Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Saúde e psicoloxía > Problemas de saúde

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A dor de cabeza en nenos

A pesar de que só unha mínima porcentaxe de casos de cefalea teñen a súa orixe nunha enfermidade grave, é un dos síntomas que máis preocupa aos pais

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 30deAbrilde2010

A prevalencia da dor de cabeza infantil triplicouse nos últimos 20 anos. Con todo, o seu manexo analxésico é aínda unha materia pendente. Na maioría dos casos, enténdese como un problema común e abórdase do mesmo xeito que unha subida de temperatura (febre). Os medicamentos máis utilizados e prescritos polos especialistas son o paracetamol e os antiinflamatorios non esteroideos aínda que, a miúdo, nin as doses, nin o horario de tomas ou a forma de presentación axústase ao tratamento adecuado. Para distinguir unha cefalea dun problema máis grave de saúde hai que realizar unha exploración física completa, ademais dun exame clínico que recolla os antecedentes patolóxicos e familiares do afectado. No entanto, a pesar da preocupación dos pais, unha mínima porcentaxe dos casos de cefalea teñen a súa orixe nunha enfermidade grave.

Datos sobre afectados

Img dolor de cabezaImagen: Rubén García / Consumer Eroski

A dor de cabeza considérase a miúdo un trastorno común. Con todo, ten un gran impacto na vida diaria do afectado e, no caso dos nenos, na súa vida escolar. Un neno con cefalea perde o dobre de días de escola que outro sen dor de cabeza. Os custos individuais e sociais obrigan a telo en conta como entidade patolóxica e, por iso, é fundamental o diagnóstico correcto e un tratamento eficaz.

Nunha revisión recente realizada en Navarra, detectouse que a cefalea afecta ao 40% dos menores de 7 anos e ao 75% dos menores de 15 anos. Outros traballos sobre a prevalencia sinalan que preto do 12% dos nenos entre 5 e 15 anos padecen hemicrania, fronte ao 1% que sofre cefalea tensional. Os datos indican que a hemicrania aumenta desde un 3% entre 3 e 7 anos, a un 4% e un 11% dos 7 a 11, e dun 8% ao 23% de 11 a 15 anos, cunha idade media de desenvolvemento dos síntomas de 7,2 anos nos nenos e 10,9 anos nas nenas. O máis destacado: a metade dos afectados non acode ao médico.

Aspectos diferenciados

Hemicrania e cefalea tensional son as formas máis habituais de dor de cabeza. A hemicrania é unha dor pulsátil que pode desenvolverse xunto con náuseas, vómitos e/ou fotosensibilidad e, a miúdo, afecta só ao carón da cabeza. Algúns pacientes experimentan síntomas que avisan de que están a piques de sufrir unha dor de cabeza (aura). A cefalea tensional ou vasomotora é unha dor de cabeza continuo, non pulsátil, que en xeral rodea a parte alta do cranio. Asóciase coa tensión muscular desta zona e, cando se desenvolve dúas ou máis veces por semana durante algúns meses, considéralla un trastorno crónico. Pode durar duns minutos a varios días e as persoas afectadas non experimentan outros síntomas.

Hai distintos tipos de dor de cabeza en nenos, segundo a súa evolución no tempo: agudas que, á súa vez, poden ser localizadas ou xeneralizadas; recorrentes, que ten na hemicrania a súa entidade máis frecuente; e crónicas, que poden ser progresivas, relacionadas coa dor, ou non progresivas, cando os seus síntomas non evolucionan en intensidade. No entanto, aos pais preocúpalles sobre todo “como diferenciar a cefalea de causa psicógena ou tensional da dor de cabeza orixinado por problemas orgánicos intracraneales, sobre todo, debidos a tumores”, asegura Ana Soriano, pediatra de atención primaria de Barcelona.

Ante cefaleas persistentes, hai que levar un rexistro da duración, frecuencia ou factores agravantes da cefalea e a súa resposta ao tratamento

Esta especialista explica que, para poder realizar un diagnóstico diferencial, é necesario valorar unha serie de parámetros. Hai que coñecer os antecedentes familiares, xa que na hemicrania é frecuente que algún dos dous proxenitores (ou os dous) súfrana ou sufrisen na infancia. Mentres, en cefaleas tensionales ou cando o dor se orixina por un proceso tumoral, non se rexistra esta relación. Outros aspectos de suma importancia son a forma de instauración e o tempo de evolución . Unha dor de cabeza non progresivo, que leva meses de evolución, é característico de cefalea tensional e hemicrania. Cando a dor é progresivo, cunha evolución de varias semanas, é posible un incipiente proceso tumoral. O
ritmo horario é outro factor revelador: pode ser vespertino (asociado a cefalea tensional), matutino e que provoca espertar nocturno (tumoral) ou variable (típico da hemicrania).

Respecto da calidade da dor, se é opresivo, asóciase a cefalea tensional ou proceso tumoral. Se é pulsátil, a hemicrania. En canto á duración, é primordial saber se a dor de cabeza dura horas (hemicrania) ou se se sofre de forma constante (tensional) ou diaria (tumoral). A súa localización tamén brinda algunhas pistas para o diagnóstico: se se instaura na parte frontal da cabeza ou teñen afectación hemicraneal asóciase a hemicrania, na zona occipital -límite posterior da cabeza- ou en toda a cabeza relaciónase con cefaleas por tensión e cando a zona é variable estímase un posible proceso tumoral.

Xunto coas anteriores, son fundamentais outras particularidades como a aura visual, náuseas ou vómitos, fotofobia (sensibilidade á luz) ou fonofobia (sensibilidade ao ruído) -como ocorre na hemicrania-, estados de ansiedade, factores desencadenamentos, cambios de conduta, alteracións neurológicas (visuais ou do equilibrio) e alteracións da sensibilidade, que se traduce en hormigueo, adormecemento ou acorchamiento dalgunha parte da cara.

Da mesma maneira, a resposta do organismo ante os fármacos que se administran supón pistas para o especialista sobre unha posible orixe da dor de cabeza. “Os analxésicos son eficaces ante hemicrania, son pouco efectivos ante a cefalea tensional e nada ante procesos tumorales “, explica a especialista. Engade que “o tratamento será distinto segundo a causa”, polo que, ante cefaleas persistentes, solicítase ás familias que leven un rexistro mensual da dor para definir a frecuencia, os factores agravantes e os aspectos asociados á dor. Así se avalía o tipo de trastorno e cal é a resposta do tratamento no tempo. Mesmo, en ocasións, pídese ao neno que debuxe os elementos que ve ao comezo dos síntomas de cefalea para concretar a presenza de aura (no caso de hemicrania clásica) ou a súa ausencia.

ANALGESIA PARA NENOS

No tratamento agudo da cefalea nos pacientes infantís adminístranse analxésicos de venda libre -que non necesitan receita médica-, que son eficaces para moitos outros tipos de dor. Os máis utilizados son o paracetamol e os antiinflamatorios non esteroideos (AINE). O paracetamol é un analxésico suave que se usa para aliviar a dor de cabeza e outras molestias comúns, como a febre, aínda que non é útil para reducir a inflamación. É respectuoso coa mucosa gástrica pero, se se toma en doses excesivas, pode chegar a ser daniño para o fígado.

Entre a familia dos AINE, destaca o naproxeno ou o ibuprofeno, o ácido acetilsalicílico (aspirina) e o ketoprofeno, entre outros. Estes fármacos, ademais de baixar a febre, reducen a dor e a inflamación. Con todo, a aspirina non se recomenda de forma habitual para tratar nenos con infeccións virales, como a varicela ou a gripe, porque se asocia á síndrome de Reye (dano cerebral agudo e problemas coa función hepática). No entanto, se o problema convértese en crónico e o neno require analxésicos de maneira continua, o médico debe establecer unhas pautas reguladas de prescrición, baseadas na evidencia científica dispoñible.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións