Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Volcáns, inundacións… Sabes si vives nunha zona de risco de catástrofe?

O perigo non pode evitarse, pero si a vulnerabilidade ante os desastres naturais. Como? A través da adopción de medidas e a formación de institucións e cidadáns

Inundaciones zonas de riesgo Imaxe: LucyKaef

O volcán Cume Vello leva máis dun mes desprendendo lava, gases tóxicos e fluxos piroclásticos na illa da Palma, coas consecuentes repercusións económicas, sociais  e ambientais. Pero non é o único fenómeno que pode arruinar un lugar. Nos últimos 20 anos, os desastres naturais han acabado coa vida de tres millóns de persoas no mundo e as perdas económicas causadas por inundacións, secas, terremotos, volcáns, incendios forestais, etc. son enormes. Sabes si vives nunha zona de risco e que medidas podes tomar? Neste artigo explicámoscho.

En España, no referente a riscos naturais, as maiores perdas humanas provócanas as altas temperaturas (21 falecidos só en 2019), segundo datos da Dirección Xeral de Protección Civil e Emerxencias do Ministerio do Interior, mentres que as económicas débense a inundacións (uns 800 millóns de euros de media ao ano), segundo datos do Consorcio de Compensación de Seguros. Pero non son as únicas.

Tipos de riscos e zonas onde poden darse

✅ Risco sísmico

O risco sísmico é a “probabilidade de sufrir, debido a un terremoto, diversas perdas ou consecuencias prexudiciais como danos á propiedade, disrupción social e económica, perda de vidas ou lesións, etc.”.  Mídese atendendo á relación entre a ameaza sísmica da rexión, as condicións de vulnerabilidade sísmica das estruturas e o valor dos elementos dunha zona, segundo refiren desde os servizos de Rede Sísmica Nacional do Instituto Xeográfico Nacional (IGN).

  • Como se decide una zona de risco sísmico? Una zona de risco sísmico é aquela en a que os terremotos ocorridos no pasado, así como o coñecemento sismológico actual, aconsellan tomar certas medidas preventivas orientadas a mitigar un posible desastre sísmico. Una zona ten un maior risco sísmico “si ten una maior probabilidade de sufrir, nun tempo dado, movementos ou sacudidas do chan, debidos a terremotos moderados ou grandes”.
  • Cales son estas zonas en España? O risco sísmico ten un carácter moderado en comparación con outras rexións do mundo, por exemplo Xapón, Sudamérica ou países do leste do Mediterráneo. Pero dentro da península ibérica as áreas de maior perigo son o sur e sueste da mesma, seguida da rexión de Pireneos e tamén da parte máis suroeste (como consecuencia da influencia dos terremotos máis afastados do Atlántico, situados ao suroeste de cabo San Vicente). Despois, cun nivel de risco algo menor, estaría a zona noroeste. As insulares presentan, en xeral, una perigo sísmica menor que as anteriores.

✅ Maremotos ou tsunamis

Cando se produce un terremoto, existen outros perigos sísmicos indirectos ou derivados que son de gran importancia, como os tsunamis causados por terremotos ocorridos no mar, os cales poden afectar a numerosas poboacións na costa.

  • Cal é o risco en España. Pola ampla franxa costeira que ten o noso país, non é desatinado pensar na posibilidade de tsunamis. De feito, en maio de 2o21 aprobouse o Plan Estatal de Protección Civil ante o Risco de Maremotos.
  • Que zonas teñen máis risco. As rexións costeiras de España que poderían verse máis afectadas son as correspondentes a Andalucía occidental (costa atlántica), seguida das illas Canarias e Galicia. Cun risco equiparable a esta última área sitúanse as illas Tiroteares —sinalan os expertos do IGN— e, a continuación, a costa mediterránea peninsular, principalmente e nesta orde, Andalucía oriental e Murcia.

✅ Risco vulcanológico

O risco, neste caso, é tamén a expectativa de que se produzan perdas, ben en forma de vidas humanas, de bens materiais, de capacidade produtiva, etc. E avalíase como no caso dos sismos.

  • Cando hai perigo? O concepto de perigo volcánica engloba “o conxunto de eventos que se poden esperar nun determinado un volcán e que poden provocar danos a persoas ou bens expostos”, como está a suceder na Palma: coadas de lava, fluxos piroclásticos, caída de cinzas, etc. Por iso, polo xeral, nunha área volcánica activa “elabórase un mapa de perigo por cada un dos perigos esperables en devandita área”, comentan os servizos de Vixilancia Volcánica do IGN.
  • En que zonas hai volcáns? En España existen varias áreas volcánicas, como son as illas Canarias, a comarca da Garrotxa (Xirona), Cabo de Gata (Almería), Cofrentes (Valencia), as illas Columbretes (Castelló) e Campos de Calatrava (Cidade Real). Entre elas, só na Garrotxa e en Canarias tiveron lugar erupciones nos últimos 10.000 anos, e unicamente no arquipélago canario houbo erupciones en épocas históricas.

Volcán en erupción
Imaxe: doutor-a

✅ Inundacións

As inundacións son a manifestación máis frecuente dos riscos meteorolóxicos, que en España inclúen tamén seca, temporais de vento, ondas de frío ou calor extremos… máis avalanchas de neve e deslizamientos de terreo, segundo datos do Atlas Nacional de España (ANE). As inundacións causan cuantiosos danos económicos cada ano no noso país.

  • Causas humanas. As inundacións teñen a súa orixe nas choivas intensas e torrenciais que provocan crecidas fluviais, pero en gran medida teñen tamén a causa no excesivo desenvolvemento de actividades económicas nos espazos costeiros e insulares relacionadas co lecer. Por iso España é un dos territorios con maior nivel de risco da Unión Europea.
  • Onde hai risco? De maneira especial, na fachada mediterránea e ambos os arquipélagos.

✅ Incendios forestais

Entre 1961 e 2016 queimouse o 15 % da superficie total de España (7.791.098 hectáreas), segundo o ANE. Una cifra moi elevada, pero que non afecta por igual a todos os territorios.

  • Factores de risco. Entre as causas dos incendios forestais, ademais da acción humana, están factores como a seca que agosta o sotobosque, a plantación de especies pirófitas de rápido crecemento, a ausencia de devasa ou non coidalos, a non utilización do gando paira alixeirar o sotobosque ou a urbanización mal controlada do bosque.
  • Onde hai risco? As zonas calcinadas máis importantes concéntranse nas rexións setentrionais, “especialmente en Galicia , aínda que destacan tamén os efectos dos incendios forestais en Castela e León, Madrid, Estremadura, Andalucía e Castela-A Mancha”, segundo cifras do ANE.

Que facer paira evitar ou estar preparados paira un desastre natural?

O perigo sísmica —sinalan desde os servizos de Rede Sísmica Nacional do IGN— está relacionada coa sismicidad da rexión e, por tanto, “está dada pola natureza, polo que non é reducible. Tan só pode actuarse no sentido de mellorar o coñecemento sismológico e a avaliación da mesma”. Esta afirmación pode estenderse, en gran medida, a gran parte dos fenómenos naturais.

O que “si é reducible  —agregan— é a vulnerabilidade ante os distintos fenómenos”. Como? En todos os casos, tomando medidas efectivas e concretas. Como indican os expertos do IGN, no caso dos terremotos, mediante medidas de mellora de estruturas: un control das condicións de vulnerabilidade da contorna construída, impondo deseños sismorresistentes en relación aos movementos do chan esperados e ás funcionalidades requiridas por cada estrutura.

Ademais, tamén se pode traballar na mitigación de perdas. De novo extrapolable ao resto de riscos, no caso do fenómeno sísmico é moi importante “ter ou investir en estratexias de preparación de plans de emerxencia e alertascomo sucedeu tamén no volcán da Palma— e de formación da cidadanía en medidas de protección e actuación. Isto é “particularmente importante no caso de tsunamis”: ademais de poder actuar previamente sobre a vulnerabilidade das zonas costeiras, pódese contar cun tempo de alerta á poboación antes da chegada do tsunami á costa.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións