Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Peritaje de vehículos

Só si un asegurado a todo risco asina una cláusula aceptando a indemnización polo valor venal (de venda), está obrigado a admitila en caso de sinistro total
Por EROSKI Consumer 11 de Maio de 2005

A póliza de seguros dun coche contempla varios supostos de sinistro que obrigan á compañía a cumprir as obrigacións recollidas no contrato. Se se produce este suceso, o seguro ten que conceder ao cliente una indemnización, reporlle o dano producido ou pagarlle o capital acordado. Pero, que pode facer o dono dun coche se non está de acordo coa tasación dos danos, se non quere aceptar que a compañía lle abone o valor venal ante un sinistro total ou non desexa reparar o coche nos talleres concertados polo seu seguro? A lei contempla todos estes supostos e ofrece vías de reclamación. Paira evitar posibles erros, cando non se está de acordo convén buscar asesoramento e, ante todo, non asinar nada nin deixar de contestar cartas que vinculen ao usuario coas decisións da aseguradora.

O trámite pericial

“A intervención do perito (experto cualificado) consiste en determinar as causas do sinistro, valorar economicamente os danos que sufra o automóbil e propor o custo da reparación paira restituír ao usuario o vehículo no mesmo estado no que se atopaba antes do suceso. Posteriormente haberá de comprobar que a reparación se levou a cabo satisfactoriamente”, sinala Blas Vives, secretario xeral da Federación de Asociacións de Concesionarios de Automoción (Faconauto).

A Lei de Ordenación e Supervisión dos Seguros Privados de 1995 recolle que esta estimación e a consecuente comprobación debe efectuarse por profesionais independentes, tanto das entidades de seguros como dos talleres de reparación, continúa Vives. Con todo, segundo afirma, “as compañías de seguros, que sempre pretenden minimizar os seus custos, desde hai uns anos, e por falta de control, foron intervindo cada vez máis no proceso pola vía de contratación dos peritos, de forma que a relación entre estes técnicos e as aseguradoras ha degenerado nunha relación cuasilaboral”.

O representante dos concesionarios insinúa que o que ocorre é que ao cabo están a repercutir nos usuarios os grandes custos que han de afrontar as pólizas de seguros debido ás cantidades “extralimitadas” que lles impoñen algúns xuíces por gastos médicos e indemnizacións por incapacidade. A estas acusacións de parcialidad, Javier Fernández, Director de Comunicación da Unión Española de Entidades Aseguradoras e Reaseguradoras (UNESPA) responde que o sistema actual garante os dereitos dos usuarios “plenamente” porque o peritaje lévano a cabo profesionais “que realizan o seu labor con absoluta independencia, incluso os que traballan nas compañías”.

UNESPA entende que o sistema de peritación que se segue en España é similar ao dos outros países. Con todo, Faconauto considera que os métodos seguidos en Alemaña ou o Reino Unido son “máis escrupulosos”. Paira acreditar a obxectividade dos peritos tasadores, os concesionarios de automóbiles propoñen que exerzan a súa actividade como profesionais liberais. Automobilistas Europeos Asociados (AEA) demanda que a Administración cre un órgano de peritación independente. Os peritos consultados por CONSUMER EROSKI preferiron “manterse á marxe” desta discusión e non pronunciarse sobre este asunto. Paira traballar en España como perito tasador admítese a formación en diferentes ámbitos e paira practicar a tasación non é obrigatorio estar colexiado. Entre os profesionais do sector destacan os enxeñeiros técnicos industriais porque o seu título outórgalles, entre outras atribucións, a capacitación de facer proxectos de reforma e transformación de vehículos.

Cando haxa danos

O usuario paga una prima a cambio de que a aseguradora se faga cargo dos sinistros previstos na súa póliza. O feito de que sufra un accidente dálle dereito “a unha indemnización, á reposición do dano producido ou o pago do capital pactado”. As obrigacións da compañía aseguradora normalmente consisten en abonar a indemnización en metálico polos danos causados no sinistro, tras a valoración ou peritaje dos mesmos, ou a reposición dos bens perdidos ou danados.

Pero sempre que se produza un sinistro este debe ser comunicado á compañía aseguradora no prazo máximo de sete días desde o momento no que se coñece a súa existencia. O asegurado ten cinco días máis paira presentar toda a documentación pertinente. Se un asegurado “dá parte” dun contratempo fóra de prazo, a compañía poderá negar os danos e prexuízos causados pola falta de declaración do mesmo, pero non poderá facelo se se proba que a aseguradora tivo coñecemento do sinistro a través doutro medio.

Ademais de observar os prazos, hai algúns consellos que deben terse en conta en caso de sufrir danos nun vehículo:

  • Convén facer fotos e gardar os restos do sinistro até o momento do seu tasación, así como toda a documentación orixinal do incidente paira poder realizar sempre as copias que se necesiten.
  • Aos datos da póliza do seguro debe achegarse toda a información sobre as circunstancias e consecuencias do accidente sen esquecer:
    • Unha listaxe dos bens danados.
    • os Nomes das testemuñas e dos presuntos culpables ou implicados, incluídos os datos das súas pólizas e compañías de seguros, se están asegurados.
    • Datos do ateigado: a denuncia, dilixencias das autoridades (policía, bombeiros, xulgado).
    • Probas documentais que confirmen a existencia dos obxectos asegurados e o seu valor, aínda que non estean mencionados expresamente na póliza.
  • É recomendable obter una avaliación dos danos independente da aseguradora (pode servir o presuposto -IVE incluído- elaborado por un taller de reparación) e non aceptar ningunha indemnización até coñecer o importe que se debería recibir.
  • Ante calquera dúbida, o máis aconsellable é dirixirse a unha asociación de automobilistas ou de consumidores. Emendar os erros a posteriori é moito máis complicado.
  • Hai que ter presente que o asegurado pode reparar os danos do vehículo sinistrado no taller que estime oportuno, nese caso recibirá a contía da indemnización valorada na peritación. Faconauto insiste na conveniencia de utilizar esta liberdade de elección como garantía da reparación, mentres UNESPA asegura que a vantaxe de acudir a un taller concertado é que se recibe “un mellor servizo en tanto que a tramitación axilízase e a reparación dos danos realízase antes”.

Desacordo entre ambas as partes

O portavoz das compañías de seguros explica que a póliza é un contrato subscrito tanto polo asegurador do vehículo como polo asegurado, no que se establecen os dereitos e obrigacións de ambas as partes, “entre elas o que se a reparación dos danos excede do valor venal, será esta contía a que a compañía estaría obrigada a indemnizar. Por conseguinte, o asegurado deberá ter en conta as condicións establecidas na póliza”.

A cláusula que se refire ao valor venal (prezo estimado de venda antes do momento do sinistro) é a máis problemática, a que presenta maior índice de reclamacións e a de máis difícil interpretación, segundo María Alonso, da Correduría de Seguros do Real Automóbil Club (RACE). A razón é que ao subscribir una póliza a todo risco non se paga cada ano menos pola depreciación do vehículo asegurado (entre un 10% e un 15% cada ano). “Esta cláusula nunca pode aplicarse a seguros a terceiros e tarde ou cedo terase que revisar”, declara consciente de que foi tachada de abusiva desde varias organizacións e de que é a causa da maioría dos litixios.

Por tanto, o valor venal nunca é a contía que ha de pagar una compañía de seguros a alguén que non é cliente seu. É dicir, a un terceiro a quen ha de indemnizar por causa dun contratempo no que o seu asegurado “tivo a culpa”, porque con ese usuario terceiro non estableceu ningún contrato con dita aseguradora que lle obrigue a aceptar as súas condicións.

Nuria Alonso, desde o Comisariado Europeo do Automóbil (CEA), certifica que en aras de devandita cláusula hai algunhas compañías que cando o coche ten máis de 8 anos tentan chegar a un acordo co propietario paira dalo de baixa e abonarlle o seu valor venal. O secretario xeral dos concesionarios de automoción, claramente enfrontados ás aseguradoras polo prezo que estas lles pagan polo seu traballo, insiste en que o usuario “ten dereito a que lle repoñan o ben nas mesmas condicións que estaba con anterioridade ao sinistro. É dicir, pode esixir á compañía de seguros que lle reembolse o importe da reparación”.

Mario Arnaldo, presidente de AEA, matiza que a interpretación da lei ofrece á compañía aseguradora a posibilidade de restituír o ben sen arranxar o coche cando dita reparación resulte “antieconómica”. Nese caso, en lugar de pagar a reparación, a aseguradora pode chegar a un acordo co propietario do vehículo e indemnizarlle co valor de reposición, é dicir, co diñeiro que custe un coche similar no mercado de ocasión (mesmo modelo, quilometraxe etc.). Desta forma, o usuario pode dispor de novo dun coche igual ao que tiña, do mesmo valor, non do que lle darían por vendelo, senón do que lle custaría un que lle ofrecese as mesmas prestacións.

Como pode deducirse, o cabalo de batalla cando o automóbil sinistrado resulta con danos superiores ao seu valor venal e declarouse sinistro total é se a indemnización (que a compañía debe abonar nun prazo de 40 días) debe limitarse ao valor venal ou ao valor de reparación, que xeralmente é maior. Non todas as compañías actúan do mesmo xeito pero o máis habitual é que sinalen como indemnización o valor venal do auto. “Con carácter xeral, a compañía aplicará o recolleito na póliza de seguro respecto ao valor do sinistro e á antigüidade do vehículo, aínda que en ocasións pódese pedir esta reparación á compañía do causante do sinistro”, di UNESPA.

Pero hai una sentenza do ano 2002 á que fai referencia Mario Arnaldo que declara “lesiva” paira os intereses dos usuarios a cláusula do valor venal e que sentou precedente. Só se o coche ha de reparalo a compañía na que un cliente está asegurado a todo risco e este asinou expresamente dita cláusula aceptando o valor venal na súa póliza, está obrigado a admitir que a aseguradora lle indemnice con devandita contía como máximo. Se a reparación corre a cargo dunha terceira compañía esta non ten relación algunha co propietario e por tanto non subscribiría con ela ningunha condición.

O número de reclamacións, consultas e queixas en materia de seguros presentadas durante o ano 2003 na DGS aumentou substancialmente respecto ao ano anterior. O incremento sitúase aproximadamente nun 14%. Os seguros do automóbil, os seguros multirriesgo, basicamente do fogar, vida e outros danos aos bens, xeraron a apertura do 78% dos expedientes.

Das reclamacións admitidas dan resultado favorable ao reclamante o 28%, se se engaden a elas as que se resolven anticipadamente por conformidade da aseguradora coa pretensión do reclamante. Una de cada cinco reclamacións corresponden a diverxencias na aplicación e interpretación da póliza contratada; as diferenzas na valoración do sinistro suman o 15,60% das reclamacións; e a falta de pagamento da indemnización ocupa o 12,56% dos casos de reclamación.

As aseguradoras con maior número de reclamacións iniciadas no ano 2003 no servizo da DGS son, por esta orde: Caixa de Seguros Reunidos (CASER), Santa Lucia, Allianz, La Estrella, Catalá Occidente, Winterthur, Ocaso, Axa, BBVA Seguros, Zúric, Mutua Madrileña Automobilista, Banco Vitalicio, Seguros Bilbao, Mapfre Seguros Xenerais, Mapfre Mutualidad de seguros e reaseguros a curmá fixa e Liberty Insurance Group.