Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A bronquiolitis, un catarro complicado

O virus respiratorio sincitial provoca unha infección do tracto respiratorio inferior moi contaxiosa, que afecta a lactantes e a nenos menores de dous anos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Domingo, 04deXaneirode2009
Img nina enferma Imaxe: Jyn Meyer

En España, a bronquiolitis causa máis de 10.000 ingresos hospitalarios anuais, ao obstruir as vías respiratorias baixas e dificultar a respiración dos bebés. Constitúe, de feito, a primeira causa de ingreso hospitalario en nenos menores dun ano, ademais de provocar unha gran carga ao sistema de saúde. Dous terzos dos bebés inféctanse durante o primeiro ano de vida e o 90% contraen a enfermidade unha ou varias veces antes dos dous anos. A investigación avanza, agora, cara a unha vacina dirixida á glicoproteína F do virus respiratorio sincitial.

A Organización Mundial da Saúde (OMS) estima que o virus respiratorio sincitial (VRS), principal causante da bronquiolitis, é o culpable da morte, en todo o mundo e cada ano, de case catro millóns de nenos menores de 24 meses. Esta infección vírica aguda do tracto respiratorio adoita afectar a lactantes e a nenos pequenos. Trátase dunha enfermidade grave que causa a inflamación das vías respiratorias inferiores no pulmón, o que bloquea a entrada do aire e provoca unha consecuente falta de aire.

Calcúlase que un de cada 25 españois menores dun ano ingresa anualmente nun hospital da rede pública por este proceso, sendo Estremadura, Andalucía, Galicia, o norte de Cataluña, norte da Comunidade Valenciana e Cantabria as áreas con taxas máis elevadas de hospitalización. A media de ingreso é de sete días e, nos rangos estudados, un 21% dos pacientes debe permanecer no hospital máis dunha semana. Por outra banda, representa unha carga económica nada desdeñable ao Sistema Nacional de Saúde, xa que chega a comportar un custo directo anual de hospitalización superior aos 3,6 millóns de euros.

Unha situación complicada

A infección caracterízase por dificultade respiratoria, tose persistente, fatiga, aumento da frecuencia respiratoria e perda do apetito

Os síntomas cos que se presenta a bronquiolitis adoitan ser similares aos dun catarro das vías altas. Con todo, esta infección caracterízase por certa dificultade para respirar, tose persistente e intensa, fatiga ostensible, sibilancias (son similar a un asubío) espiratorias, aumento da frecuencia respiratoria e perda notable de apetito. Segundo estudos epidemiolóxicos, os meses de setembro a abril son os máis propicios para o contaxio por virus respiratorio sincitial.

En adultos, a infección non chega ás vías baixas e pasa, a miúdo, desapercibida, pero nos menores de dous anos os efectos da bronquiolitis son máis graves que os da gripe e causan preto de 25.000 consultas de urxencia. A OMS estima que o VRS ten un papel predominante na morte de case catro millóns de nenos cada ano e que afecta a máis de 64 millóns de persoas en todo o mundo. Tamén hai datos recentes que avalan unha relación entre a infección por virus respiratorio sincitial antes dos dous anos e un posterior desenvolvemento de asma.

Os bebés prematuros, sobre todo os nados antes das 35 semanas de xestación, os nados con cardiopatía congénita ou con enfermidade pulmonar crónica son os máis vulnerables a padecer esta enfermidade. Estes nenos presentan un risco de hospitalización por bronquiolitis dez veces superior ao dos nados a termo.
Os lactantes prematuros teñen maior risco de infección grave por VRS debido á anatomía das súas vías respiratorias, menos desenvolvidas que en nados a termo e con menor poboación de anticorpos.

Segundo estudos levados a cabo, cada ano un 13% dos nenos prematuros ingresa nun hospital por infección debida a este virus. Os expertos recomendan aos pais destes nenos acudir ao médico durante os meses de setembro a abril para elaborar unha estratexia preventiva e vixiar de preto o debut da enfermidade. A Sociedade Española de Neonatología elaborou unhas recomendacións para os bebés máis vulnerables de padecer bronquiolitis, que contemplan tamén a indicación dun tratamento preventivo ou profilaxis.

Contaxio

Como na gripe, o contaxio desta enfermidade é moi fácil. O VRS propágase a través das secreciones nasais, tose e estornudos da persoa contaxiada e mediante o contacto coas mans ou cos obxectos que esa persoa tocase. O virus pode vivir ata cinco horas nos xoguetes, na roupa e nos panos.

Debido a que se estende con facilidade polo contacto, os expertos recomendan aos pais e coidadores que establezan unha serie de medidas hixiénicas á hora de coidar a estes pequenos: lavarse ben as mans antes de tocar ao bebé, evitar toda exposición ao fume do tabaco e ás contornas pechadas, así como o contacto físico do bebé con outros menores ou familiares contaxiados, usar panos desechables e tiralos inmediatamente, limpar a fondo os xoguetes e non utilizar aqueles que fosen tocados por outros bebés ou maiores enfermos.

Gonzalo Cabrera Roca, do Hospital Universitario Materno-Infantil de Las Palmas de Gran Canaria, recomenda aos pais de todo bebé de menos de 12 meses “con signos acompañantes de infección vírica, como son arrefriado, otitis e febre” consultar ao pediatra, xa que mediante unha simple radiografía de tórax detéctase o atrapamiento aéreo e as atelectasias (diminución do volume pulmonar). Engade este especialista que a incidencia máxima dáse no seis primeiros meses de vida, predominando en nenos por encima das nenas.

“Ademais, a maior gravidade dáse tamén nos homes”, porque “proporcionalmente, as nenas teñen vías aéreas maiores”. Cabrera atribúe, así mesmo, certo efecto protector á lactación materna, “que se sustentaría nas regurgitaciones con inmunoglobulina A (IgA), que impregna as vías respiratorias superiores e impide a adhesión nelas do VRS”.

EN BUSCA DUNHA VACINA

Img vacunas1
Non é fácil tratar a bronquiolitis dada a escasa idade dos pacientes e a complexidade dos tratamentos antivíricos. Os médicos conxugan o emprego de fármacos antivíricos, como a ribavirina, con axentes sintomáticos como os empregados para o broncoespasmo asmático (broncodilatadores, adrenalina e corticoides). Os bebés ingresados en centros hospitalarios reciben un maior achegue de líquidos e osixenoterapia para manter unha saturación de osíxeno (osíxeno transportado pola hemoglobina no interior dos vasos sanguíneos) de máis do 93%.

Outras modalidades de tratamento aínda non establecidas de forma definitiva son a aplicación de presión positiva nas vías aéreas, ventilación con mestura de helio e osíxeno e achegue de surfactante en pacientes intubados. A pesar de que o virus respiratorio sincitial leva anos identificado, non se puido desenvolver aínda unha vacina efectiva e segura. “Ao contrario”, lembra Gonzalo Cabrera Roca, do Hospital Universitario Materno-Infantil de Las Palmas de Gran Canaria, “tentouse a profilaxis cunha vacina inactivada e producíronse casos aínda máis graves nos bebés vacinados”.

Séguense realizando intentos de vacina dirixidos esta vez cara á glicoproteína F do virus respiratorio sincitial, de natureza estable e validez antigénica. Outra medida profiláctica ensaiada é a administración de axentes biolóxicos, como palivizumab.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións