Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Medio ambiente

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Xavier Querol, experto en contaminación do aire

Europa estuda xa sancións económicas a España por incumprir os límites de contaminación do aire

Imaxe: IDAEA-CSIC

A contaminación do aire foi protagonista dos medios nos últimos días. Madrid superaba os límites de emisións permitidas para todo un ano en cinco días para un dos peores contaminantes, o óxido de nitróxeno. Pero a capital non é a única cidade española en incumprir a lexislación europea de calidade do aire. Por iso, a Comisión Europea estuda levar a España aos tribunais de Luxemburgo e imporlle sancións económicas. Así o lembra Xavier Querol, científico do Instituto de Diagnóstico Ambiental e Estudos da auga do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC). Este investigador é un dos maiores expertos en contaminación do aire en España. En 2013 recibiu o premio Jaume I de Protección do Medio Ambiente e formou parte como revisor dun informe da Axencia Europea do Medio Ambiente sobre a calidade do aire. Querol recoñece que se mellorou nos últimos anos, pero queda aínda moito traballo por facer co tráfico de vehículos privados, o principal causante de contaminación urbana na actualidade.

A contaminación do aire foi protagonista nos medios de comunicación estes últimos días. Ata que punto é preocupante?

Os medios fixéronse eco do problema porque afectou a unha gran capital como Madrid, pero é un tema recorrente e persistente. O oxido de nitróxeno, o contaminante que máis se superou estes días cos episodios anticiclónicos, saltou as alarmas porque no primeiros cinco días de xaneiro superáronse xa en Madrid os límites para as 18 horas permitidas para todo un ano.

Segundo o que sinala, non é a primeira vez que se pasan os límites.

“O tráfico rodado é o principal causante da contaminación do aire”Madrid volve infrinxir a lexislación. No caso do oxido de nitróxeno, o límite púxoo a Comisión Europea (CE) o 1 de xaneiro de 2010. A CE avalía agora a que países leva aos tribunais. Desde o 2010 ata a actualidade, a zona metropolitana de Madrid, de Barcelona, de Murcia e de Valencia superaron de forma continua eses valores. Algunhas como Granada e outras máis as incumpriron algún ano. En Madrid incúmprese tanto o valor límite anual como o horario, e o anual nos sitios que citei.

2015 será o ano cos peores resultados de contaminación?

Non é normal que se superaron xa os niveis de todo o ano nestes días, pero non sabemos se este ano vai ser o máis sucio. O anticiclón actúa como a tapa dunha pota. Cando non hai tapa, o fume, que sería a contaminación, sae. En Madrid non se tomaron medidas contundentes para frear esa contaminación e fóronse superando nivélelos día tras día.

Cal é o causante desta contaminación?

Para o óxido de nitróxeno, o 80% é polo tráfico rodado e, sobre todo, polos diésel de pasaxeiros, que poden emitir entre 12 ou 15 veces máis que os de gasolina. Incluso os diésel novos teñen altas cantidades de emisión.

Os fabricantes lembran que as normas actuais son máis esixentes cos diésel e contaminan moito menos que antes.

“A contaminación do aire reduce a esperanza de vida aos europeos en 9 meses de media”Os coches teñen unhas normas de emisións que van desde o Euro 1, que entrou en vigor en 1992, ao Euro 6, vixente na actualidade. As probas que se realizan, o test de emisión NEDC, reproducen unhas emisións a unha velocidade de 80 km/h. O gran fallo é que eses coches cando frean e arrincan emiten a mesma cantidade de óxido de nitróxeno. O Euro 6, segundo os máis recentes estudos científicos, non resolveu este problema, aínda que é verdade que emiten moitísimas menos partículas en suspensión, o contaminante que máis efectos negativos ten na saúde.

Xa hai quen mesmo propón prohibir os diésel.

Non se trata de ir en contra do diésel, porque emite menos dióxido de carbono (CO2) e consome menos combustible, senón de obrigar a que haxa unha tecnoloxía que reduza as emisións de óxido de nitróxeno. Nos camións e autobuses xa se utiliza.

Cúmprense os límites de emisións no caso destas partículas?

O valor límite da CE é 40 microgramos por m3 de media anual. Hai outro valor límite que é non superar máis de 35 días ao ano a concentración diaria de 50 microgramos por m3. A situación mellorou moito pola Directiva Europea 2008 50 CE, de obrigado cumprimento desde xaneiro de 2005. Naquel ano, había 36 zonas de calidade de aire que incumprían o valor límite anual. Na actualidade só unha zona, Xixón – Avilés, que a incumpre, aínda que o valor límite diario incúmprese en 6 zonas. Agora hai unha carta de emprazamento da CE para levarnos aos tribunais de Luxemburgo e podería haber unhas sancións económicas que dependerán dos niveis ou a duración do incumprimento.

Como nos afecta a contaminación do aire?

A CE fala de 16.000 mortes anuais prematuras a nivel europeo. En realidade, ninguén morre por contaminación, senón que agrava enfermidades que existen. A CE sinala que reduce a esperanza de vida aos europeos de media 9 meses. Non hai dúbida entre a comunidade científica. A Organización Mundial da Saúde (OMS), que é unha autoridade sanitaria, recoñeceu en 2014 como cancerígenas as partículas atmosféricas de contaminación urbana.

A OMS mesmo é máis esixente que a CE nos valores límites.

O valor límite da CE púxose en 1999, pero a OMS di que se observan efectos na saúde por encima de 20 microgramos por m3. A OMS di que o 83% da poboación europea vive exposta a niveis de partículas superiores ao que sinalan eles. O tráfico rodado é o principal causante, cun 40% causante das emisións. O 60% restante repártenllo a queima de biomasa, a industria, as emisións domésticas e residenciais, os buques en zonas portuarias, etc.

Por que a CE non asume os valores límite da OMS?

“Non se trata de ir contra o diésel, senón de obrigar a que reduza as súas emisións de óxido de nitróxeno”É un efecto colateral negativo do desenvolvemento económico. En China, India ou Turquía, o importante é incrementar a produtividade e non se ten moi en conta á conta de que. O outro extremo son as sociedades escandinavas. A CE fixo os seus estudos desde 1999 ata 2008 para ver en función do nivel de desenvolvemento económico que niveis podían fixarse nas directivas. Se fose polos países escandinavos, puxéronse os valores da OMS, pero a CE comprendeu que todos os países non podían chegar e puxéronse uns valores intermedios.

Algúns expertos sinalan que o problema da contaminación do aire é máis grave a medida que se saben máis datos. Que opina?

É un tema preocupante, pero non alarmante. En España as institucións reduciron moito as emisións industriais, do transporte público, pero pódese facer moito máis no tema dos vehículos privados. En Europa hai unhas 200 cidades como Lisboa, Roma, Londres, Estocolmo, Praga, etc. con zonas de baixa emisión, onde se etiquetan os coches e os que teñen unha etiqueta vermella, os máis contaminantes, non poden acceder ao centro. Todo isto acompañado de plans para subvencionar a compra de coches novos menos contaminantes.

En España hai algunha destas zonas?

En España non hai ningunha zona. O Ministerio de Medio Ambiente (MAGRAMA) ha de crear un marco legal. O plan PIVE e PIMA Aire pódense utilizar para cambiar os coches máis contaminantes por outros como os eléctricos, híbridos, etc. O Goberno inglés recoñeceu que as zonas de baixa emisión, ademais de mellorar a calidade do aire, reactivan a venda de vehículos máis eficientes.

Ademais destas zonas, que outras medidas se deberían activar para loitar contra a contaminación?

“A contaminación do aire é un tema preocupante en España, pero non alarmante”A mellor medida é non pór en circulación novos vehículos diésel e reducir o numero de coches dentro da cidade. Hai que facer moi atractivo o transporte público “REC” (Rápido, Económico e Confortable). Para iso pódense aprobar medidas, como bonos de transporte público que desgraven no IRPF, no canto de facer reducir custos á empresa de transportes, e mellorar as liñas de cobertura. Antes de facer ningunha prohibición, hai que volver máis atractivo o transporte público. A bicicleta debe ser tamén unha aposta decidida. Alemaña, en decembro de 2013, superara o millón de bicicletas públicas. Os parkings disuasorios periféricos para xente que vén de fóra das cidades en coche porque non ten outra forma de chegar pode ser outra boa medida.

A alarma destes días saltou porque se informou nos medios de comunicación. As institucións non terían que pór algún sistema de información para os cidadáns?

Os medios de comunicación son os indicados para informar os cidadáns. Todas as redes de calidade do aire das comunidades autónomas (CCAA) teñen información en directo dos niveis de contaminación, pero non estamos tan angustiados como para ter que mirar a calidade do aire todos os días. Teñen que ser os concellos e as CCAA, cando vexan que os niveis subiron, quen dean a alerta e os medios facerse eco. Os cidadáns temos que esixir ás institucións que cumpran as normativas.

Ademais das partículas e o óxido de nitróxeno, que outros contaminantes son preocupantes?

O ozono e o Benzo alfa pireno. O primeiro é moi difícil de combater. No sur de Europa prodúcese máis pola radiación solar. Afecta máis as zonas rurais e periurbanas e non sae tanto na prensa. A OMS di que afecta á mortalidade prematura e a lexislación europea incúmprese desde 2005. En canto ao segundo, sábese que é cancerígeno. En España non se estaban incumprindo os valores límite (1 nanogramo por m3), pero nos últimos anos empezamos a ter problemas. Na zona de Manlleú, Vic, chegouse a 1,8 de media anual en 2013. Rexístrase máis en zonas rurais que urbanas e atribúese á queima de leña nas calefaccións.

Le máis artigos sobre contaminación do aire. Segue a canle de Medio Ambiente en Twitter @E_CONSUMERma e ao seu autor @ecienciacom


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións