda que non sempre sexan compatibles con intereses económicos.

E os cidadáns?

Podemos e debemos presionar para que se eviten situacións desfavorables, e esixir o estrito cumprimento de normas que impidan danos irreversibles ao medio costeiro e mariño. Debemos denunciar accións que atenten contra a preservación dos océanos.

Vostedes colaboraron no “Proxecto Ciclos Lunares e Fertilización por Hierro”. É similar ao proxecto Lohafex, que non tivo bos resultados?

“Os cidadáns podemos e debemos presionar para que se eviten situacións desfavorables”
O proxecto Lohafex fertilizou con sulfato de ferro unha área de océano para estudar como afectaba o desenvolvemento do fitoplancto mariño. O proxecto Lucifer consistiu na observación e estudo, sen intervención algunha nin risco para o medio mariño, dos efectos da achega natural de ferro polas nubes de po saharianas en augas atlánticas, incluídas zonas de Canarias, en concreto sobre a cantidade de fitoplancto que aflora a diferentes profundidades oceánicas coincidindo coas fases lunares. Os resultados, aínda en estudo, servirán para coñecer se esa achega de ferro ten efectos significativos sobre o fitoplancto e o aumento da absorción de CO2.

Outro proxecto no que a súa ONG colabora, Enerware, pretende lograr enerxía a partir de residuos de plásticos reciclados. En que consiste?

O proxecto Enerware (Fuel Energy From Plastic Waste Recycling) consistirá en recoller residuos plásticos, clasificalos, triturarlos e transformalos ata conseguir un carburante, fundamentalmente diésel, sen xerar contaminación durante o proceso. É pioneiro a nivel mundial, pero aínda carece do suficiente financiamento para o seu desenvolvemento. Contará co buque de investigación “Atlantic Explorer” e varias institucións públicas. Os cidadáns poden colaborar a través dunha plataforma de financiamento colectivo.

Que poden facer os consumidores para axudar a frear a deterioración dos océanos?

“Calquera material refugado que contamine o chan repercutirá tamén nos mares e océanos”
É responsabilidade de todos tomar conciencia da delicada situación dos nosos mares e océanos. Todos debemos asumir hábitos que non sexan nocivos para eles: non verter os aceites domésticos polos desaugadoiros, utilizar bolsas biodegradables, lembrar que calquera material refugado que contamine o chan repercutirá tamén nos mares e océanos, ser respectuosos co medio ambiente mariño cando gocemos del, evitar cabichas, latas ou desperdicios que moitas veces consideramos alimentos para os “pececitos” e, en realidade, fan proliferar especies que alteran o equilibrio do ecosistema mariño, participar en campañas de ONG ambientais mariñas, etc. En resumo, evitar as accións irrespetuosas co medio ambiente en xeral e co mar en particular. Para colaborar con SOS Océanos, pódese visitar a nosa web. Como dixo o ecoloxista senegalés Baba Diom, “só preservamos o que amamos, só amamos o que entendemos e só entendemos o que nos ensinaron.”

Quen é quen en SOS Océanos

SOS Océanos é unha ONG dedicada á protección e recuperación dos mares e océanos. Fundárona en 2009 José María Sepulveda Illescas, Ascensión López Cobos e os seus dous fillos, José María e Víctor Javier, unha familia que entre 1989 e 1997 navegou no seu propio veleiro ao redor do mundo.

Con sede nas Palmas de Gran Canaria, conta con preto de 5.000 “simpatizantes seguidores”. Dispón da colaboración doutra ONG en zonas sensibles para a defensa dos océanos, como Brasil, e o apoio do buque oceanográfico Atlantic Explorer para realizar estudos dos ecosistemas mariños, en colaboración con diversas universidades.

Nestes momentos levan a cabo varias campañas de educación ambiental mariña, en especial para mozas, e varios proxectos de investigación e conservación do medio mariño. Recentemente adheriuse ao proxecto CEI Cambio, cuxo obxectivo é a xeración, difusión e transferencia sobre Medio Ambiente, Biodiversidade e Cambio Global. Nel participan varias universidades andaluzas e mantén unha alianza estratéxica co Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC).